f 86 )

381. Huitième notice sur la faune ichthyologique de
1'ile de Batjau. Versl. K. A. W. 2« Rks. IL p.
276—277 (Oct. 1867).

382. Description de deux espèces nouvelles de Blen-
nioïdes de l'Iude arcbipélagique. Versl. K. A. W.
2e Rks. II p. 278—279 (Sept. 1867).

383. Troisième notice sur la faune ichthyologique de
la Nouvelle-Guinée. Versl. K. A. W. 2e Rks. II.
p. 281—282 (1868).

384. Cinquième notice sur la faune ichthyologique de
1'ile de Solor. Versl. K. A. W. 2« Rks. II. p.
283—288 (Oct. 1867).

385. Sixième notice sur la faune ichthyologique de
l'ile de Biatang. Versl. K. A. W. 2e Rks. II. p.
289—294 (Oct. 1867).

386. Notice sur la faune ichthyologique de l'ile de
Waigiou. Versl. K. A. W. 2e Rks.. II. p. 295—
301 (Oct. 1867).

387. Deuxième notice sur la faune ichthyologique des
iles Sangir. Versl. K. A. W. 2e Rks. II.. p. 302
—304 (Oct. 1867).

388. Deuxième notice sur la faune ichthyologique des
iles Arou, Versl. K. A. W. 2e Rks. II. p. 305—
306 (Oct" 1867).

389. Description de trois espèces inédites de Chromi-
doïdes de Madagascar. Versl. K. A. W. 2e Rks,
II. p. 307—314 (Nov. 1866).

390. Description de trois espèces inédites de poissons
des iles d'Amboine et de Waigiou. Versl. K. A.
W. 2e Rks II. p. 331—335 (Nov. 1867).

391. Description de deux espèces inédites d'Epinephe-
lus rapportées de l'ile de la Réunion par MM.
Pollen et van Dam. Versl. K. A. W.2q Rks. II.
p. 336—341 (Febr. 1866).

392. Sur les espèces confoudues sous Ie nom de Geny-
oroge bengalensis Günth. Versl. K. A, W. 2e
Rks. lil. p. 64—77 (Jun. 1865).

( 87 )

393. Descfiption d'une espèce inédite de Caesio de Tile
de Nossibé. Versl. K. A W. 2e llks. III. p. 78—
79 (Jul. 1866).

394. Description d'une espèce inédite de Chaetopterus
de 1'ile d'Aniboiue. Versl K. A. W. 2e Rks. III.
p. 80—85 (Jun. 1866).

1869. 395. Description d'une espèce inédite de Glyphidodon

de l'ile de la Réuuion. Verd. K. A. W. 2e Rks.
III. p. 230 232 (Maj. 1866).

396. Description de deux espèces inédites d'Alticus de
Madagascar. Versl. K. A. W. 2o Rks. III. p.
234—236 (Maj. 1866).

397. Neuvième uotice sur la fauue iehthyologique du
Japon. Versl. K. A. W. 2e Rks III. p. 237—252
(Dec. 1867).

398. Descriptiou et figure d'une espèce inédite de Pla-
tycéphale. Versl. K. A. W. 2e Rks. III. p. 253—
254 (Dec 1867).

1870. 399. Description et figure d'une espèce inédite de

Rhynchobdella de Chine. Versl. K. A. W. 2e
Rks. ly. p. 249-250.

400. Mededeeling omtrent eenige nieuwe vischsoorten
van China. Versl. K. A. W, 2e Rks. IV. p.
251—252.

401. Description d'uue espèce inédite de Botia de Chine et
figures duBotiaelongataet du Botia modesta. Versl.
K. A. W. 2e Rks. IV. p. 254—256 (Nov. 1869).

402. Description et figure d'une espèce inédite de He-
mibagrus de Chine. Versl. K. A. W. 2e Rks. IV.
p. 257—258 (Nov. 1869).

403. Description de quelques espèces inédites de Xeuo-
cypris. N. T. D. IV. p. 62-69 (1809).

404. Descriptiou de trois espèces inédites du genre
Acanthorhodeus Blkr. N. T. D. IV. p. 70—76
(Oct. 1869).

405. Sur les espèces du genre Culter Bas., N. T. D.
lY. p. 77—88 (1869).

XJ
.A152

1877-79

(\W

^"^

'^^' %\ JAARBOEK

VAN DE

KONINKLIJKE AKADEMIE

VAN

WETENSCHAPPEN

GEVESTIGD

AMSTERDAM

VOOR

1877.

LÏBRARY

CV5

CVI

I AMSTERDAM,

f;* C. G. VAN DER POST.

GEDRUKT BIJ DE ROEVER-K.K.ÖBER-BAKEI-S. — AMSTERDAM.

INHOUD.

Bladz.
Staat van de koninklijke akademie van wetenschappen, op

DEN 28steil APKIL DES JAARS 1877 III.

AlPHABETISCHE lijst der GEWONE LEDEN, CORRESPONDENTEN

in de overzeesche bezittingen van het rijk en buiten-
landsche leden, sedert de oprigting in 1851 x.

Lijst der binnen- en buitenlandsche academiën, geleerde
genootschappen en instellingen, waarmede de academie
door wederkeerige ruiling der uitgegeven werken in
verbinding is xxi.

Reglement voor de koninklijke akademie van weten-
schappen XXXIII.

Reglement van Orde voor de Afdeeling Wis- en Natuurkun-
dige Wetenschappen XXXIX.

Reglement van Orde voor de Afdeeling Taal-, Letter-, Ge-
schiedkundige en Wijsgeerige Wetenschappen XLVII.

Vrijdom van Briefport LXI.

Programma certaminis poetici ab academia regia disciplinarum
Neerlandica ex legato Hoeufftiano indicti in annum
MDCCCLXXVII LXIl.

Proces-verbaal van de vebeenigde vergadering der beide

afdeelingen lxv-

Inleiding LXVII*

Bladz.
Proces- Verbaal vau do Vereenigde Vergadering der beide Af-

deelingcu, gehouden den 28steu April 1877 LXIX.

Verslag van den staat en do werkzaamheden aan Z. M. don

Koning » LXXIII.

Rekening en Verantwoording van het door den Algemeenen
Secretaris over het jaar 1876—1877 gehouden beheer . . . LXXXIV.

Rekening en Verantwoording van het door den Algemeenen
Secretaris over het jaar 1876 — 1877 gehouden beheer van
het legaat Hoeufft XC.

Memorie van Toelichting bij de Rekening en Verantwoording . XCI.

Verslag over de Rekening XCII.

Begrooting van Inkomsten en Uitgaven, gaande van 1". April
1877 tot uit". Maart 1878 XCIII.

Verslag door den Heer L. Ph. C. van den Bergh, namens
de Charter-Commissie XCIV.

Verslag over den toestand der Boekerij en het Munt- en Pen-
ningkabinet XCVI.

Overgang van den voorrang der Academie op de Wis- en Na-
tuurkundige Afdeeling en sluiting der Vergadering .... XCVII.

Levensbericht van Gosewinus Acker Stbatingh, door J. C. G.
Boot 1.

Levensbericht van Pieteb, Bleeker, door henozelven .... 5.

NAAMLIJST

GE AVO XE LEDEN,
C O R 11 E S P O N I) E N T E N

IN UE OYEKZEESCHE BEZITTINGEN VAN HET KIJK.

EN

BUITENLANDSCHE LEDEN

VAN Dli

KONINKLIJKE AKADEMIE VAN WETENSCHAPPEN.

Jaaükokk 1977.

S T A A T

VAX i)i;

KONINtCLUKF. AKADEMIE VAX VVETENSiniAPPEX

1' i)F. N '2\h^^-^^ AI' mi, DLS jvAiis 1877.

BESTUUR DER ACADEMIE

tj^odrivoiido hoi Academiejaar van April 1877 — April 1878.

A T.r; ÜMEEXE AOOKZITTER ,

F. (\ DONDERS.

ai.(;kmi:en]-; .seciietarls,
e. J. MATTHES.

Afdcdiiifj nV.v- lil Xafmn'/iuiidifjc Wrt"nsr/i(ipjjen.

V001!/,ITTL1{,

F. C. DONDERS.

ONDER- VOOH/.ITTEIJ,

C. A. J. A. OUDEMANS.

SECRKTAIÜS,

C. J. MATTHES.

Afdcdhui T(i(/i' (](' TaaJ-^ l.eUer-, GcscJii^dliifiiflit/c m
\ I ^ij-^fj('''i'if/<' 1 1 ^e/.f'u scJuippcii .

YooiJzrrrEit,
C. W. OPZOOMER.

()Xl)i:!l-VOOKZITTEr!,

W. MOLL.

SECRETARIS,

J. C. G. BOOT.

A

IV

AfdeeliDfj toot de llV.v- en Natnurliundif/e Wefeii.'^cJiappen.
Gewone Leden.

j. VAN GEuxs, te Amsterdam.
('. J. MATTHEs *), te Amsterdam.

V. C. DONDERS, te UtTCCllt.

p. HAiiTixG, te Utrecht.

w, e. H. STAiMNG f), op cleii Huize BoeJihorsf l>ij LorJiern.

V. H. D. BUIJS BALLOT, te Utveckt.

j. A. c. ouDEMANs, te UtrecJtt.

n. BiERENs DE HAAN, te Leidcu.

j. BosQUET, te MaastricJit.

A. w. M. VAN HASSELT, te '.V (JrareiiJtaf/e.

M. c. VEiiLoiiEN, te ScJiolJiorsl bij Ainers/hori.

j. VAN GOGH, te 'ó' GraxenJiaf/e.

V. s. M. VAN DER WILLIGEN, tc llaarleïii.

c. A. .1. A. ouDEMANs, te Ainstefdam.

E. II. voN BAUMHAUER, te Haarlem.

s, r. SNELLEN VAN voLLENHOVEN, te '.s' (h'<irenJiaf;e.

V. M. BRUTEL DE LA RIVIERE , te Lelden.

w BLEEK ER, te ' s GraveuJittge.
3. BOSSCHA, te 's Gravenhage.

N. W. P. RAUAVENUOIF, tc VtrCCld.

p. L. lu.iKE, te Leiden.
A. HEYNsirs, te Leiden.
j. A. BoociAARD, te Leldeu.

*) Tot naii lUni Heer (. .i. mattiies /iju de iiiiiiii'ii :il])lKilieliscli fzcstcld van
lieii , die bij Kouiiiklijk brsluit van :iO Octobev LS51, A'".,"5, weiden bciiocirid lot
Sicwonc k'duu der Kouiiiiilijki' Akadeiuie \aii A\ eteii.si-lKi]i])eii.

1) Du al])liabetisclic orde is ook aaiifieuojiieu voor lieii. die l)ij Koninklijk bc<liiit
van 28 1'ebruarij 1855 tot gewone leden der A'aiuurknndi,i;e Ardeeling vau de
A<'adeniie werden benoemd. De rangorde der leden volgende op deii Heer w. r. h.
laTAiUNG wordt be])aald dour den tijd hnnncr bci;oeniing.

\'

L. COllEN STU.VUT, te Dclj't.

c. VAN" DiESEN, te MuUldbuTp .

w. KOSTER , te UirecJit.

G. 1'. w. BAEHi! , te DelJÏ.

W. 1'. R. SURINGAR, te LeUlc'jt.

T. j. STIELTJES, te Rotterilam.

A. c. ouDEMANs JR. , te Delft.
c. H. c, GRiNwis, te ÜtrecJd.

c. M. VAN DER SANDE LACosTE , tc Amslerdain.

TH. W. EXGELilANN, te UtvecJlt.

3. R. T. ORTT, te Haarlem.
j. ZEEMAX, te Amsterdam.

II. G. VAX UE SANDE BAKHUIJZEX , te Lelclcil.

i. M. VAX BE3IMELEX, te Leidcii.

B. j. TiDEiiAx, te Amsterdam.
c. K. H01E5IAXX, te Lelden.

T. ZAAIJER , te Lelden.
R. A. MEES, te Groningen.
TH. PLACE, te Amsterdam.

TH. H. JIAC GILLAVRY , te Utreckt.

j. w. GuxxixG, te Amsterdam.

r. j. VAX DEX BERG, te Delft.

j. D. VAX DER WAALS, te "'s Gratealuuje.

ED. MULDER, te UtrCCJlt.

H. c. DiBBiTs, te utrecht.

Rustende Leden.

j. p. DELPRAT , te 's Graveahage.

G. J. MULDER , te Bennekom.

w. X. RosE , te 'ó' Gratenhage.

H. scHLEGEL, te Leuleu.

p. ELiAs , te 's Gravenhage.

1'. j. STAM KART , te Delft.

i. w. L. VAN oüRDT, te ' s Grüvciiliage.

Vf

Corresj.oudenitn in de OtrrzecscJic lezlUiiKjcn ran /ui Rij L

Y. j. jLAiER, te Batavia .

3. E. TEYSMA:s]*f, te BuUcnzorg op Java.

V. A. BEiiGSMA, te Bülttvia.

K, M'. VAN G3KK0M. Op Jaxa.

B H l Icii la II dscJi (' ]. i'dvu ,

A. c. BECQLEKEL, te JParij.s.

u. K. "vr. BEiKiiiAis, te Butsdajit,

i. li. Di'MAS, te Parijs.

E. owEX , te Londen.

r. j. VAN BENEDEN, te LeuTcn,

(i. B. AiiiY, te GfcenwicJi.

ji. ]iEOiHüLTz, te Berlijn.

\. M', HOFMANN, te Berlijn.

V. IIEGNAULT , tc Pavijs.

R. YiRCHOvv, te Berlijn.
II. \v, DOVE, te Berlijn.
ji. E. GÖPPERT, te Breslau.

H. MILNE EDWAEDS, te PariJS.

Av, WEBER, te Göttinijen.

c'iis, DAiwiN , te Doam, BeckenJiarn, Kent.

.]. PLATEAU, te Gent.

AVIELIAM THOMSON , te GUtHgOlC.

oTTo sTRUVE, te ^^t. Petershuvg.

V. wöuEEK, te Göttingen.

è, LLERK .MWWEI.L, to Canid ridf/''.

VII

Afck'cUntj Koor de Taal-, LeUci'-^ (Jc.schu'd/iatidiue cii
I Vijsgeeruje WetenscJiappen.

Gewone Leden.

R. r. A, Dü/.Y , te Lelden.

V. LELM.vNs, te Leiden.

]\i. DE VRIES *), te L.elden.

"\v. G. BRiLL, te Utrecht.

Av. .1. A. JONCKBLOET, te ' s Gi'aKenkagc.

Av. MOLi,, te Amsterdam.

j. UE AVAL, t3 "'s Gratenkage,

j. DiRKs, te L^eeiiwarden.

c. AA'. opzoüMEu, te Utrechf.

j. II. sciiüLTEN, te Lelden.

AA', j. KNOOP, te '' s Gratenhage.

o. i>E VRIES, Az. , te \s Graven /lage.

j. c. G. BOOT, te AiJisterdavi.

M. H. GODEiRoi, te ' s Gravenkage.

Av. c. MEES, te ximsterdMM.

X. BEETs, te Utrecht.

R. j. FRUiN, te Lelden.

B. J. LINTELO DE GEER , te Utrecllt.

A. KUENEN', te Lelden.

A. KAPPEYNE VAN DE coppELLO , te ' s Graveiihagc.

D. HARTiNG , te EnkJiiil:en.

s. VISSERING , te Leiden.

j. E. GOUDSMiT, te Loeiden.

j. p. six, te Amsterdam.

V. j. vETii, te Loeiden.

s. A. NABER, te Amsterdam.

*) ToL aau den Heer M. de vries zijn ilc namen alphabetisch gesteld van hen,
die bij Koninklijk beslnit van 23 rcbrnarij 1853 tot gewone leden der Afdeelin,^'
uerden benoemd. De ranjrordc der ovcriirc leden -vürdt bi-paald door den tijd
hunner bcuocuiinjr.

VITT

Ti(, BüiMiET, te Vogclemcmg.

c, M. ïiiANCKEN, te Groningen .

s. HOEKSïiiA, BZ., te Amstenlam.

H. KERN, te Leiden.

3. K. j. DE JONGE, te ' s GravcnJuigc.

j. T. BUYS , te Leiden,

j. A. FRuiN, te Utrecht.

E. T. H. P. L. A. VAN BONEVAL FAURE , tc Lcidcit.

B. D. H. TELLEOEN, te GToniiigeu.

B. H. c. K. VAN DER 1VIJCK , te Groniugen,

E. VERWIJS, te Leiden.

M. j, DE GOEJE, te Leiden.

H. VAN HERM'^ERDEN , te Utreckt.

c. V08MAER, te 's Gfcitenliage.

j. p. N. LAND, te Leiden.

j. G. DE HOOP scHEFFER, te AmsterdcDii.

TH. joRissEN, te xXmsterdam.

M. F. A. G. CAMPBELL , te 'ó' Gravenluigr.

p. DE JONG, te utrecht.

j. o. R. ACQUOY, te Zalt-Bomonel.

p. j. cosiJN, te Leiden.

II. G. p. QUACK , te Utrecht.

A. A. DE piNïo , te 's Graveuhage.

Rustende Leden.

o. MEES , AZ. , te Rotterdam.

A. RUTGERs , te ' s GravenMgc.

j. H. iioLAVERDA, te Govinchcm.

i. HOFFMANN, te Leidcu.

L. A. j. w. SLOET, te Arnhem.

L. Pil. c. VAN DEN BERGH , tc '.!>' Gravcnhcgc

TX

Corresjwudenlen la de Oi-er:eesche bezittingen van het LUjk.

B. r. MATTiiEs, te Mahasmr.
i. A. A\\N DER cHiJs, te Batat'uL

n. XEUBRONNER A'AX DER TUUK , Op Ball.

K. F. HOLLE, te Garoet {Preanger Regen t,sch.).

II. D. LEVYSSOHN NORMAN , te BataVM.

G. scHLEGEL, (tijdelijk) te Leiden.

L. W, C. VAN DEN BERG, te BataVKl.

Bit iten tan dsche Leden. ,

MICHEL ClIEYALIER, te ParijS.

H. L. FLEiscHEu , te Leipzuj .

L. p. GACHARD , te Brussel.

c, R. LEPsius, te Berlijn.

j, N, MADViG, te Kopenhagen.

LEOPOLD RANKE, te Be dijn.

A. R. RANGABÉ , te Athene .

j. ROULEz, te Gent.

TH. MOMMSEN, te Berlijn.

]i. c. RAWLiNsoN , te Louden.

G. coNESTABiLE, te Periigui.

j. LOTHROP MOTLEY , (tijdelijk) te Londen,

Y. c. CHABAS, te Chalons sur Saöne.

V. DURUY, te Parijs.

A. EÉviLLE, te Neicvllle-sur-Dleppe.

R. voN JHERING , te Göttüigen.

MAX MULLER, te Oxford.

3. T. j. HEREMANS , te Gent.

j, c. BLUNTscHLi, te Lleutelberg ,

G. B. DE Rossi, t-e Rome.

ALriIABETlSClIE L1J8T

IJl u

GEWONDE LEDEN,
C O H R M 8 V O N T) E N T E X

IX DE üVhRZKEï^Clll': KEZIITINCKN VAN HET KIJK

BUITENLANDSCJIE LEDEN

VAN i)i:

KONINKLIJKE AKADEMIE VAN WETENSCHAPPEN,

SEDERT DE 01'RIGTING IN 1851,

N H. J)c letter I. bi'tcckc'iit ircwooii Eid.

„

II

c.

"

"

B. L.
E. L.

»

"

a. I\.
n. E.

CoiTcspoudcut.
Eiiitculandsch Lid.
Rustend Lid.

Afdccling Natuurkunde.
Afdeelinu' Letterkunde.

A.

xVckcisdijk, (.I.j te Llrcc/d, L. ii.

L. 23 Fcbr. IS 55. K. L. 1861.

üverl. 13 Julij 1861.
Acquoy, (J. G. 11.) te Zalt-Boimuel,

L. a. L. 19 April 1877.
Airy, (G. B.) te üreeindch, B. L.

a. N. 4 Mei 18 5 'J.

Anigü, (D. r. J.j te iV/v/s, B. L.

a. N. 26 Oet. 1851. Overl. 2 üet.

1853.
A.sseu, (C J. van) te Leiden, Ij. a.

L. 23 Febr. 1855. R. L. 1858.

Overl. 13 Scpt. 1859.

B.

Baehr, (G. 1\ W.j te Delft, L. a.

N. 5 Mei 1867.
Baer, (K. E. von) te Dorpat, B. L.

a. N. 4 Mei 1*875. Overl. 1876.
Bake, (J.) te Leiden, 1.. a. L. 23

Pebr. 1855. E. L. 1858, Overl.

26 :\Iaart 1864.
]5akhnijzen, (EI. G. van de Sandc)

te Leiden, L. a. N. 11 Mei 1^72.

Batiiuhauer, (E. II. voii) ic Haar-
lem, L. a. N. 1 Mei 1858.

Bccquerel, (A. C.) te Larijii, B. L.
a. N. 26 Üct. 1851.

Beek, (A. van) te Vlrec/il, W. L.
a. N. 26 Oet. 1851. Overl. 7 Jan.
1856.

Bects, (N.) te ULrcdil, L. n. L.
1 Mei 1859.

XI

Hcmiiiclc'11, (J. M. vaiij te leu/i-n,

L, a. N. 10 Mei 1S73.
ik'nedeii, (P. J. van) te Lenveti.

E. L. a. N. 4 Mei 1859.
Berg, (F. .1. van den) te ]Jt'lft, L.

a. N. 4 iA[ei 1875.
Beri>", (L. W. C. van den) te Baia-

vkt, C. a. L. I'J Mei 1876.
Bergb, (L. Pli. (.'. van den) te '« Gra-

venJiaf/e^ L. a. L. 24 IMaart 1855.

11. L. April 187G.
Ikrghaus, (H. K. W.) te Fotudani,

B. L. a. K 26 Oct. 1851.
Bergsnia, (P. A.) te Batavia, C. a.

X. 11 Mei 1872.
Bleeker, (P.) te 's GraveiiJiatje, C.

a. X. 6 April 1855. L. a. X. 5

Mei 1862.
Bliime, (C. L.) te Lt-ulcu, L. a. X. 6

April 1855. Overl. 'i Feb. 1862.
Bluntschli, (J. C.) te lleiddher//,

B. L. a. L. 29 April 1875.
Boogaard (J. A.) te Ltldea, L. a.

X. 8 Mei 1865.
Boot, (J. C. G.) te Aiiistcrdaiii, L.

a. L. 2 Mei 1857.
Borret, (Th.) te Voydmmng, L. a.

L. 8 Mei 1865.
Bosch, (R.B. van den) te Gocs, L. a. X^.

2 Mei 1857. Overl. 18 Jan. 1862.
Bosqiiet, (J.) te Maastricht, L. a.

X'. 5 Mei 1856.

Bos.scha , (.1.) te 's Graccn/iaijf, [,.

a. L. 23 Febr. 18.55. R. L. 1867-

Overl. 9 Dec. 1874.
Piosscha, (J.) te '.v G raven Ikkji', L.

a. X. 1 Mei 18G3.
Brant?, (A.) Joppe bij Gorsd, L. a. X.

26 Oct. ISSl.Overl. 27Xov. 1862.
Breda, (J. ü. S. van) te Jluarlcm,

L. a. X. 26 Oct. 1851. U. L.

Oct. 1858. Overl. 2 Sept. 1867.
Brill, (W. G.) te Vtredd, L. a. L.

24 Maart 1855.
Brink, (R. C. Bakhuizen van den)

te 's Gravenlmfje, L. a. L. 23 Febr.

1855. Overl. 15 Jnlij 1865.
BroM'n, (R.) te Londen, B. L. a. X.

26 Oct. 1851. Overl. 10 Junij 1858.
Brumund, (J. F. G ) te Batavia,

C. a. L. 29 April 1854. Overl.

12 Maart 1863.
Brntel de la Rivière, (P. M.) te

Ldden, L. a. X. 8 jNIei 1860.
Biinsen, (K. J. von) te Bohji, B. L. a.

L. 4 Mei 1859. Overl. 28 Xov. 1860.
Buys, (J. T.) te Lddcn, L. a. L.

5 Mei 1867.
Buijs Ballot, (C. H. D.) te Utredd,

L. a. X. 26 April 1855.
Buysing, (D. J. Storm) te 's Gra-

venJtage, L. a. X. 25 Oct. 1851.

R. L. 27 Maart 18G9. Overl. 16

Au!?. 1870.

c.

Campbell, (M. F. A. G.) te 'sGra-
venhaffe, L. a. ]v. 29 April 1875.

Chabas, (F. C.) te Cl/dlons sur Saónc,
B. L. a. L. 8 Mei 1865.

Chevalier, (Micbcl) te Parijs, 13. L.
a. L. V.) April l'<5.5.

Chys, (J. A. van derj te Batavia,

C. a. L. 5 Mei 1867.
Clerk Maxwell, (J.) te Camhridfje,

B. L. a. X. 16 Mei 1877.
Cobet, (C. G.) te Lddm, L. a. L. 23

Febr. 1"^55. ]5cd. S Sept. 1856.

XII

CüiR'stabilc, (G.j te Perui/ia, B. L.

a. L. 7 Mei 1861.
Coiirad, (F. W.) te '« GravenJtaf/e, L. a.

N. 33 Feb. 1855.0vcrl. 1 Feb. 1870.

Cüsijn, (P. J.) te Lt'ïden, L. a. L,
11) April 1877.

D.

Darwin, (Chs.j te Down, BcckenJiam,

Kent, B. L. a. N. 11 lAEei 1872.
David, (J. B.) te Leticeu, B. L. a. L.

5 Mei 1862. Overl. 24 Maart 1866.
Delprat, (G. II. M.) te Eolterdam,

L. a. L. 3-1 Maart 1855. II. L.

1861. Overl. 4 Jan. 1871.
Delprat, (J. P.) te '* GracenJia(je,

L. a. N. 26 Oct. 1851. E. L. 1863.
Dilibits, (li. C.) te UtrecJit, L. a. X.

16 Mei 1877.
Diesen, (G. van) te Midddhvrrj, L.

a. N. 7 Mei 1866.
Dirks, (J.) te Leeuwarden, L. a. L.

5 Mei 1856.
Donders, (F. C.) te UirecJd, L.

a. N. 23 Febr. 1855.

Dove, (II. W.) te Berlijn, B. L.

a. N. 7 Mei 1861.
Dozy, (F.) te Leiden, L. a. N. 23

Febr. 1855. Overl. 7 Oct. 1856.
Dozy, (R. P. A.) te Leiden, L. a. L.

33 Febr. 1855.
Duinas, (J. B.) te Parijs, B. L.

a. N. 26 Oct. 1851.
Dumontier. (F. A. C.) te Parama-
ribo, C. a. N, 5 Mei 18 59. Bed.

8 Aug. 1860.
Duruy, (V.) te Parijs, B. L. a. L.

5 Mei 1867.
Dijk, (C. AL van) te UtrecJd, L. a.

N. 33 Febr. 1855. Bed. 31 Maart

1855.

E.

Elias, (P.) te '*• GraveuJiage, L. a. N.

3 Mei 1857. Pt. L. 36 Sept. 1874.
Engelmann, (Th. VV.) te UtrecJit,

L. a.. N. 12 Mei 1870.
Ermerins, (F. Z.) te Groninrjen, L.

a. N. 6 April 1855. Overl. 2'J

Mei 1871.

Ermerins, (J. W.) te Gronintjen,

L. a. N. 23 Febr. 1855. R. L.

19 Febr. 1868. Overl. 3 Maart

1869.
d'Espine, (Baron A.) te Aix, \\\

Hanoye, B. L. a. N. 36 Oct. 1851.

Overl. 7 April 1853.

F.

Faraday, (M.) te Londen, B. L.

a. N. 26 Oct. 1851. Overl. 25

Aug. 1867.
Faure, (R. T. II. P. L. A. van Bonc-

val) te Leiden, L. a. L. 3 Mei 1868,

Fleischer, (IL L.) te Leipziy, B. L.

a. L. 19 April 1855.
Focke, (IL C.) te Paramaribo, C.

a. N. 33 Febr. 1855. Overl, 29

Jiuiij 1856.

XIII

1'Vanckci), (C M.j te Groitinf/cH, L.

a. L. S Mei 1SG5.
Freiuery, (P. J. .T. de) te UtrecJd,

L. a. X. 23 Febr. 1*^55. Oveil.

7 Sept. 1855.

Friedi-rk'li, (II. II. Tli.) ic Batacia,
C'.n.].. 1 Mei 1S58. Vervallen 1871.

Pruiu, {,]. A.) te Utrecht, L. a. L.
5 Mei 1S()7.

Fniin, CR. .1.) te Lcidni, L. a. L.
4 Mei 1*^59.

G.

Gachard, (L. P.) te Brm-'id, R. L.

a. L. 19 April 1S55.
(iauss, (C. F.) te Göttiufjen, |B. L.

a. X. 2G Oet. 1851. Ovcrl. 23 Febr.

1855.
Geer, (B. J. Lintelo de) te UlrecJd,

L. a. L. 4 Mei 185Ü.
rJeuiiP. (J. van) te Amderdam, L.

a. X. 2(5 Oct. 1851.
Cihijbeii, (J. Eadonj te Breda, L.

a. X. 23 Febr. 1855. R. L. 30

Jmiij 18G8. Overl. 31 Jan. 1870.
Gillavry, (Th. H. Mac) te Utrecht ,

L. a. X. 4 Mei 1875.
Gilse, (J. van) te Aiasterdaoi, L.

a. L. 4 Mei 1859. Overl. 2(J

Mei 1859.
Glavimans, (C. J.) te Rotterdam,

L. a. X. 20 Oct. 1851. Overl.

11 Aug. 1857.
Godefroi, (^M. H.) te 's GrareiüuKje,

L. a. L. 2 Mei 1^5/.
Goeje, Cs\. J. de) te Leiden, L. a.

L. 3 Mei 18 09.

Göppert, (H. R.) te BrcHlau, R. L.

a. X. 7 Mei 1801.
Gogh, (J. van) te 's Clrarenhatjc, L,

a. N. 2 Mei 1857.
Gorkom, (K. W. van) op Jaru, C.

a. X. 11 Mei 1872.
Goudsinit, (J. E.) te Leideti, L. a.

L. 5 Mei 1862.
Greuve, (F. C. de) te Groiiiiiyen,

L. a. L. 23 Febr. 1855. R. L.

6 Dec. 1862. Overl. 28 April

1863.
jGriuwis, (C. H. C.) te Utrecht, L.

a. X'. 3 Mei 1869.
■Groen van Prinsterer, (G.j te'sGra-
I vetihajje, L. a. L. 23 Febr. 1855.

Bed. 27 April 1855.
Grote, (G.) te Londen, B. L. a. L.
I 2 Mei 185'. 0\erl. 10 Jnnij 1871.
I Guizot, (F. P. G.) te Parijs, B. L.
I a. L. 19 April 1855. Overl. 12
I Sept. 1874.

Gunning, (J. W.) te Amsierdant,
\ L. a. X. 4 Mei 1875.

H.

liaan, (D. Bierens de) te Leiden, Hall, (II. C. vanj te Beek, L. a. X.

L. a. X. 5 Mei 1856. 26 Oct. 1851. R. L. 1871. Overl.

liaan, (W. dej te //«r/r/^M, L. a. X'. 12 Jan. 1874.

liaan, (W. dej te //«r/r/^M, L. a. X'. 12 Jan. 1874

20 Oet. 1S51. Overl. 15 April 1855. Hall, (J
Ilalbertsnia, (H. J.) ie. loeiden, L.a.X

20 Oct. 1851. Overl. 22Xov. 1805.

„i, ,„. van) te Utrecht, L. a. L.
24 Maart 1855. Overl. 19 Maart
1S59.

XT7

Hartiiii;-, (D.) te F.iihlinki'ii , L-. a. L.

8 Mei 1^'üO.
llartiuii:, (P.) te Vlnrld, T.. a. N,

V6 Fel)!-. 1855.
Hasselt, (A. W. M. van) te \Gra-

vciiha;/c', L. a. N. 5 jMei 1856.
Hasskail, (J. L.) te Bataoia, C. a.

N. 6 April 1855. Vervallen.
Ileliiilioltz, (H.) te Berlijn, V>. L.

a. N. 4 Mei 1859.
Heremaus, (J. T. J.) te Geut, R. L.

a. L. 29 April 1875.
Herklots, (J. A.) te Zeif/^^^z, L. a. N.

2 Mei 18(58. Overl. 3 Maart 1872.
llerschel, (Jolm F. W.) te Londen,

B. L. a. N, 1 :\[ei 1858. Overl.

11 Mei 1871.

Herwerden, (II. van) te ütrccJd,

L. a. L. 12 ]\[ei 1870.
Heusde, (J. A. C. van) te 'nGra-

venJiaji', L. a. L. 1 ]\lei 1858.

Eed. 20 Febr. 1872.
Heynsius, (A.) te DAih-ji, L. a. N.

12 Mei 1864.

Hoek, (M.) te UtrecM, L. a. X. 12

Mei 1864. Overl. 3 Sept. 1873.
Hoekstra, Bz., (S.) te Auisterdam,

L. a. L. 8 Alei 1865.
Hoeven, (A. des Aniorie van der)

te AinHterdam, L. a. L. 23 Fcl^r.

1855. Overl. 2!) Julij 1^55.

Hoeven, (C. Pruys van dcf) te

Leiden, L. a. N. 26 Oct. 1851.

II. L. 13 Aiig. 1862. Overl. 5

Dec. 1871.
Hoeven, (J. van der) te Leiden,

L. a. N. 26 Oct. 1851. Overl.

10 xMaart 1868.
HofFmann von Fallersleben, (H.) Slot

Corvey bij Llöxter, B. L. a. L.

7 Mei 1866. Overl. 19 Jan. 1874.
Hoffmann, (J.) te Leiden, L. a. L. 23

Febr. 1855. R. L. 14 Febr. 1876.
Hoffmann, (C. K.) te L,eideu, L.

a. N. 4 Mei 1874.
Hofinann, (A. W.J te Berlijn, B. L.

a. N. 4 Mei 1859.
Holle, (Iv. F.) te Garoet op Jara,

C. a. L. 8 Mei 1869.
Holtius, (A. C.) te utrecht, L. a.

L. 23 Febr. 1855. R. L. 185 7.

Overl. 29 iMaart 1861.
Hohverda, (J. H.) te Gorinchem., L. a.

L. 4 Mei 1859. K. L. 8 Nov. 1875.
Horsfield, (Th.) te L.onden, B. L.

a. N. 26 Oct. 1851. Overl. 24

Julij 1859.
Hnllenian, (J. G.j te Loeiden, L. a. L.

5 Mei 1856. Overl. 29 Mei 1862.
Humboldt, (A. von) te Berlijn, B.

L. n. N. 26 Oct. 1851, Overl.

6 :\lei 1859.

J.

Janssen, (L. J. F.) te LAden, L. a.

L. 23 Febr. J855. Overl. 22 Julij

1869.
Jlicring, (B.) te GölHiif/cn, V>. L.

a. L. 4 ]\[ei 18 74.
Jonekbloet, f J. W. A.) te '* Graven-

hoqe, L, a. L. 24 Maart 1855.

Jong, \\!. dej te ilrecht, L. a. L.

29 April 1875.
Jonge, (J. K. J. de) te 's Gra-

renluKje, L. a. L. 7 Mei 1866.
Jori.ssen, (Th.) te Aniüierdam, L.

a. L. 4 Mei 18 74.

XV

.liilifii. iS.i te yV/y/'/v, I', T,. a. L. .^ .1
\l.-i ls.-,7. Ov.mI. i:] I'cl)!-. Is7;3.

.Iiiniihiilia. I F. AV.) tv Bat ar la X'. a. N. :
t; April 1 s-);-). Ovorl. 20 April 1804. ;

K.

iiyabull. (\\ \\ . .1.) [f l.cUlrn, 1;,
a. L. 23 Fclir. 1 v-)5. Ovcrl. Ki
Sept. Ibiil.

Kai>or, (F.) te Leuhu. L. a. X. 2G ' Kinder de Cainaree], (A. W .) op

Oet. IS.-,]. Overl. 2S Julij 1872.
Kappeyiie van de ('oppello, (i .) te

'.V Graveuhuje, L. a. L. 8 Mei 1860.
Karstcn, (S.) te Utrecht, L. a. L.

23 Febr. 1855. Overl. 7 :Mei

18Ü4.
Keinper, (.1. de Boseli) te Aiaster-

dum., L. a. L. 23 1'ebr. 1855.

Bed. 2(3 April 1856.

Jaca, f', a. L. 7 -Mei 18G(J. \'erv.
Kist, (X. C.j te Lcicttn, J.. a. L. 23

Febr. 1855. Overl. 21 Dec. 1859.
Knoop, (\Y. J.) te '« Grarenhar/e,

L. a. L. 2 Mei 1857-
Koenen, (H. .1.) te Jimtcrdam, L.

a. L. 23 Maart 1855. K. L. 9

Maart 1874. Overl. 13 0ct. 1874.
Kolk, (.1. L. C. Schroeder van derj

Kerekhofi; fP. .1. van) te Utrecht, te Vtrecht, L. a. X. 2ü Oct.

L. a. X. 5 Alci 18(52. Ovcrl. 21 1851. Overl. 3 Mei 1862.

.laii. 1^7(i. Ko.'^iter, (W.) te Utrecht, L. a. N.

Kfrkwijk, (G. A. 'van) te \s G?-a- 7 Alei 1866.

veahaije, Tj. a. X. 23 Febr. 1855. Kiienen, (A.) te I.e'uh'ii, L. a. L.

Pt. L. 25 .lan. 1868. Overl. 27 4 Alei 1859.

IVbr. 1871. Kan, (L. .1. A. van der) te 'sGra-

Kern, I ir.i te lynli^ii. L. a. L
Iscij.

Mei

vinharje, L. a. X\ 26 Oet. 1851,
Overl. 26 Jan. 1864.

L.

Land, f.l. P. X l te l.ehh-n, L. a. L.

II Alei 1872.
Lassen, (C.j te Bouk, P. L. a. L.

4 Alei 1859. Overl. Alei 18 76.
Leemans, TC.) te Lelden, L. a. L.

23 Pebr. 1855.
Leiniep, (.1. van) te AuiHtcrdaiu, Ij.

a. L. 23 Febr. 1855. Overl. 25

Ang-. 1868.
Lepsins, (C. R.) te Bertijn, P. L.

a. L. 19 April 1855.
Lcvvssülm Xüruuui, (IL D.i te Ba-

t'ir'ia. C. a. L. 3 Alei 1869.

Liebig, (T. von) te MiincJioi, B. L.

a. X. 26 Oet. 1851. Overl. 18

Maart 1873.
Lindenau, (B. A. von) te Alten-

tmrrj, B. L. a. X. 26 Oct. 1851.

Overl. 21 Alfci 1855.
Lobatto, (R.j te Detft, L. a. X.

26 Oct. 1851. Overl. 9 Febr,

1866.
Lyell, (Chs.) te Londen, B. L. a. X.

11 Mei 1872. Overl. 23 Febr.

IS 75.

XVI

M.

i\racaul;i_v, (Th. Eabingtüu) te Vcunp-

deuJiill, bij Kensiiujion, B. L. a. L.

ly April 1S55. Overl. 28 Doe.

1859.
Macivig, (.r. X.) te KopoiJtar/en, V>.

L. a. L. 19 April 1855.
]\Iaier, (P. .1.) te Batavia, C. a. X.

7 Mei 18()1.
]\Iattlies, (15. F.) te Makamir, C.

a. L. 7 -Alei 1801.
Matthes, (C. J.) te Aindcrdam, L.

a. N. 20 Oct. 1851.
Mees, Az., (G.) te Itotterdam, L.

a. L. 4 Mei 1859. E. L. 1872.
Mees (AV. C.) te AmderdaDi, L. a.

L. 1 Mei 1858.
Mees, (U. A.) te Groiihirjcn., L. a. N.

4 Mei 1874'.

Mcscli, (A. H. van der Boon) te Ln-
dcn, L. a. N. 20 Oct. 1851. R. L. 28
Maart 18 71-. Overl. 12 Ang. 1874.

Millies, m. C.) te l'trccl>f, L. a. L.

5 :\[ei 1850. Overl. 2(; Xov. 1808.

Milne Edwanl?, (II.) te Parijn, ?,.

L. a. X. 5 Mei 1802.
Müjnel, (F. A. W.) te Utri'cJit, L.

a. X. 20 Oct. 1851. Bed. 20

Junij 1857. L. a. X. 8 Mei 1800.

Overl. 23 Jan. 1871.
Mohl, (H. von) te Tabinfjen, B. L,

a. X. 26 Oct. 1851. Overl. 1872.
MoU, (W.) te Amsterdam, L. a. L.

24 Maart 1855.
Mommsen. (Th.) te Berlijn, B. L.

a. L. 4 Mei 1859.
Motley, (.J. L.) te Londen, B. L.

a. L. 5 Mei 1862.
Mulder, (Cl.) te Grouin//en,lj. a.ls.

23 Febr. 1855. 11. L. 6 Oct.

1800. Overl. 4 Mei 1867.
Midder, (G. .1.) te Beniieknm., L. a. X.

20 Oct. 1851. R. L. 28 Xov. 1868.
Mulder, (Ed.) te CtrecJd, L. a. X.

4 Mei 1875.
Midler, (M.) te O.vford, B. L. a. L.

4 Mei ]8 74.

N.

X^aber, (S. A.) te Amnferdam, L. n. L.

8 Mei 1805.
Xuman, (A.) te Utn-rJ/t, L. a. X. 2(5

Oct. 1851. Overl. 1 Sept. 1S5:2.

Xijhott", (Is. An.) te Arnhem, L. a. L.
24 ]\[aart 1855. Overl. 20 Junij

1803.

O.

Oinalius dTlalluy, (.1. .1. d'j te ('iney,

B. L. a. X. 20 Oct. 1851. Overl.

Febr. 1875.
Oordt, (.I.W. L. vanjte 's ClrareiiJiaf/e,

L. a. X. 23 Febr. 1855. R.L. 1870.
Opzoomer, (C. \\ .) te UtrecJit, L.

a. 1.. 5 Mei 1S50.
Ortt, (.1. li. T.) te JTaarlcui. L. a.

X. 12 Mei iS7U.

Oiulemans, Ir., (A. C.) te Delft,
L. a. X. 3 Mei 1809.

Oudeinans, (C. A. .T. A.) te Amster-
dam, L. a. X. 1 Mei 1858.

Oiidenians, (.1. A. C.) te i'trerlit,
L. a. X. O April 1855.

Oucii, (R.) te Londen, B, L. a. X.
2(; Oct. 1S51.

XVII

Phito, (A. A. de) te 's Grave/i/tcit/e,
L. a. L. 19 April 1877.

Place, (ïh.) te Anisferdam, L. a. N.
4 Mei 1873.

Plateau, (J.j te Gent, ?.. L. a. X.

11 Mei 1873.
Pliiygers, (VV, G.) te Leiden, Ij. a. L.

1:2 Mei ISG-t. Bed. 9 Maart 18G7.

Q.

Quack, (H. G. P.) te UtrecJd, L. a.
L. 19 April 1877.

Qtietelet, (L. A. J.j te Bninwl, 15. L. a.
N.2(;Oct.lS51.0verI. lfJFel).lS7'l.

R.

Rangabé, (A. E.) te Jthenr, 15. L.

a. L. 2 Mei 1857.
Hanke, (L.) te Berlijn, P.. L. a. J..

19 April 1835.
Rauwenhoff, (N. W. P.) te Utrecht,

L. a. N. 1 Mei ISG.^.
Eawlinson, (H. C!.) te Londen, V>. L.

a. L. 4 Mei 1859.
Kees, (O. van) te Vtrecld, L. a. N.

7 Mei 18G6. Overl. 24 Mei 18 G8.
Eees, (R. van) te Utrecht, L. a. X.

2G0ct. 1851. K. L. 24 Mei 18G7.
Overl. 2.3 Aug. 1875.
liegnault, (V.) te Parijs, V>. L. a. X.

8 Mei 18G0.

Eeinwardt, (C. G. C.) te Leiden,

R. L. a. N. 2G Oct. 1851. Overl.

G Maart 1854.
Réville, (A.) te Rotterdam, L. a. L.

5 Mei 18G2. Verv. 10 Maart 1873.

B. L. a. L. 10 Mei 1873.

Roorda, (T.) te Leiden, L. a. L.

23 Febr. 1855. R. L. 1871. Overl.

5 Mei 1874.
Rosé, (W. N.) te 's Gravenhage, L.

a. X. 2G Oct. 1851. R. L. 1872.
Ros.si, (G. B. de) te Llovie, B. L.

a. L. 19 April 1877.
Rost van Tonningen, (D. W.) te Cheri-

lon. (op Java) C. L. a. X. 7 Mei 1 8G 1 .
Roulez, (J.) te Gent, B. L. a. L.

2 Mei 1857.
Rueb, (A. S.) te UtrecJd, L. a. X. 2G

Oct. 1851. Overl. 11 Maart 1854.
Rutgers, (A.) te 's Gravenhage, L.

a. L. 23 Febr. 1855. R. L. 13

April 1875.
Rijk, (J. C.) te 's Gravenhage, R.

L. a. X. 2G Oct. 1851. Overl. 2

Mei 1854.
Rijke, (P. L.) te LAden, L. a. X.

1 Mei 13G3.

Sagra, (Ramon de la)te7^r«7>,B.L.a. jSchefter, (.1. G. de Hoop) te Am-
X'. 2GOct.l851.0verl.25Meil871. sterdam, L. a. L. 11 Mei 1872.

Sande Laeoste, (C. M. van der) te'Schlegel, (G.) op Java, C. a. L.
Amsterdam, L. a. X. 3 Mei 18G9.| 10 Mei 1873.

Savigny, (F. von) te i?cW//Vi, B. L. a. L. Schlegel, (H.) te Leiden, L. a. X.
19 April 1855. 0verl.250ct.l8Gl.| 23 Febr. 1855. R. L. lbT4.

Jaarboek 1877. B

xvin

Sclineevoogt, (G. E. Voorlielin) te

Amstenlam, L. a. N. 33 Febr.

1855. Overl. 17 Aug. 1871.
Scholten, (J. IT.) te Leiden, L. a.

L. 5 Mei 185G,
Sebastian, (A. A.) te Anisferdam,

L. a. N. 23 Febr. 1855. Bed.

17 Dec. 1856.
Seelig, (H. G.) te Breda, L. a. N.

33 Febr. 1855. R. L. 185G. Overl.

3 Oct. 1864.
Selenka, (E.) te Leiden, L. a. N. 10

Mei 1873. Bed. 28 Maart 1874.
Simons, (G.) te 's Gravenftar/e, L.

a. N. 36 Oct. 1851. Overl. 17

Nov. 1868.
Tm.x, (J. P.) te Amsterdam, L, a. L.

5 Mei 1862.
Sloet, (L. A. J. W.) te Arnliau, L. a. L.

5 Mei 1856. R. L. 28 Maart 1876.

Stamkart, (F. J.) te I)elJ-l, L. a. N.

26 Oct. 1851. R.L. 27Maartl875,
Staring, (W. C. H.) op Boekhorst bij

Lochem., L. a. N. 23 Febr. 1855.
Stratingh, (G. Acker) te Gronlwjen,

L. a. L. 7 Mei 1861. R. L. 12 April

1875. Overl. 22 Oct. 1876.
Stieltjes, (T. J.) te Rotterdam, L.

a. N. 2 Mei 1868.
Stiiart, (A. B. Cohen) te Batavia,

C. a. L. 2 Mei 1868. Overl. 4

Febr. 1876.
Stuart, (L. Cohen) te Delft, L. a.

N. 8 Mei 1865.
Struve, (O.) te -S'^. Petershury, B.

L. a. N. 4 Mei 1874.
Suringar, (W. F. R.) te Leiden, L.

a. N. 5 Mei 1861.
Swaving, (C.) te Buitenzorg {o^ Jam),

C. a. N. 23 Febr. 1855. Vervallen.

T.

Tellegen, (B. D. H.) te Groninyen,

L. a. L. 3 Mei 1869.
Temminck, (C. J.) te Leiden, R. L. a. N.

26 Oct. 1851. Overl. 30 Jan. 1858.
Teysmann, (J. E.) te Buitenzorrj (op

Java), C. a. N. 8 Mei 1865.
Theiner, (A.) te Bome, B. L. a. L.

4 Mei 1859. Overl. 1 O Aug. 1874.

Thomson, (W.) te Glasrjoic, B. L.

a. N. 4 Mei 1874.
Tideman, (B. J.) te Amsterdam, L.

a. N. 10 Mei 1873.
Ticdemann, (F.) te Mimchen, B. L. a. N.

26 Oct. 1851. Overl. 23 .Tan. 1861.
ïunk, (N. H. van der) op Bali,

C. a. L. 2 Mei 1868.

u.

Ullmanu, (C.) te Carlsrnhe, B. L.
a. L. 19 April 1855. Overl. 12
Jan. 1865.

Ursel, (de Hertog van) te Brussel.
B. L. a. N. 26 Oct. 1851. Overl.
27 Sept. 1860.

V.

Verdam, (G. J.) te JAden, L. a. N.

26 Oct. 1851. Overl. 29 Oct. 1866.
V'erloren, (M. C.) te ''Amersfoort,

L. a. N. 2 Mei 1857.

Verwijs, (E.) te JAden,

3 Mei 1869.
Veth, (P. J.) te lAiden,

8 Mei 1865.

L.

XIX

Vircliow, (R.j te Bcrlijii, ?>. L. ;i.

N. 8 Mei 1860.
Vissering, (S.) te Leiden, L. a. L.

7 Mei 1801.
Vogelsang, (H.) te Belft, L. a. N.

2 Mei 1868. Overl. 6 Jimij 1874.
VoUenhoveii, (S. C. Snellen van) te

's Gravc')iliar/e, L. a. N. 8 Mei 1860.
Vosmaer, (C.) te '.s Graoenhaf/e, L.

a. L. 11 Mei 1872.

Vries, Az. , (G. thij te \h GravenJuKje,

L. a. L. 2 Mei 1857.
Vries, (M. de) te Leiden, L. a. L.

23 Febr. 1855.
Vriese, (11. W. de) te LAden, L.a. N.

2G Oct. 1851. Overl. 23 Jan. 1862.
Vrolik, (G.) te Arnüerdam, R. L. a. N.

26 Oct. 1851. Overl. 10 Nov. 1859.
Vrolik, (W.) te Amsterdam, L. a. N.

2G Oct. 1851. Overl. 22 J)ec. 1863.

w.

Waals, (J. D. van der) te 's Graxen-

liage, L. a. N. 4 Mei 1875.
AVal, (J. de) te 's Gravenhage, L.

a. L. 24 Maart 1855.
Wassink, (G.) te Batavia, C. a.

N. 2 Mei 1857. Overl. 17 Oct.

1864.
Weber, (W.) te Göttinfjen, \\. L.

a. N. 2 Mei 1868.

Willigen, (V. S. M. van der) te

Haarlem, L. a. N. 2 Mei 1857-
Winkel, (L. A. te) te L.eiden, L.

a. L. 7 Mei 1861. Overl. 24

April 1868.
Wijck, (B. H. C. K. van der) te

Groniuffeu, L. a. L. 3 Mei 1869.
Wöhler, (F.) te Göttinf/en, L. a. N.

4 Mei 1875.

z.

Zaaijer, (T.) te Leiden, L. a. X.j Zeeman, (J.) io, Amsterdam, li. ^.1^.
4 Mei 1874. ' 11 Mei 1870.

B

LUST

BINNEN- EN BUITENLANDSCHE

ACADEMIËN, GELEERDE GENOOTSCHAPPEN
EN INSTELLINGEN,

WAARMEDE DE KONINKLIJKE AKADEMIE VAN

WETENSCHAPPEN DOOR RUILING DER UITGEGEVEN WERKEN

IN VERBINDING IS.

NEDERLAND.

Hoogeschool, te Leiden.

Utrecht.

Groningen.

Polytechnische school , te Delft.
Athenaeum lUustre, te Amsterdam.

Maatschappij (Hollandsche) der Wetenschappen, te Haarlem.

der Nederlandsche Letterkunde, te Leiden.

— — — — — — - (Nederlandsche) ter bevordering van Nijverheid,

te Haarlem.

-. ter bevordering der Bouwkunst, te Amsterdam.

Genootschap (Teylers tweede), te Haarlem.

(Zeeuwsch) der Wetenschappen, te Middelburg.

(Provinciaal Utrechtsch) van Kunsten en Weten-
schappen, te Utrecht.

— (Historisch), gevestigd te Utrecht.

(Bataafsch) der proefondervindelijke Wijsbegeerte,

te Rotterdam.

(Provinciaal) van Kunsten en Wetenschappen in

Noord-Brabant, te 's Hertogenbosch.

XXII

(ieuootscliap (Wiskundig) ouder de zinspreuk: Een onvermoeide
arleid komt alles te loven^ te Amsterdam.

■ (Koninklijk Zoölogisch) : Natura Artls Magistra^

te Amsterdam.

(Nederl. Onderwijzers-) ter bevordering van Volks-
opvoeding en Onderwijs, te Amsterdam.

ter bevordering van Natuur-, Genees- en Heel-
kunde, te Amsterdam.

(Friesch) voor Geschied-, Oudheid en Taalkunde,

te Leeuwarden.
Instituut (Koninklijk) van Ingenieurs, te 's Gravenhage.

— — — voor de Taal-, Land- en Volkenkunde

van Neêrlandsch Indië, te Delft.

Koninklijk Nederlandsch Meteorologisch), te Utrecht.

Nederlandsche Entomologische Vereeuiging, te Leiden.

Vereeniging (Overijsselsche) tot ontwikkeling van provinciale
welvaart, te Zwolle.

Nederlandsch Tijdschrift voor Geneeskunde, te Amsterdam.

Nederlandsche Maatschappij tot bevordering der Geneeskunst,
te Amsterdam,

Vereeniging voor Volksvlijt, te Amsterdam.

Nederlandsche Handelmaatschappij, te Amsterdam.

Boekerij van de Tweede Kamer der Staten-Gcneraal, te 's Gra-
venhage.

Provinciale Bibliotheek van Friesland, te Leeuwarden.

Openbare Bibliotheek, te Arnhem.

Stadsboekerij, te Zutjihen.

Htads-Bibliotheek, te Deventer,

Provinciale Bibliotheek, te Middelburg.

Leesmuseum, te Amsterdam.

Ilotterdamsch Leeskabinet, te liotterdam.

Nederlandsche dierkundige Vereeniging, te Leiden-

O O S T - I X D I Ë,

Bataviaasch Genootschap dor Kunsten en \\'cteuschappen, te

Batavia,
Koniuklijke Xaluuiknudige \'erecniging in Ned. ImUö, teBalaviu.

xxiir

i

Nt'Jeiiantlsch-Indische Maatschappij vaii Nijverheid, to B;itavia.
Voreciiigiiig tot bevordering der geueeskundige Wetenschappen,
te Batavia.

W E S T - I N D 1 Ë.

Koloniale Bibliotheek, te Suriname.

BELGIË.

Académie royale des Sciences, Lettres et Arts de Belgiquo,
te Brussel.

de Médeciue de Belgique, te Brussel.

Société malacologique de Belgique, te Brussel.

entomologique Beige, te Brussel.

royale des Sciences, te Luik.

Willems-Fonds, te Gent.

Université catholique de Louvain, te Leuven.

F R A N K 11 IJ K.

Académie nationale des Sciences, te Parijs.

Ecole nationale polytechnique, te Parijs.

Bibliothèque du Comité des Travaux historiques et des Sociétés

savantes, te Parijs.
Bibliothèque du Ministère de l'Agriculture, du Commercc et

des Travaux publics, te Parijs.
Muséum d'Histoire naturelle, te Parijs.
Académie naturelle de Médecine, te Parijs.
Société de Biologie, te Parijs.
Ministère de la guerre, te Parijs.
Bibliothèque nationale, te Parijs.
Société botanique de France, te Parijs.

mathématique de France, te Parijs.

Journal d'Hygiène (Pietra Santa) te Parijs.
Académie nationale des Sciences, Belles-Lettres et Arts, te Lyun,
Société nationale d'Agriculture, d'Histoire naturelle et d'Arts
utiles, te Lyon.

-— Linnéenne, te Lyon.

de Normandie, te Caen.

XXIV

Académie des Sciences, Arts et Belles-Lettres, te Caen,
Société des Antiquaires de Nonuaudie, te Caen.
Académie nationale des Sciences, Inscriptions et Belles-Lettres,
te Toulouse.

de Législation, te Toulouse,

nationale des Sciences, Belles-Lettres et Arts, te

Bordeaux,

Société des Sciences pli3-siques et naturelles, te Bordeaux.
Académie des Sciences, Arts et Belles-Lettres, te Dijon,
Société d'Agriculture et d'Industrie agricole de Ia Cóte d'or,

te Dijon.
Académie des Sciences, Belles-Lettres et Arts, te Rouaan.

des Sciences et Lettres, te Montpellier.

nationale de Savoie, te Cliambéry.

de Stanislas (Société des Sciences, Lettres et Arts),

te Nancy.

Société des Sciences, te Nancy.

Académie d'Éraulation, te Kaïuerrijk,

Société nationale des Sciences^ d'Agriculture et des Arts, te

Eijssel.
dunkerquoise pour Tencouragement des Sciences, des

Lettres et des Arts, te Duinkerken.

académique de St, Quentin (Sciences, Arts, Belles-
Lettres, Agriculture et Lidustrie), te St. Quentin.

nationale d'Agriculture, Sciences et Arts de l'Arrondis-

sement de Valenciennes, te Valenciennes,

de l'Histoire et des Beaux-Arts de la Flandre maritime,

te Bergues,

agricole, scientifique et littéraire des Pyrénées orien-

tales, te Perpignan,

des Sciences naturelles, te Clierbonrg.

. des Antiquaires de Picardie, te Amieus.

. de la Morinie, te St. Omer,

GROOT-BRITTANNIË en IERLAM>

Iioyal Society, te Londen.

A.stronomical Society, te Londen.

XXV

Royitl Medical and Chirurgical Society, te Londen.

Geographical Society, te Londen.

Zoological Society, te Londen,
Liimcan Society, te Londen.
Ilydroijrapliical Office (Admiralty), te Londen.
East-India Company, te Londen.
Philological Society, te Londen.
Anthropological Society, te Londen,
('linical Society, te Londen.

Publishers of the Medical Record, te Londen.
Royal Observatory, te Greenwich.
Cambridge Philosophical Society, te Cambridge,
Literary and Philosophical Society, te Manchester.
Royal Society, te Edinburg.

Observatory, te Edinburg.

Dublin Society, te Dublin.

Catholic University of Ireland, te Dublin,

L'ish Academy, te Dublin. .

Geological Society, te Dublin.
Natural History Society, te Dublin.
Philosophical Society, te Glasgow.

O O S ï E N R IJ K.

Kaiserliche Akademie der Wissenschaften, te Wtenen.
K. K. geologische Reichsanstalt, te Weenen.
K. K. geographische Gesellschaft, te Weenen.
Zoologisch-botanische Gesellschaft, te Weenen.
Anthropologische Gesellschaft, te Weenen.
Königlich-böhniische Gesellschaft der Wissenschaften, te Praag,
Böhmischer Mathematiker-Verein, te Praag.
Académie des Sciences de Hongrie, te Pesth.
Verein für vaterlandische Naturkunde, te Presburg,
Das tirolische Ferdinandeum, te Innsbrück.
Société historique de Styrie, te Gratz.
Naturwissenschaftlicher Verein für Steicrmark, to Gratz,
NaturforscJiendcr A^erein, te Brünn.

XXVI

D LM ï S C H L A N D.

Küiiigliclie Akademie der Wissenschaften, te Berlijn.

Königliche Sternwarte, te Koningsbergen.

Phjsikaliscli ökonomische Gesellschaft, te Koningsbergen.

Naturfors diende Gesellschaft te Dantzig.

Universiteit te Greifswald.

Naturforschende Gesellschaft für vaterliindische Kultur, teBreslau.

Oberlausitzische Gesellschaft der Wissenschaften, te Görlitz.

Die Philoniathie, te Neisse.

Naturforschende Gesellschaft te Halle.

Naturwissenschaftlicher Verein für Sachsen und Thüringen,

te Halle.
Verein von Altherthumsfreunden im Rheinlande, te Bonn.
Naturhistorischer Verein der preussischen Rheinlande u. West-

phalens, te Bonn.
Gesellschaft für nützliche Forschungen, te Trier.
Kieler Universitats-Bibliothek, te Kiel,
Königliche Sternwarte, te Kiel.

Königliche Gesellschaft de Wissenschaften, te Göttingen.
Naturforschende Gesellschaft, te Emden.
Gesellschaft zur Beförderung der gesammteu Naturwissenschaf-

ten, te Marburg.
Verein für Naturkunde, te Fulda.
Wetterauische Gesellschaft für die gesammten Naturwissenschaf-

ten, te Hanau.
Verein für Naturkunde, te Wiesbaden.
Senckenbergische Stiftung, te Frankfort a/M.
Zoologische Gesellschaft, te Frankfort a/M.
K. K. Leopoldinisch Carolinische deutsche Akudeniie der Na-

turforscher, te Dresden.
Verein für Erdkunde, te Dresden.
Königlich sachsische Gesellschaft, te Leipzig.
Fürstlich Jablonowskische Gesellschaft, te Leipzig.
Astronomische Gesellschaft, te Leipzig.
Königliche Akademie der AVissenschuften, te Muncheii.
K. Hof- und Staalsbibliothek, te Munchen.

XXVII

Plivsikaliscli-mediciiii.sche Gescllscliaft, te Würz])iirrï,
Ilistorisclier Vereiu für Unterfranken und Aschafteulniig-, te

Würzburg.
Naturhistorischer Yereiii, te Auffsburg.
Naturforschende Gesellschaft, te Bamberg.
Zoologisch-mineralogischer Verein, te Regensburg,
Germanisches National-Museum, te Neurenbertr.
Pollichia , naturwissenschaftlicher Verein der Ilbeinj>fal/., te

Dürkheim.
Verein für vaterlandische Naturkunde, te Stuttgart.
Bibliothèqne royale, te Stuttgart.
Gesellschaft zur Beforderuug der Natur wissenschaften, te Frei-

burg (iri Breisgau).
Naturhistorisch-medizinischer Verein, te Heidelberg,
Grossherzogliche SternM-arte, te Mannheim,
Oberhessische Gesellschaft für Natur- und Heilkunde, te Giessen,
Verein für Naturknnde, te Offenbach a/M.
Verein der Freunde der Naturwissenschaften in Mecklenburg,

te Neubrandenburg.
Geographische Anstalt, te Gotha.
Naturwissenschaftlicher Verein, te Hamburg.
Verein für naturwissenschaftliche Unterhaltung, te Hamburg.
Naturforschender Verein, te Bremeu.
Bibliothèqne municipale, te Strasburg.

L U X E .M B U K G.

Institut luxembourgeois, t3 Luxemburg,

Z \y I ï S E 11 L A X D.

Société de Phjsique et d'Histoire naturelle, te Gcnève,

helvétique des Sciences naturelles, te Bern.

])ernoise pour les Sciences naturelles, te Bern.

vaudoise des Sciences naturelles, te Lausanne.

ITALIË.

Accademia Ueale dei Lincei, te Rome,

(lelie Scienze dell' Lstituto di Bologna, te BolognH.

U, lstituto di Scienze. Lettere cd Arti. te Venetië.

XXVIII

Istituto Lombfirdo di Scieiize, Lettere ed Arti, te Milaan.
Accadeiuia Reale delle Scienze, te Turijn.

te Modena.

Cosmos. (Guido Cora), te Turijn.

Accademia Reale delle Scienze, te Napels.

Dr. Dohrn, Palazzo Torlonia, te Napels.

Consiglio di perfezziouamento annesso al R. Istituto tecuico.

te Palermo.
Arcliivio per l'Anthropologia e la Etnologia, te Florence.
Societa Adriatica di Scienze naturuli, te Triest.

P O 11 T U G A L.

Academia Reale das Sciencias, te Lissabon.

S F A N J E.

La Real Academia de Ciencias, te Madrid.
Academia Especial de lugenieros, te Madrid.

ZWEDEN EN N 00 KW EG EX.

Kongelige Vetenskabs-Akademie, te Stockholm.
Bureau de fa Recherche géologique de la Suède, te Stock-
holm.
Societas Scientiarum, te Upsala.
Universitas Carolina, te Lund.
Kongelige Frederiks Universitiit, te Christiania.
Norske Videnskabs Selskab, te Droutheim.

D E N E M A E K E N.

Kongelige Danske Videnskabernes Selskab, te Kopenhagen.
Société -royale des Antiquaires du Nord, te Kopenhagen.

Il U S L A N D.

Académie impériale des Sciences, te St. Petersburg.
Museé impérial de l'Ermitage, te St. Petersburg.
Observatoire physique central, te St. Petersburg.
Commissiou ini]iériak' archéologique. te St. Petersburg.

XXTX

.Sociétt' géographique de Kussie, te St. Petersburg-.
Jardin impérial botanique, te St. Petersburg.
iSociété impériale des Naturalistes, te Moskou.
Musée public, te Moskou,
Observatorium, te Pulkowa.
>Soeietas Seientiarum Fennica, te Helsingfors.
Académie des Sciences, te Dorpat.
Naturforsclier-Gesellschaft, te Dorpjit.
Naturforscliender Verein, te Riga.

A Z I Ë.

Mcti'oridogical ('ommittee, te Calcutta.

Deutsche Gesellschaft für Natur- und Völkerkund;:! Ost-Asien's,
te Yedo.

A r E I K A.
Société Kliédiviale de Géographie, te Caïro,

A :\I E II I K A.

Americau Academy of Arts and Sciences, te Boston and Cam-
bridge, Massachusett?!.

Boston Society of Natural History, te Boston.

Observatory of Harvard College, te Cambridge, (Mass.)

State-Library of New-York, te Albany.

Adirondack Survey Office, te Albany.

Academy of Natural Sciences, te Philadelphia.

Americau Pliilosophical Society, te Philadelphia.

Association for the advancemeut of Sciences, te Phi-
ladelphia.

Wagner Free Institute of Science, te Philadelphia.

Smithsonian Institution, te Washington.

Department of Agricnlture of the ü. S. of America, te
Washington.

National Academy of Sciences, te Washington,

Surgeon-General's Office Library, te Washington.

Office U. S. Geological Survey of the Territories, te Wash-
ington.

XXX

American Metlical Association, te Washington.

American Journal of Sciences and Arts, te Newliaven.

Connecticnt Academy of Arts and Sciences, te Newhaven.

Michigan-State Agricultural Society, te Détroit.

Academy of Science, te St. Louis (Missouri).

Elliot-Society of Natural History, te Charleston (Zuid-Ca-

rolina).
Ohio-State Board of Agriculture, te Columbus.
State University of lowa, te Des Moines.
Chicago Academy of Sciences, te Chicago, (111.)
California Academy of Natural Sciences, te San Francisco.
Sociedad de Ciencias fisicas y naturales de Caracas, te Caracas

(Venezuela).
Wisconsin-State Agricultural Society, te Madison.
Wisconsin Academy of Sciences, Arts and Lettres, te Madison.

A U S T ]l A L I il
Public Liln-ary, te Melbouriie.

REGLEMENT

K o N I N K L IJ K E A K A D E M I E

WETENSCHAPPEN.

REGLEMENT

VOOR DE KONINKLIJKE AKADEMIE VAN WETENSCHAPPEN.
AllT. 1.

Er is voor liet gelieele Rijk eene Koninklijke Akademie van
Wetenschappen, gevestigd te Amsterdam.

Art. 2.

De Akademie is bestemd tot :

a. een raadgevend ligchaam voor de Regering op het gebied
der wetenschap ;

h. een middenpnnt van zamenwerking voor de beoefenaars
der wetenschap in Nederland en zijne Overzeesche Bezittingen;

c. een band van vereeniging tusschen de geleerden van
Nederland en die van andere landen ;

d. eene inrigting ter bevordering van zoodanige wetenschap-
pelijke onderzoekingen en ondernemingen, die slechts door za-
menwerking van de beoefenaars der wetenschap en door on-
dersteuning der Regering kunnen tot stand gebragt worden.

Art. 3.

Ter bereiking van dit doel zal de Akademie:

a. verslag doen over zaken waaromtrent de Regering haren
raad zal inwinnen;

b. voorstellen aan de Regering rigten betreffende belangen
der wetenschap, en zich te dien einde, voor zoo veel noodig
is, wenden tot de Hoofden der Departementen van Algemeen
Bestuur ;

c. de pogingen van beoefenaars der wetenschap buiten de
Akademie ondersteunen, waanneer deze bevonden worden daarop
Jaarbokk 1877.

XXXIV

aanspraak te hebben en hun te dien einde gelegenheid geven
hunne geschriften, werkzaamheden of voorstellen aan haar oor-
deel te onderwerjien ;

d. voor zoo veel bij de ontwikkeling der wetenschap daar-
aan behoefte blijkt te bestaan, prijsvragen uitschrijven en de
goedgekeurde antwoorden bekroonen en uitgeven ;

e. de uitgave van zoodanige belangrijke werken op zich
nemen, als anders voor den opbouw der wetenschap waar-
schijnlijk zouden verloren gaan ;

f. beraadslagen over de wetenschappelijke mededeelingen
harer leden en de slotsommen daarvan openbaar maken;

g. de geschriften welke zij uitgeeft, aan gelijksoortige bui-
tenlandsche instellingen toezenden, en pogen de werken door
deze in het licht gegeven, in ruiling daarvoor te bekomen;

11. eene wetenschappelijke briefwisseling onderhouden met
hare buitenlandsche leden en met hare in 's Rijks Overzeesche
bezittingen gevestigde correspondenten.

AuT. 4.

De Akademie bestaat uit ticee ((f deelingen:

eene voor de Wis- en Natuurkundige Wetenschappen, en
eene voor de Taal-, Letter-, Geschiedkundige en Wysgeerige
Wetenschappen,

AiiT. 5.

Elke dezer afdeelingen telt ten hoogsten tijflig gewone of
binneulandsche leden, twintig buitenlandsche leden, en in de
Overzeesche Bezittingen des Rijks tien correspondenten.

Al!T. 0.

De leden en correspondenten zullen zooveel mogelijk alle
vakken van wetenschap moeten vertegenwoordigen. Zij worden
door de afdeelingen benoemd.

De benoemingen worden aan den Minister van Biiinenland-
sche Zaken medegedeeld en door dezen ar.n de bekrachtiging
des Konings onderworpen.

XXXV

Art. 7.

Ter benoeming van nieuwe leden en correspondenten wordt,
200 er openstaande plaatsen zija en de vervulling door de af-
deeling noodig wordt geoordeeld, jaarlijks, in de maand April,
in elke afdeeling eene bijzondere vergadering gehouden op den
dag vóór de na te melden vereenigde vergadering der Akademie.

De keuze geschiedt uit eene vooraf opgemaakte lijst van
candidaten, wier aanspraken op het lidmaatschap door de leden
der afdeeling ovenvogen worden.

De wijze van verkiezing wordt door het Reglement van Orde
voor elke afdeeling bepaald.

Art. 8.

Wanneer een gewoon lid den ouderdom van zeventig jaren
heeft bereikt, wordt hij onder de rustende leden opgenomen.

Op gronden ter beoordeeling van de afdeeling waartoe hy
behoort, kan aan een gewoon lid dat dien ouderdom nog niet
heeft bereikt, op zijn verzoek, de titel van rustend lid worden
toegekend.

De rustende leden hebbeu de regteu, zonder de verpligtingen,
der gewone leden.

Hunne plaats kan door nieuwe benoeming worden aangevuld.

AiiT. 9.

Gewone leden die, zonder wettige reden van verontschuldi-
ging, zich gedurende twee jaren geheel aan de werkzaamheden
der Akademie en de bijwoning der vergaderingen onttrekken,
zullen gerekend worden afstand van hun lidmaatschap te heb-
ben gedaan.

Art. 10.

Elke afdeeling houdt eenmaal in de maand eene gewone ver-
gadering, met uitzondering van de maanden Julij en Augustus.
Ook kunnen buitengewone vergaderingen worden belegd.

De geioone vergaderingen worden in het openbaar gehouden.
De tijd van hare opening en sluiting, benevens al wat tot de

XXXVT

regeling der Averkzaamlieden behoort, wordt door het Keglenient
van Orde voorgeschreven.

De gewone leden der Akademie hebben regt van zitting in
alle gewone vergaderingen , doch zullen in de afdeeling tot
welke zij niet behooren, alleen eene raadgevende stem kunnen
uitbrengen.

Art. 11.

De correspondenten, geroepen om door wetenschappelijke
mededeelingeu tot het doel der Akademie mede te werken,
hebben, bij tijdelijk verblijf in het moederland, zitting iil de
afdeeling waartoe zij behooren, met eene raadgevende stem.

Art. 12.

De Akademie houdt jaarlijks in de maand April eene ver-
eenigde vergadering der beide afdeelingen met gesloten deuren,
waarin de volgende werkzaamheden plaats hebben:

a. verslag van den staat en de werkzaamheden der Akademie ;
h. rekening en verantwoording over het afgeloopen jaar;
C. raming der uitgaven voor het volgend jaar;
d. regeling van algemeene huishoudelijke belangen.

Art. 13.

De Akademie is geregtigd, op onbepaalde tijden eene pleg-
tige vereenigde vergadering in het openbaar te houden, waar-
van vooraf een programma wordt vastgesteld, en tot welker
bijwoning de Koning en de leden van het Koninklijk Huis
worden uitgenoodigd.

Art. 14.

Een uaauwkeurig verslag van den staat en de werkzaam-
heden der Akademie wordt jaarlijks aan den Koning, en in
afschrift aan den Minister van Binnenlandsche Zaken, aange-
boden. Dit verslag wordt volgens Art. 12 vooraf aan de goed-
keuring der Akademie onderworpen.

XXXVII

Art. 15.

Elke afdeeling bekleedt bij afwisseling om het andere jaar
<cleii voorrang. De overgang heeft plaais na den afloop der
vereenigde zitting in Art. 12 vernield.

AiiT. 16.

De Voorzitter der afdeeling die tijdelijk den voorrang heeft,
is Algemeene Voorzitter der Akademie en bestuurt hare ver-
eenigde vergaderingen.

O O O

AuT. 17.

Elke afdeeling benoemt haren Voorzitter en Onder-Voorzitter
voor den tijd van één jaar, en haren Secretaris voor den tijd
van vijf achtereenvolgende jaren; allen zijn bij hunne aftreding
herkiesbaar.

De Onder- Voorzitters en Secretarissen wonen te Amsterdam.

De wijze van verkiezing wordt door het Reglement van Orde
geregeld.

De gedane keuzen worden aan den Minister van Binnenland-
sche Zaken medegedeeld, en door dezen aan den Koning ter
goedkeuring voorgedragen.

Art. 18.

De Voorzitters, Onder- Voorzitters en Secretarissen der beide
afdeelingen maken te zamen het Algemeen Bestuur der Aka-
demie uit.

Art. 19.

Het Algemeen Bestuur benoemt de beambten der Akademie
en is belast met al wat tot de algemeene huishouding en de
regeling der uitgaven behoort.

Het kan, zoo dikwijls het dit noodig acht, eeue vereenigde
vergadering der Akademie bijeenroepen.

XXXVIII

Art. 20.

Een der beide Secretarissen is tevens, zoo lang liij zijne
betrekking bekleedt, Algemeene Secretaris der Akademie, en
met de zorg voor hare boeken] en het beheer van hare geld-
middelen belast.

Hij wordt benoemd door de Akademie in de vereenigde ver-
gaderingen der beide afdeelingen in de maand April.

Aiiï. 21.

De betrekkingen van Voorzitter en Onder- Voorzitter zij»
onbezoldigd.

Voor de Secretarissen wordt bij de jaarlijksche raming van
de uitgaven der Akademie eene som van vijftienhonderd gnl-
den uitgetrokken, waarvan twee derde gedeelten, en alzoo dui-
zend gulden aan den Algemeenen Secretaris worden toegelegd.

De gewone leden, buiten Amsterdam wonende, hebben, zoo
dikwerf zij ter vergadering komen, aanspraak op eene vergoe-
ding van reis- en verblijfkosten.

Art. 22.

De Akademie is gemagtigd, aan de Regering behoorlijk ont-
wikkelde en met reden omkleede voorstellen te doen, ten einde,
boven haar jaarlijksche subsidie, tijdelijk te worden te gemoet
gekomen voor een bepaald door haar aangewezen doel.

Art. 23.

Elke afdeeling stelt een Reglement van Orde vast, dat aan
de goedkeuring van den Minister van Binnenlandsche Zaken
wordt onderworpen.

Behoort bij Koninklijk besluit van den 23*t«u Februarij
1855, N". 1.

Mij bekend,
De Mini^sler van Bumeuldiidache Zaken,
VA^' REli>EN.

XXXIX

REGLEMENT VAX ORDE

VOOU DE AFDEELIXG WIS- EN NATUURKUNDIGE WETENSCHAPPEN.

WERKZAAMHEDEN DER LEDEN.

§ 1.

De gewone vergaderingen der afdeeling worden, met uitzon-
dering der maanden Julij en Augustus, gehouden op den laat-
steu Zaturdag van elke maand.

§2.

De leden der afdeeling Taal-, Letter-, Gescliiedkundige en
Wijsgeerige Wetenschappen, de gew'one vergaderingen der af-
deeling Wis- en Natuurkundige Wetenschappen bijwonende,
hebben regt op vergoeding van reis- en verblijfkosten.

Elk lid der Akademie ontvangt, ten minsten vier dagen vóór
de gewone vergaderingen van elke afdeeling, een brief van
uitnoodiging, waarin zooveel mogelijk de onderwerpen worden
vermeld- die behandeld zullen worden.

De gewone vergaderingen worden op het in den brief vaa
beschrijving vermelde en door den Voorzitter bepaalde uur
geopend, en uiterlijk te drie uren gesloten.

Mogt de vergadering verlenging van dezen termijn verlan-
gen, dan is de Voorzitter geregtigd haar te verlengen.

.§ 4.

De werkzaamheden der gew^one vergaderingen zijn:
1°. het doen van verslag over zaken, waaromtrent de Rege-
ring den raad der afdeeling njogt hebbeu ingewonnen;

XL

2". beraaclslagiügen over voorstellen aan de Regering, be-
treffende de belangen der wetenschap ;

3". het aanhooren van en beraadslagen over mededeelingen
en voorstellen, betreffende onderwerpen van wetenschap.

Tot dit laatste doel wordt jaarlijks in de buitengewone ver-
gadering van April een rooster vastgesteld van de spreekbeurten,
zoo als die achtereenvolgend in de gewone vergaderingen der
afdeeling door de gewone leden zullen worden vervuld. Het
ontwerp van den rooster wordt in den beschrijvingsbrief tot
de buitengewone vergadering van April aan de leden bekend
gemaakt.

Voor elke gewone vergadering worden ten minsten drie spre-
kers aangewezen.

Het staat elk lid vrij, ook buiten dergelijke aanwijzing, eene
voordragt in de vergadering te houden. De tijd, voor elke
spreekbeurt beschikbaar, is bepaald op een half uur.

De namen der sprekers worden in den beschrijvingsbrief en
in de openlijke aankondiging der vergadering bekend gemaakt.

De afdeeling geeft uit:

1". Verliandelingen in 4".

2". Verslagen en Mededeelingen in 8".

In deze laatsten worden opgenomen de processen-verbaal der
gewone vergaderingen, alsmede zoodanigo medegedeelde stukken,
die bepaald door den schrijver daartoe zijn aangewezen of waar-
aan de afdeeling zoodanige bestemming weuscht te geven.

Tot dergelijke mededeelingen zijn, behalve de leden, ook per-
sonen geregtigd niet door het lidmaatschap aan de Akademie
verbonden,

§ O,

Stukken bestemd voor de Verliandelingen^ worden in handen
gesteld eener commissie van ten minsten twee leden, die binnen
eenen bij de benoeming vastgestelden tijd verslag uitbrengt op
liet in hare handen gestelde stuk. Het indienen van het ver-
slag, de deliberatiën en het besluit omtrent de aanneming ge-
schieden in den regel in eene gewone vergadering. Op prae-

XLI

Mclvies VMU deu Voorzitter en Secretaris kan zulk^i ook in cent'
buitengewone vergadering plaats hebben.

§7.

Zoo de aangeboden verhandeling voor de Verslagen en Mc"
dedeiiivgen bestemd is, wordt zij in handen gesteld van eene
commissie van redactie, benoemd in de buitengewone verc-ade-
ring der maand April, en bestaande, behalve uit den Secretaris
ambtshalve lid dezer commissie, uit vier leden, waarvan elk
jaar twee aftreden, maar terstond weder verkiesbaar zijn. Zij
is gema'^'tigd de stukken, die door haar goedgekeurd worden,
in de Verslagen en Mededeelingen te plaatsen. Bijaldien haaf
oordeel afkeurend is, geeft zij daarvan in eene buitengewone
vergadering berigt, en wordt aan de leden de beslissing over-
gelaten *),

§8.

Elk lid der Akademie ontvangt de VerJiandeUngen en de
Verslagen en Mededeelingen dadelijk na hun verschijnen.

Beide worden in den boekhandel gebragt, en elke verhan-
deling wordt afzonderlijk verkrijgbaar gesteld.

De schrijvers hebben aanspraak op vijf-en-twintig afzonder- .
lijke exemplaren hunner verhandeling.

§9-

Zoo door eenig Departement van 'sLands Regering de voor-
lichting der Akademie verlangd wordt, benoemt de Voorzitter
eene commissie, bestaande uit zooveel leden als hem wensche-
lijk zal voorkomen, ten einde daarop binnen eenen bij de be-

*) Van de bepalingen van de 7de en de vorige f 6 zijn nitgczonderd de Ver-
handelingen eu Stukken van de I,eden der afdeeling. Alleen in het geval, dat
het Eestunr overwegende redenen van bedenking heeft tegen eene plaatsing, het^zij
in de Verhandelingen of in de Verslagen en Mededeelingen, kan op zijn jn-ae-
advies eciie verhandeling of opstel van een der Leden, bij meerderheid van stem-
men, iu eene buitengewone vergadering worden afgewezeu.

(Goedgekeurd den 3den November 1871, door den toeumaligcu Minister vaa
Binuenlandsche Zaken).

XLII

noeniing vastgcstelden tijd, de Akademie te dienen van berigt,
voorlichting en raad.

De commissie wordt in den regel benoemd in eene gewone
vergadering. In spoed eiscliende gevallen, alsook zoo daartoe
undere redenen moeten bestaan, wordt de commissie in eene
buitengewone vergadering, of door den Voorzitter buiten den
tijd der vergaderingen, benoemd.

Het verslag der commissie wordt in eene gewone vergade-
ring voorgedrageii.

Indien er bezwaren bestaan tegen de behandeling in het
openbaar, kan zulks ook in eene buitengewone vergadering
geschieden.

• § 10.

De Akademie -sferklaart zich niet over de waarde van eenig
haar ter beoordeeling toegezonden boekwerk, tenzij daartoe door
de Regering uitgenoodigd, of wanneer het boekwerk haar ter
mededinging naar eenen uitgeloofden prijs wordt toegezonden.

,^ 11-

Zoo eenig lid mogt verlangen dat eene bepaalde prijsvraag
door de Akademie wierd uitgeschreven, is hij gehouden haar
in de maand Januarij aan den Secretaris der afdeeling schrif-
telijk op te geven, die haar aan de leden bekend maakt.

De beraadslaging daarover heeft plaats in de vergadering
der maand Maart.

Ingeval van goedkeuring door de afdeeling, wordt, na ge-
houden overleg met het algemeen Bestuur voor zooveel de re-
geling der uitgaven betreft, in de algemeene vergadering ken-
nis gegeven van de prijsuitschrijving der afdeeling.

§ 12.

Op onbepaalde tijden worden met gesloten deuren buitenge-
wone vergaderingen gehouden, waartoe alleen de leden der af-
deeling worden opgeroepen. De Voorzitter is geregtigd, onmid-
dellijk vóór of na eene gewone vergadering, eene buitengewone
te beleggen. Bjjaldien eeue buitengewone vergadering beschreven

XLIII

wordt, zullen de onderwerpen ter belumdeling in den besclirij-
vingsbricf worden vermeld.

§ 13.

Van de geAvone en buitengewone yergaderingen wordt het
jn-oces-verbaal vóór hare sluiting in kort ontwerp gelezen en
goedgekeurd, daarna in zijtie uitbreidiug vastgesteld in eene
volgende vergadering, en dat van de gewone vergadering zoo
spoedig mogelijk in de Verslagen en Mededeelbujen uitgegeven.

De gedrukte processen-verbaal der buitengewone vergaderin-
gen worden alleen aan de leden der Akademie, alsook aan de
Departementen van 's Lands Kegering gezonden. Zij worden
niet in den boekhandel gebragt.

§ 1-i-

In alle gsvalleu van stemming geschiedt de beslissing bij
volstrekte meerderheid.

Bij staking van stemmen beslist de stem van den Voorzitter.

Ter bepaling van de rangorde der stemming wordt tot gi-ond-
slag genomen de presentie-lijst, op welke iedere naam een
nummer heeft. Volgens het lot wordt in elke vergadering be-
slist, bij welk nummer de stemming zul aanvangen.

De Ie Jen der afdeeling voor de Taal-, Letter-, Geschiedkun-
dige en Wijsgeerige Wetenschappen en de correspondenten der
afdeeling voor de Wis- en Natuurkundige Wetenschappen, in
eene gewone vergadering tegenwoordig, hebben eene raadge-
vende stem,

§15.

Zoo de stemming de keuze van personen betreft, geschiedfe
zij met toegevouwen stembriefjes. Indien bij eene eerste stem-
ming geen volstrekte meerderheid verkregen is, heeft er eene
tweede vrije stemming plaats.

Bij de derde stemming is men gebonden aan de twee perso-
nen, die bij de tweede vrije stemming de meeste stemmen op
zich vereeuigd hebben. De volstrekte meerderheid beslist. By
gelijkstaande stemmen beslist het lot.

XLIV

§16.

Tot cle verkiezing van kelen wordt in eene daartoe beschre-
ven buitengewone vergadering in de maand Maart een gros
van candidaten opgemaakt, wier aanspraken op het lidmaat-
schap worden overwogen. Voorts zal bij volstrekte meerder-
heid van stemmende leden beslist worden, hoevele der open-
staande plaatsen zulle. i worden vervuld, en vervolgens in welk
Vak van wetenschap de verschillende benoemingen geschieden
zullen. Eindelijk stemt men voor iedere benoeming afzonder-
lek over een eersten en, zoo het geraden is, over een tweeden
candidaat.

Om op de nominatie geplaatst te worden, wordt de volstrekte
meerderheid vaü stemmen der aanwezige leden gevorderd.

De einelkeuze geschiedt in de daartoe volgens art. 7 van
het Organiek Reglement der Akademie beschreven buitenge-
wone vergadering in de maand April.

§ 17.

Zoo een lid der afdeeling eenig voorstel, de Akademie be-
l treffende, in de vereenigde vergadering van April ter beraad-
slaging wenscht te brengen, is hij gehouden, het aan den Voor-
zitter der afdeeling zoodanig tijdig in te zenden, dat het in
eene daartoe beschreven buitengewone vergadering^ op den laat-
sten Zaturdag der maand Maart ter beraadslaging zal kunnen
worden gebragt. Na goedkeuring der afdeeling wordt het door
den Voorzitter aan het Bestuur der Akademie medegedeeld en
aan zijn oordeel, volgens § 31, onderworpen.

§ 18.

In de buitengewone vergaelering van den laatsten Zaturdag
der maand Maart worden twee leden benoemd, om, vereenigd
met twee leden der Letterkundige Afdeeling, eene commissie
uit te maken, aan welke, volgens § 37, de Kekening en Ver-
antwoording van den algemeenen Secretaris ter beoordeeling
wordt gegeven.

XLV

VOORZITTER EX ONDER- VOORZITTER.

§ 10.

De Voorzitter leidt de beraadslaging in de vergaderingen en
handhaaft hare orde, volgens hetgeen daaromtrent in §^ 1, 3,
4, 9, 14, 15 en 16 is vastgesteld. In de orde der stemming
brengt hij zijne stem het laatst uit.

§ 20.

De Voorzitter volgt bij de leiding der handelingen van de
vergadering hij t oor keur de volgende orde:

1", lezing van het proces-verbaal der voorgaande vergadering,
dat, na goedkeuring, door den Voorzitter en den Secre-
taris geteekend wordt;

2". kennisgeving van ingekomen stukken en boekwerken :

3". aanvragen van Regeringswege ;

4". voorstellen van leden ;

5°. mededeehngen van correspondenten en aanvragen van per-
sonen door geen titel aan de Akademie verbonden ;

6". spreekbeurten en wetenschappelijke mededeelingen van
ter vergadering aanwezige leden ;

7°. laatste omvraag ;

8°. lezing en goedkeuring van de korte aanteekeningen van
het verhandelde.

§ 21.

Zoo de Voorzitter verhinderd wordt de leiding der vergade-
ring op zich te nemen, geeft hij daarvan kennis aan den Onder-
A'oorzitter en aan deii Secretaris.

De On der- Voorzitter vervangt bij ontstentenis den Voorzitter,
en treedt in al zijne regten en verpligtingen.

SECRETARIS.

^ 22.

De Secretaris zorgt, dat eene aankondiging van elke gewone
vergadering ter plaatsing in de Nederlandsche Staats- Courant
en in de Amsterclamsclie Courant tijdig worde opgezonden.

XLVI

Hij is belast met de uitgave, de verzending en de bewarinor
v:ui al hetgeen door de afdeeling in liet licht wordt gegeven.

§ 24.

Alle verslagen en brieven der afdeeling worden door hem
geteekend.

§ 25.

De Secretaris brengt al wat hij voor de afdeeling ontvangt
ter kennisse van den Voorzitter.

§ 26.

De Secretaris geeft nimmer eenig stuk uit het archief der
afdeeling, zonder behoorlijk bewijs van ontvangst. Dergelijke
afgifte kan alleen door leden gevorderd worden.

§ 27.

De Secretaris zorgt, dat zoodra de boekwerken welke door
de afdeeling uitgegeven worden, zijn afgedrukt, exemplaren
daarvan den algemeenen Secretaris worden ter hand gesteld,
volgens § 42.

Goedgekeurd,

De Minister van Binnenlandsche Zaken,

's Oravenhage, VAN EEENEX.

den C'lcu Nopember 1855.

XLvrr

REGLEMENT VAN ORDE

VOOR DE AFDEELING TAAL-, LETTER-, GESCHIEDKINDICE EX
WIJSGEERIGE ^'ETEXSCHAPPEN.

WERKZAAMHEDEN DEll LEDEN.

§ 1.

De gewone vergaderingen der afdeeling Avorden, met uitzon-
dering der maanden Julij en Augustus, gehouden op den twee-
den Maandag van elke maand.

§ 2.

De leden der afdeeling voor de Wis- en Natuurkundige
Wetenschappen, de gewone vergaderingen der afdeeling Taal-,
Letter-, Geschiedkundige en Wijsgeerige Wetenschappen hijwo-
nende, hebben regt op vergoeding van reis- en verblijfkosten.

Elk lid der Akademie ontvangt, ten minsten vier dagen vóór
de geAvone vergaderingen van elke afdeeling, een brief van
uitnoodiging, waarin zooveel mogelijk de onderwerpen worden
vermeld die behandeld zullen worden.

§ 3.

De gewone vergaderingen worden op het in den brief van
beschrijving vermelde en door den Voorzitter bepaalde uur ge-
opend en uiterlijk te drie uren gesloten.

Wanneer er na de gewone nog eene buitengewone verga-
dering moet gehouden worden, zal de eerste een uur vroeger
worden gesloten.

§ 4.

De werkzaamheden der geAvone vergaderingen zijn:
1^ het doen van verslag over zaken, waaromtrent de Rege-
ring den raad der afdeeling mogt hebben ingewonnen;

XLVIII

2". bei'aadslaging over voorstellen aan de Rojcring, betref-
fende de belangen der wetenschap ;

3". liet aanliooren van en beraadslagen over raededeelingen
en voorstellen, betreffende onderwerpen van wetenscliaji.

De afdeeling geeft uit :

V. Verhandelingen in 4".

2". Verslagen en Meclecleelingen in 8".

In deze laatsten worden opgenomen de processen-verbaal der
gewone vergaderingen, en zoodanige stukken, als, hetzij door
leden der Akademie, hetzij door personen niet aan de Akadeniie
verbonden, daartoe met goedkeuring der vergaderinsf aangewe-
zen worden.

§ 6.

Stukken bestemd voor de Verhandelingen^ worden in handen
gesteld eener commissie van ten minsten twee leden, die binnen
eenen vastgestelden tijd verslag uitbrengt. Het uitbrengen van
het verslag, de beraadslaging en het besluit omtrent de aanne-
ming geschieden in eene gewone vergadering. Op advies van
den Voorzitter en Secretaris kan zulks ook in eene buitenge-
wone vergadering plaats hebben.

§ 7.

Stukken bestemd voor de Verslagen en Mededcelingen wor-
den in handen gesteld eener commissie van redactie, benoemd
in de buitengewone vergadering der maand April, en bestaande,
behalve uit den Secretaris, ambtshalve lid der commissie, uit
vier leden, waarvan elk jaar twee aftreden, welke echter ter-
stond weder verkiesbaar zijn. Zij is tot de plaatsing der stuk-
ken in de Verslagen en Mededeelingen bevoegd. Mogt zij
daarin eenig bezwaar vinden, dan geeft zij daarvan in eene
buitengewone vergadering berigt, en wordt aan de leden de
beslissing ovcr<i;claten.

XLIX

§ 8.

Elk lid der Akademie ontvangt een afdruk vau al wat door
de Afdeeling wordt in het licht gezonden.

§9.

Zoo van wege eenig Departement van Algemeen Bestuur
de voorlichting der Afdeeling verlangd wordt, benoemt de
Voorzitter eene commissie, bestaande uit zooveel leden als
hem wenschelijk zal voorkomen, ten einde daarop binnen een
bij de benoeming vastgestelden tijd, de Afdeeling te dienen
van berigt, voorlichting en raad.

Het verslag der commissie wordt in eene gewone verga-
dering voorgedragen.

Indien er bezwaren bestaan tegen de behandeling in het
openbaar, kan zulks ook in eene buitengewone vergadering
geschieden.

§ iO.

De Akademie verklaart zich niet over de waarde van eenig
haar ter beoordeeling toegezonden boekwerk, tenzij daartoe door
de Regering uitgeuoodigd, of wanneer het boekwerk haar ter
mededinging naar een uitgeloofden prijs wordt toegezonden.

§ 11.

Zoo eenig lid mogt verlangen dat eene bepaalde prijsvraag
door de Akademie wierd uitgeschreven, is hij gehouden haar
in de maand Januarij aan den Secretaris der Afdeeling schrif-
telijk op te geven, die haar aan de leden bekend maakt.

De beraadslaging daarover heeft plaats in de vergadering
der maand Maart.

Iq geval van goedkeuring door de Afdeeling, wordt, na ge-
houden overleg met het algemeen Bestuur, voor zooveel de re-
geling der uitgaven betreft, in de algemeene vergadering
kennis gegeven van de prijsuitschrijving der Afdeeling.

§ 12.
Op onbepaalde tijden worden met gesloten deuren buitenge-

J4AEB0EK 1877. 1^

woue vergaderiügen gehouden, waartoe alleen de leden der
Afdeeling worden ojDgeroepen. De Voorzitter is geregtigd,
onmiddellijk vóór of na eene gewone vergadering, eene bui-
tengewone te beleggen. Bijaldien eene buitengewone verga-
dering beschreven wordt, zullen de onderwerpen ter behan-
deling in den beschiijvingsbrief worden vermeld.

§ 13.

Alle voorstellen, welke niet slechts de orde van behande-
ling of de huishoudelijke aangelegenheden betrefifen, worden
schriftelijk aan den Voorzitter ter hand gesteld.

§ 14.

Van de gewone en buitengewone vergaderingen wordt het
proces-verbaal vóór hare sluiting in kort ontwerp gelezen en
goedgekeurd, daarna in zijne uitbreiding vastgesteld in eene
volgende vergadering, en dat van de gewone vergaderingen
zoo spoedig mogelijk in de Verslagen en MededeeUngpn uit-
gegeven.

De processen-verbaal der buitengewone vergaderingen wor-
den, wanneer tot het drukken daarvan besloten wordt, alleen
aan de leden der Akademie, alsook aan de Departementen
van Algemeen Bestuur in druk medegedeeld.

§ 15.

In alle gevallen van stemming geschiedt de beslissing bij
volstrekte meerderheid.

Bij staking van stemmen beslis^t de stem van den Voorzitter.

Ter bepaling van de rangorde der stemming wordt tot grond-
slag genomen de prsesentie- lijst, op welke iedere naam een num-
mer heeft. Volgeus het lot wordt in elke vergadering beslist,
bij welk nummer de stemming zal aanvangen.

De leden der Afdeeling voor de Wis- en Natuurkundige We^
tenschappen en de correspondenten der Afdeeling voor de
Taal-, Letter-, Geschiedkundige en Wijsgeerige Wetenschap-
pen, in oene gewone vergadering tegenwoordig, hebben eene
raadgevende stem.

LI

§ 16.

Zoo de stemming de keuze van personeu betreft, geschiedt
zij met toegevouwen stembriefjes. Indien bij eene eerste stem-
ming geen volstrekte meerderheid verkregen is, heeft er eene
tweede vrije stemming plaats. Bij de derde stemming is men
gebonden aan de twee personen, die bij de tweede vrije stemming
de meeste stemmen op zich vereenigd hebben. De volstrekte
meerderheid beslist. By gelijkstaande stemmen beslist het lot.

§ 17.

Tot de verkiezing van leden wordt in eene daartoe beschre-
ven buitengewone vergadering der maand Maart beraadslaagd
over de vraag, of eene openstaande plaats zal worden vervuld.

Daarna wordt eene lijst opgemaakt van candidaten, die ten
minsten een derde der aanwezige stemmen op zich vereenigd heb-
ben, en wier aanspraken op het lidmaatschap door de leden der
Afdeeling overwogen worden. Uit deze lijst geschiedt de keuze
bij volstrekte meerderheid van stemmen, in eene daartoe be-
schreven buitengewone vergaderijig in de maand April.

§ 18.

Zoo een lid der Afdeeling eenig voorstel, de Akademie be-
treffende, in de vereenigde vergadering van April ter beraad-
slaging wenscht te brengen, is hij gehouden, het aan den Voor-
zitter der Afdeeling tijdig in te zenden, zoodat het in eene
daartoe beschreven buitengewone vergadering op den tweeden
Maandag der maand Maart ter beraadslaging zal kunnen wor-
den gebragt. Na goedkeuring der Afdeeling wordt het door
den Voorzitter aan het Bestuur der Akademie medegedeeld
en aan zijn oordeel volgens § 31, onderworpen.

in de buitengewone vergadering van den tweeden Maandag
der maand Maart worden twee leden benoemd, om, vereenigd
met twee leden der Natuurkundige Afdeeling, eene commissie
uit te maken, aan welke, volgens § 37, de Rekening en Ver-
antwoording van den algemeenen fSecretaris ter beoordeeling
wordt gegeven.

D*

Lil

VOOKZITTEK EN ONDER- VOORZITTER.

§ 19.

De Voorzitter leidt de beraadslagingen in de vergaderingen
en handhaaft hare orde, volgens hetgeen daaromtrent in § 1, 3,
4, 9, 14, 15 en 16 is vastgesteld. In de orde der stemming
brengt hij zijne stem het laatst uit.

§ 20.

De Voorzitter volgt b^ de leiding van de handelingen der
vergadering bij voorkeur de volgende orde :

1", lezing van het proces-verbaal der voorgaande vergade-
ring, dat, na goedkeuring, door den Voorzitter en den
Secretaris geteekend wordt ;

20. kennisgeving van ingekomen stukken en boekwerken ;

3°. aanvragen van Regermgswege ;

40. voorstellen van leden ;

50. mededeclingen van correspondenten, en aanvragen van
personen, door geen titel aan de Akademie verbonden;

6°. wetenschappelijke mededeelingen van ter vergadering
aanwezige leden ;

70. laatste omvraag ;

8°. lezing en goedkeuring van de korte aanteekeninger
van het verhandelde.

§ 2U

Zoo de Voorzitter verhinderd wordt de leiding der vergade-
ring op zich te nemen, geelt hij daarvan kennis aan den Onder-
Voorzitter en aan den Secretaris.

De Onder- Voorzitter vervangt bij ontstentenis den Voor-
zitter, en treedt in al zijne regten en verpligtingen.

SECRETARIS.

§ 22.

De Secretaris zorgt, dat eene aankondiging van elke gewone
vergadering ter ])laatsing in de Nederlandsche Staats- Courant
en in de Amsterdamsche Courant tijdig worde opgezonden.

LUI.

Hij is belast met de uitgave, de verzending en de bewaring
van al hetgeen door de Afdeeling in het licht wordt (gegeven.

o^o"

§ 24.

Alle verslagen en brieven der Afdeeling worden door hem
geteekend.

§ 25.

De Secretaris brengt al wat hij voor de Afdeeling ontvangt,
ter kennisse van den Voorzitter.

§ 26.

De Secretaris geeft nimmer eenig stuk uit het archief der
Afdeeling, zonder behoorlijk bewijs van ontvangst. Dergelijke
afgifte kan alleen door leden gevorderd worden.

§ 27.

De Secretaris zorgt, dat zoodra de boekwerken welke door
de Afdeeling uitgegeven worden, zijn afgedrukt, exemplaren
daarvan den algemeenen Secretaris worden ter hand gesteld,
ter verzending volgens § 42.

Goedgekeurd,
De Minister van Binnenlandsche Zaken,
's Graven/laffe, VAN REENEN.

den &'^^^ November 1855.

LIV

ALGEMEENS BEPALINGEN.

BESTUUK DKR AKADEMIE.

§ 28.

De tijdelijke algemeene Voorzitter en Secretaris maken het
bureau van het Bestuur uit.

§ 29.

Het Bestuur beheert de algemeene huishoudelijke belangen
der Akademie, en doet, voor zoo verre noodig, de gevorderde
voorstellen daartoe aan 's Lands Regering.

§ 30.

De raming der uitgaven voor het volgend jaar wordt in de
eerste week van de maand April door den algemeenen Secre-
taris aan het oordeel van het Bestuur onderworpen, en na
goedkeuring, gebragt in de vereenigde vergadering der beide
Afdeelingen, volgens art. 12 van het organiek Reglement, te
houden in de maand April.

§ 3L

Telken jare, in de eerste week der maand April, beraadslaagt
het Bestuur over de punten van beschrijving der vereenigde
vergadering van de beide Afdeelingen, te houden in de maand
April, en beoordeelt de voorstellen, welke daartoe van de Af-
deelingen zijn ingekomen.

§.32.

Zoo het bijeenroepen eener buitengewone vereenigde verga-
dering noodig wordt geacht, bepaalt het Bestuur daartoe de
punten van beschrijving.

LV

§ 33.

Zoo een lid der Akademie deii aankoop van een of meer-
dere boekwerken verlangt, zal liij daartoe het voorstel doen in
de Afdeeling waartoe hij behoort. Zoo de Afdeeliug den aan-
koop wenschelijk acht, doet zij het voorstel daartoe aan het
Bestuur, dat de uitvoerbaarheid van den aankoop, in verband
met den staat der kas van de Akademie, beoordeelt, en
daarop besluit.

VEREENIGDE VERGADEKING VAN DE BEIDE AFDEELIN(iEN
DER AKADEMIE.

§ 34.

De leden der Akademie worden ten minsten acht dagen te
voren opgeroepen tot de vereeuigde vergadering, volgens art.
12 van het organiek Reglement, te houden in de maand April.

De beschrijvingsbrief wordt geteekend door den algemeenen
Secretaris.

De onderwerpen ter behandeling, vastgesteld in de verga-
dering van het Bestuur, worden in den beschrijvingsbrief
vermeld.

§ 35.

Na de vereenigde zitting van April, wordt van de afwisse-
ling van den voorrang kennis gegeven aan den Minister van
Binnenlandsche Zaken.

§ 36.

In de vereenigde vergadering voornoemd, wordt het verslag
van den staat en de werkzaamheden der Akademie voorge-
dragen door den algemeenen Secretaris. Na goedkeuring door
haar, wordt het den Koning aangeboden, en in afschrift aan
den Minister van Binnenlandsche Zaken medegedeeld.

§ 37.

De algemeeue Secretaris zorgt, dat de Rekening en Verant-

LVI

woording over het afgeloopen jaar gereed zij vóór den IB^en
April. Elke Afdeeling benoemt iu de buitengewone vergade-
ringen der Maand Maart twee leden, welke eene commissie
tot onderzoek van de Rekening en Verantwoording uitmaken.
De namen dier leden worden door de Secretarissen der Af-
deeling aan den algemeenen Secretaris bekend gemaakt. De
algemeene Secretaris zorgt, dat aan het oudste lid der com-
missie uit de voorzittende Afdeeling, de Eekening en Ver-
antwoording met hare Bescheiden en Memorie van Toelich-
ting tijdig worden ter hand gesteld.

De commissie brengt haar verslag uit in de vereenigde
vergadering der maand April. In geval van goedkeuring
wordt de Rekening en Verantwoording door den algemeenen
Voorzitter geteekend, en in afschrift medegedeeld aan den
Minister van Binnenlandsche Zaken. Zij wordt opgenomen
in het proces-verbaal der vereenigde vergadering.

ALGEMEENE SECRETARIS.

§ 38.

De algemeene Secretaris brengt de besluiten ten uitvoer
der vereenigde vergadering, van de Akademie en van haar
Bestuur. Hij teekent de van haar uitgaande brieven en zorgt
dat het proces-verbaal van haar, na goedkeuring door het
Bestuur der Akademie, gedrukt aan hare leden en corres-
pondenten, als ook aan de Hoofden der Departementen van
algemeen Bestuur verzonden worde. ,

§ 39.

i'e algemeene Secretaris is belast met de zorg voor de
boekerij der Akademie. llij doet de aankoopeu, waartoe in
de vergaderingen van het Bestuur besloten wordt, draagt zorg
voor de conipleteeriug der in de boekerij voorhanden boek-
werken, als ook voor het inbinden daarvan, voor zoo verre
zulks gevorderd wordt. Hij zorgt voor de vervaardiging en
het in diuk uitgeven van eenen Catalogus der boekerij, laat

LVII

dezen behoorlijk biisclirijveii, en geeft elke maand in de
Verslagen en Mededeelingen der Atdeeling, waarvan hij de
Secretaris is, eene volledige lijst uit van de ten geschenke
ontvangen en aangekochte boekwerken, met hunne inhouds-
opgave.ïlij stelt aan het Bestuur de maatregelen voor, ge-
vorderd tot bewaring en uitbreiding der boekerij.

§ 40.

De leden der Akademie hebben het regt, om boeken uit
de boekerij der Akademie ten gebruike te ontvangen, onder
voorwaarde, dat daarvoor een behoorlek bewijs van ontvangst
worde verleend ; dat geen boekwerk langer dan gedurende
drie maanden buiten de boekerij blijve, en in geval van
beschadiging, de aangebragte schade door den gebruiker
vergoed worde.

Eenige kostbare plaatwerken in groot formaat, waarvan
eene lijst, opgemaakt door den algemeenen Secretaris en
goedgekeurd door het Bestuur, in de boekerij ter visie be-
hoort te liggen, zullen alleen op magtiging van het Bestuur
aan de leden ten gebruike worden gegeven.

De algemeene Secretaris is gemagtigd, om onder gelyke
voorwaarde, boeken ten gebruike te geven aan personen,
door geen titel aan de Akademie verbonden, mits dat hun
bewys van ontvangst ook door een lid der Akademie getee*
kend worde.

Van de ten gebruike gegeven boekwerken wordt een re-
gister door den algemeenen Secretaris gehouden. De be-
wyzen van ontvangst worden zorgvuldig door hem op het
bureau der Akademie bewaard.

§ 41.

In de vereenigde vergadering van de maand April brengt
de algemeene Secretaris een verslag uit over den staat der
boekerij, en doet hij de voorstellen, welke tot hare bewaring
en uitbreiding aan het Bestuur geschikt zijn voorgekomen.

§ 42.
De algemeene Secretaris zorgt, dat er een inventaris zjj

LVlIl

der bezittingen van de Akademie, en bewaart deze op de wijze,
welke aan bet Bestuur doeltreffend voorkomt. Hij heeft het
archief en het magazijn der Akademie ouder zijn beheer, en
zorgt voor de verzendiug van de door de beide Afdeelingen
der Akademie uitgegeven werken aan den Koning, de Prinsen
van het Vorstelijk Huis, de Hoofden der Departementen van
algemeen Bestuur, de Leden en Correspondenten der Aka-
demie en de Binnen- en Buitenlandsche Genootschappen,
waarmede de Akademie in verbinding is.

Hiervan wordt eene lijst van expeditie door hem bewaard.

Hy zorgt dat de exemplaren, waarover de Akademie de be-
schikking heeft, behoorlijk bewaard en in een magazijnboek
verantwoord worden.

§ 43.

De algemeene Secretaris ontvangt de toelage, welke van
's Rijks wege aan de Akademie wordt verstrekt, als ook de
overige baten der A.kademie. Hij beheert deze gelden, doet
daaruit de noodige betalingen, en verantwoordt ze op de wijze
in § 30 en § 37 omschreven.

BERIGÏ OMTEENT WIJZIGINGEN IN DE ALGEMEENE BE-
PALINGEN VAN DE REGLEMENTEN VAN OEDB.

Door het Bestuur der Akademie zijn veranderingen ge-
maakt in § 30 en 37 der Algemeene Bepalingen, met wier
strekking zich 's Lands Regering heeft vereenigd. Deze strek-
king nu is: dat, naar aanleiding ook van den wensch, uit-
gedrukt in de vereenigde zitting van 24 April 1858, betere
regelmaat worde gebragt in het vaststellen der begrooting.
Ten einde daartoe te geraken, heeft het Bestuur der Aka-
demie aan den Minister van Binnenlandsche Zaken vergun-
ning gevraagd en van zijne Excell. verkregen, om alinea
^ en c van Art. 12 Org. Regl. aldus te lezen, dat onder

LIX

nfgcloopen en volgend jaar het Akademie- en niet het bur-
gerlijk jaar worde verstaan. Hieruit zijn de volgende bepa-
lingen voortgevloeid :

1°. Sluiting der rekening van de Akademie telken jare
vóór ultimo Maart.

2°. Sluiting der afrekening voor de vergoeding van reis-
en verblijfkosten telken jare op den laatsten Saturdag der
maand December en uitbetaling daarvan vóór of op den
laatsten Saturdag der volgende maand Februarij.

Om zulks mogelijk te maken, is het noodig, dat in de al-
gemeene bepalingen § 30 en § 37 worden gelezen, gelijk zij
nu in dit Jaarboek op blz. LIV en LV gesteld zijn.

LXI

VRIJDOM VAN BRIEFPORT.

Ten opzigte van het genot van vrijdom van briefport, is
het noodzakelijk, den H.H. Leden der Academie te doen op-
merken^ dat de brieven, onder kruisband en eigenhandig
contreseign verzonden, aan het bureau van het Postkantoor
behoor en te worden afgegeven. Zoo zij in de bus worden ge-
stoken, vervalt de vrijdom, en worden de brieven getaxeerd.
De vrijdom bepaalt zich uitsluitend tot den dienst der Academie.

LXII

PROGRAMMA certaminis poetici ab academia üegia

DISCIPLINARUM NEERLANDICA EX LEGATO HOEUEFTIANO
INDICTI IN ANNUM MDCCCLXXVII.

Superiori anno duodecini caimina cerlamini oblata sunt,
quae legi de versuum numero latae satisfaciunt. k5umma iu-
dicii de his mense Martio facti haec est.

Carmina, inscripta I Per dies autumnales a studüs feri
andum atque rusiicalioni indulgendum, 11 Carminis ignaro
edendum ne crede poetam nimis levia sunt, quam ut ulla
eorum ratio haberi possit. III Proteus alter invectiva est in
Napoleontem III, plena conviciorum siue mica salis. IV. Mo-
7iita ad Poplicolam eiusdem poetae multo sunt meliora, sed
pluribus sermonis vitiis durisque versibus laborant.

üuarum odarum, quae pro lemmate habent Horatii Mem-
hranis intus positis delere licehit Quod non edideris, prior
quae sola in eensum venire poterat, versatur in describendis
certaminibus ad Custotiam et Lissam commissis, unde Italiae
integritas et pax derivatur. Sed poeta se ostendit imparem
tanio argumento et historicae veritatis plane incuriosuui.

Carmen VI Neptuni et ITerculis capitibus cerae impressis
oruatum est satira bonis versibus puroque sermone scripta
in eos, qui simulant se manes defunctorum ab inferis excitare
posse, sed nimis tenuis parumque elaborata visa est.

In fasciculo, cui pro symbolo addita sunt verba Facilius
est ridere, quam imitari^ duo insunt carmina, quae propter
ambitum admitti possunt, alterum VII missum ad JJomini-
cum Cariittium, V. CL, alterum VIII Ad Bernicum. De
amorihus philosophorum, utrumque vero tam obscurum, ut
quid poeta voluerit prorsus lateat.

Melioris uotae sunt IX Fasti Insubrici, X Thomas Aguinas,

LXTII

XI Ornithogonia, suis singula laudibus insignia, dignaque
quae edantur. Sed quuni iudicum sententiae de iis variarent,
in 00 omnes consenseruni in singulis esse, quae culpari de-
beant. Quare decreverunt horum trium carminum poetas
pari laude esse ornandos et rogandos, ut carminum suorum
sumptu legati HoeufiFtiaui edendorum veuiara dare velint.

Quum autem nihil non laudandum invenirent in carmine
XII, quod inscribitur Pastor bonus, hoc cunctis suffragiis
praestare ceteris et aureo praemio dignum iudicaruut.

Aperta scliedula prodiit nomen Petri Esseiva Frïhurgensis
Helvetii.

Fastos Insubricos se composuisse professus est Feanciscus
Pavesi Mediolanensis, Thomam Aquinatem misit Vitus Vac-
CARO Panormitanus, Ornithogoniam Petrus Rosati Bono-
niensis.

Novum certamen indicitur notis legibus. Carmina latina
certamini deslinata, non ex alia lingua translata nee iam
edita nee argumenti privati, L versibus non minora, nitide
et ignota iudicibus manu scripta sumptibus poetarum ante
Kalendas lanuarias anni sequentis reddi debent viro (Jl.
1. C, G. Booï, Ordini literario ab actis, munita symbolo,
pariter inscribendo schedulae obsignatae, quae poetae nomen
et patriam indicabit.

Indices de carminibus sententiam prouuntiabunt in con-
ventu legitimo Ordinis mensa Martio, in eodemque conventu
schedulae non probatis carminibus additae comburentur.

Praemium victoris erit numus aureus CC florenorum.
Carmen praemio ornatum edetur sumptibus ex legato erogan-
dis, eique adiungentur cum bona venia auctorum si forte
alia laude et editione digna videbuntur.

C. G. OPZÜOMER

Amstelodami, Td. Maiis Ordinis Praeses.

anni mdccclxxvii.

PROCES-VERBAAL

Vereeiiisiö Verpderlni Ier kile Afdeelinpii

KONINKLIJKE AKADEMIE VAN WETENSCHAPPEN^.

Jaabboek 1877.

E

INLEIDING.

Tot de Vereenigde Vergadering van de beide Afdeelingen
der Koninklijke Akademie van Wetenschappen, gevestigd te
Amsterdam, waren de Leden met den volgeuden brief op-
geroepen :

Amsterdam, den 21s<en April 1877.

Ik lieb de eer U te noodigen op Öaturdag den 28«'eu April
e. k. des morgens te Elf uren en Dertig minuten, tot eene
Vereenigde Vergadering van de heide Afdeelingen der Aca-
demie, voorgeschreven bij Art. 12 van het Organiek Reglement.

C. J. MATTHES,

Al g eme ene Secreta ris.

ONDERWERPEN VAN BEHANDELING,

1". Ontwerp-Verslag van den staat en de werkzaamheden der
Academie.

2°. Rekening en Verantwoording van den Algemeenen Se-
cretaris, over het jaar 1876 — 1877, en Rapport van de

E*

LXVIII

Heeren W. J. Knoop, J. E. Goudsmit, T. Zaaijer en
J. W. Gunning, door de twee Afdeelingen der Academie
in Commissie benoemd tot het nazien daarvan.

30. Raming vau Ontvangsten en Uitgaven over 1877 — 1878.

4". Verslag van de Charter-Commissie.

5*^. Verslag aangaande Boekerij en Munt- en Penningkabinet.

6". Verwisseling van den Voorrang der Afdeelingen,

PROCES-VERBAAL

Vereeniile Yerïaflerini 4er lieile Afleelinpii

KONINKLIJKE AKADEMIE VAN WETENSCHAPPEN,

GEHOUDEN DEN 28sten aPRIL 1877, DES MOEGENS
TE HALF TWAALF UREN.

Algemeene Voorzitter . . c. w. opzoomer.
Algemeene Secretaris . . c. j. matthes.

Tegenwoordig de Heeren : d bierens de haan, h. kern,

3. A. boogaard, P. J. VETH, J. P. N. LAND, TH. W. ENGELMANN,
M, F. A. G. CAMPBELL, P. BLEKKER, M. DE VRIES, J. P. SIX,
N. W. P. RAUWENHOFF, J. G. DK HOOP SCHEFFER, J. C. G. BOOT,
V. S. M. VAN DER WILLIGEN, F. J. VAN DEN BERG, N. BEETS,
J. A. C. OUDEMANS, C. H. C. GRINWIS, W. G. BRILL, G. VAN DIESEN,
G. DE VRIES AZ., J VAN GOGH, C. A. J. A. OUDEMANS, W. MOLL,
E. H. VON BAUMHAUER, W. J. KNOOP, G. F. W. BAEHR, J. DE WAL,
G. MEES AZ., S. A. NABER, J. VAN GEUNS, A. W. M. VAN HASSELT.

De Heeren b. j. tideman, c. m. van der sande lacoste,

J. R. T. ORTT, J. DIRKS, W. F. K. SURINGAR, C. LEEMANS Bü.

TH. borret hebben schriftelijk hunne afwezigheid verontschul-
digd.

LXX

De Voorzitter opent de Vergadering met de navol-
gende toespraak;

Mijne Heereu !

De vroegere gewoonte van een korte toespraak is lang op-
gegeven. Uw Algemeene Voorzitter plag u terstond tot uwe
werkzaamheden te roepen.

Aan dit nieuwe gebruik zou ik ook thans mij houden,
werd het mij niet verboden door het Jaarboek onzer Acade-
mie voor i876.

In dat Jaarboek vinden we het Proces -Verbaal der Ver-
eenigde Zitting van 29 April 1876.

Ofschoon zulk een samenkomst volstrekt huishoudelijk is
en geen vreemde hoorders duldt, wordt door het Proces- Ver-
baal, dat in druk verschijnt en voor ieder toegankelijk is, haar
geheele loop ouder de oogen van het publiek gebracht. Ook
nu is dit het geval, en zoo is aan landgenoot en vreemdeling
meegedeeld wat beter -voor allen verborgen ware gehouden.

Gij begrijpt wat ik bedoel. Op de twee laatste bladzijden
van het Proces- Verbaal van de Notulen dier Zitting, lees ik
dit verhaal ; —

» Alvorens tot het laatste bedrijf dezer bijeenkomst over te
»gaan, vestigt de Voorzitter er de aandacht op : dat weldra
»de Koninklijke Akademie van Wetenschappen het vierde
»eener eeuw zal hebben beleefd, en brengt ter sprake of men
»die verjaring ook op de eene of andere wijze vieren zal,
»in welk geval het welligt gewenscht ware, dat men te dier
»geleojenheid eene nieuwe Zuster-afdeeliug, van Schoone Kun-
»sten, mogt kunnen begroeten/'

» Nadat over zulk eene gedachtenisviering door onderschei-
dden Leden het woord is gevoerd, wordt daartoe met 16
» tegen 15 stemmen besloten.^'

»Het vaststellen van datum heeft eenig bezwaar. De dag-
iteekening van het Koninklijk besluit waarbij de Academie
» gesticht werd, de 26s<e October 1851, was tevens die der
» betreurde opheffing van het Koninklijk Nederlandsch Insti-

LXXT

»tuut, kon dus niet iu aanmerking komen ; teminder omdat
»het op grond daarvan moeite inhad, de nieuwe Academie te
» constitueren, dat, na eene aanvankelijke mislukking in Ja-
»nuarii daaraanvolgende, eerst den 258tea September 1852 ge-
» lukte. Het was daarom een welkom denkbeeld door een der
» Leden geopperd, om in de gewone Vereenigde Zitting van
»liet laatst der maand April 1877 het vijf- en twintigjarig
» bestaan der Academie plegtig te herdenken. Met bijkans al-
»gemeeue stemmen werd dit aangenomen en het Bestuur uit-
»genoodigd, de daartoe te nemen maatregelen te overwegen
»en het noodige bij tijds voor te "bereiden.'"

Zoo is het op de meest officiëele wijze, in het deftige
Jaarboek onzer Akademie, aan iedereen, ook aan al onze
buitenlaudsche leden en aan al de akademiën, geleerde genoot-
schappen en instellingen, waarmee wij in betrekking zijn,
verkondigd, dat deze morgen aan een «gedachtenisviering" zal
gewijd zijn; dat wij ons vijf-en-twintigjarig bestaan »j)lecb-
tig" zullen herdenken, een plechtigheid zoo groot, dat ze het
overwegen van maatregelen en tijdige voorbereiding eischte.
Zelfs op uitbreiding onzer Akademie, op het verrijzen eener
nieuwe afdeeling, werd het uitzicht geopend.

En nu ? van dat alles gebeurt er niets, volstrekt niets. Wat
hiervan de oorzaak is, mag geen geheim blijven. Was in het
Proces-Verbaal van het plan gezwegen, ik vooral, die onder
de bestrijders plaats nam, zou er met geen enkel woord op
terugkomen, en eenvoudig doen als ware er nooit aan gedacht.
Thans is het anders. Niet tegenover u, maar tegenover het
buitenlaod, dat gewoon is de gedenkfeesten eener vorstelijke
akademie van weienschappen met vorstelijken luister te vie-
ren, ben ik er rekenschap van schuldig, waarom het zoo
stellig beloofde zoo volslagen verijdeld wordt. Zonder die
rekenschap maken we bij den vreemdeling het meest belache-
lijke figuur. Nu hij iets weet, dient hij alles te weten. Zoo
noodig schijnt mij een volledige inlichting, dat ik het plicht
heb geacht, wat ik hiervan te zeggen had op te schrijven,
opdat het in het volgende Jaarboek juist zoo gele/en worde
als het hier gesproken is.

LXXII

Het plan eener gedachtenisviering vond bij onze leden
geen onverdeelden bijval. Slechts niet meerderheid van één
stem ging het door. Toch was het aangenomen, en uw be-
stuur had voor de uitvoering te zorgen.

Over den vorm kon geen verschil van meening zyn. Zoo
ooit, dan kwam het nu te pas, gebruik te maken van het
recht, in art. 13 van ons reglement der Akademie toegekend,
het recht om een plechtige vereenigde vergadering in het
openbaar te houden, tot wier bg woning de Koning en de
leden van het Koninklijk huis wierden uitgenoodigd.

Aan zulk een vergadering waren van zelf groote uitgaven
verbonden. Ze uit ons subsidie, al was dit met een belang-
rijke som verhoogd, te bestrijden, daaraan viel niet te den-
ken. Zonder een buitengewone tegemoetkomst was de uit-
voering der zaak onmogelijk.

Aan uw Algemeenen Voorzitter en uw Algemeenen Secre-
taris werd door het Bestuur de taak opgedragen, persoonlijk
bij den Minister van Binnenlandsche Zaken op het verleenen
van zulk een tegemoetkomst aan te dringen. Aangenaam was
mij vooral die missie niet. Ik had te pleiten voor wat ik
zelf niet wenschte. Toch moest ik optreden; ik kon in elk
geval een getrouw mandataris zijn.

De taak bleek zeer licht. Ik had geen kracht van overre-
ding noodig, want er werd geen enkel bezwaar gemaakt. Wij
vonden bij den Minister een verrassende bereidvaardigheid.
Mocht het onraadzaam wezen, nu pas het subsidie onzer in-
stelling verhoogd was, weer een verhooging, al was het slechts
voor één jaar, op 'slands begrooting aan te vragen, op an-
deren weg kon het doel worden bereikt.

Op de eene verrassing volgde de andere, maar nu in te-
genovergestelden geest. De Akademie ontving weldra van den
Minister den volgenden brief: —

'sGravenhage 8 Dec. 1876.

»Na overweging van de vrai;en mij door eene Commissie
»uit de Koninklijke Akademie van Wetenschappen gesteld

LXXIII

»betreÉFer]de eene vijf-en twintigjarige feestviering dier Aka-
»deraie, heb ik de eer te berigten dat ik geen termen heb
»gevonden om daartoe het bereids voor 1877 verhoogde be-
»grootingsartikel andermaal te verhoogen/'

De Minister van. Binnenlandsche Zaken,
{was get.) HEEMSKERK.

Na dit korte maar beslissende schrijven was aan een plech-
tige gedachteuisvieriug, inet de waardigheid eener Koninklijke
Akademie van Wetenschappen in overeenstemming, niet meer
te denken. Het besluit der Vergadering van 29 April moest
worden ingetrokken.

De Voorzitters uwer beide afdeelingen vonden goed, voor
die intrekking een weg te kiezen, noch kostbaar noch om-
slachtig. We brachten in eene onzer maandelijksche bijeen-
komsten de zaak ter tafel. We deden het voorstel, om met
intrekking van het vroeger genomen besluit de gedachtenis-
viering op te geven, en deze vereenigde zitting geheel op
dezelfde wijze in te richten, als we dat sedert jaren plegen
te doen. Met eenparigheid van stemmen werd dit voorstel
aangenomen.

Zietdaar wat er gebeurd is. Wanneer men, de grootsche
aankondiging in het Jaarboek van 1876 vergelijkend met het
verslag, dat in het Jaarboek van 1877 zal voorkomen, de
gedachte niet zal kunnen onderdrukken:

Parturiunt montes, nascitur mus,

dan zal men althans het woord ridiculus weglaten. Tegen
het gebruik van dat woord u te dekken, was al wat ik be-
doelde.

Wij gaan thans tot onze voorgeschreven werkzaamheid over.

I.

De Algemeene Secretaris draagt alsnii het door hem
ontworpen Verslag voor van den staat en de vs^erkzaam-
heden der Academie, van dezen inhoud :

LXXTV
SIRE !

De Koninklijke Akademie van Wetenschappen heeft we-
derom de eer, Uwe Majesteit het jaarlijksche Verslag aan te
bieden van de werkzaamheden door haar in den afgeloopen
jaarkring volbragt, die het vierde eener eeuw voltooit dat de
stichting zich in haar aanzijn verheugt; waaruit blijken moge,
hoe de leden zich blijven beijveren, om harea rang als ge-
leerd ligchaam waardiglijk te handhaven onder haars gelijken.

\au opdragten waarmede Uwer Majesteits Regering de
Academie vereerde, hebben wij in de eerste plaats te ver-
melden de t'erificatie van gasmeters ; waarvan op hare begeerte
de Heeren Stamkart en Cohen Stuart in commissie zich
kweten.

Voorts werd nog het gevoelen der Academie gevraagd
aangaande een voorstel van 's Rijks muntcollegie, dat betrek-
king had op de tot dusverre om de vijf jaren voorgeschreven
verificatie der daarbij aanwezige standaardgewigten ; hetwelk
zij den Minister mededeelde. Met de vergelijking en keuring
van de geiolgten en maten voor de West-Indiën bestemd, houdt
men zich steeds bezig ; de aard van dezen arbeid bragt mede,
zal de naauwkeurigheid niet lijden, een betrekkelijk langen
tijd te vorderen.

De deelneming van wege Nederland aan de vervaardiging
van prototypen naar den mètre des archives te Parijs spoedde
ten einde. De Heer Bosscha heeft in een historisch overzigt
( Versl. en Medd, Dl XI, bl. 273—307) de redenen ontvouwd
die er toe hebben geleid, dat de Nederlandsche en Engelsche
afgevaardigden zich onttrokken aan het lidmaatschap van het
Comité hetwelk de ontbonden internationale Commissie ver-
ving. Het behaagde Uwe Majesteit, den Heer J. A. C. Oudemans,
op aanbeveling der Academie, aan de Heeren Bosscha en
Stamkart toe te voegen, tot volvoering der gewigtige taak
om -deugdelijke exemplaren van meergemelde copiën gaaf her-
waarts over te brengen.

Ter zake eener hoogst belangrijke aangelegenheid eindelijk,
de verwijdering van de vuilnis der steden, werd ingevolge den

LXXV

wensch van den Burgemeester der Hoofdstad de Academie
geraadpleegd. Het gold de beantwoording van een tweetal
vragen, die daarmee naauw zamenhangen, te weten: loélke
eigenschappen bepalen de schadelijkheid voor de openbare ge-
zondheid van het vuil van organischen oorsprong dat in de
steden wordt voortgebragt; en aan wat ivijziging zijn die ei-
genschappen onderworpen'? Het onderzoek tot het vaststellen
eener wel geo-ronde meening in dezen gjevorderd is veel om-
vattend, weshalve dan ook eeue talrijke commissie daartoe is
aangewezen, die bereids volijverig hoofd en hand heeft inge-
spannen, om wat de wetenschap op haar tegenwoordig stand-
punt daaromtrent mogt kunnen aangeven, zooveel mogelijk
uit te maken.

De maandelijksche vergaderingen der Leden werden ook
ditmaal weder trouw bezocht, en voor een deel niet zelden
ook aan wetenschappelijke discussiëu besteed van algemeen
belang.

In de bijeenkomsten der Afdeeling voor de Taal-, Letter-,
Geschiedkundige en Wijsgeerige Wetenschappen bewogen de
meeste sprekers zich op het veld der Geschiedenis en hare
hulpwetenschappen.

Voor de Joodsche Kerkgeschiedenis leverde de Heer Kuenen
eene bijdrage door het instellen van een critisch onderzoek
naar de mannen der groote Synagoge^ die in den Talmud als
eene vergadering van Leeraars na de Propheten werdeu voor-
gesteld. Hij kwam tot het resultaat, dat die mannen ontleend
zijn aan Nehemia X, waar eene godsdienstige zamenkomst
van de gemeente beschreven wordt ( Versl. en Medd. VI, 207).

Eene bijdrage van den Heer Moll over Gozewijn Comhaer
leerde uit meerendeels onuitgegeven bronnen een Nederlander
kennen, die in het Deventersche fraterhuis gevormd, als Bis-
schop van Skalholt krachtig heeft gewerkt ter zedelijke ont-
wikkeling van Ysland in de eerste helft der XY^^ eeuw ( Versl,
en Medd. VL 48).

In Johannes Heek, mede van Deventer, teekende de Heer
Boot een landgenoot, hier weinig bekend, meer in Italië,
waar hij een groot deel van ^ijn leven doorbragt, en in 1603

LXXVI

medestichter was van de Academie der Lyncei te Rome (deze
bijdrage zal in D. VII hare plaats vinden).

De Heer Knoop vestigde de aandacht op een vaak bespro-
ken feit, namelijk den Slag van St. Denis. Hij verklaarde de
aanleiding tot dien slag, ging het beloop daarvan na, toonde
aan dat de Nederlanders de overwinning behaald hebben en
behandelde de vraag, of de Prins (Willem Hl) kennis droeg
van den op 10 Augustus 1678 te Nijmegen gesloten vrede,
toen hij den 14<ien Augustus daaraanvolgende den vijand aan-
viel ( Versl. en Medd. VI, 299). Liet de Heer Knoop twijfel
over aan de schuld van den Prins, de zaak werd van nieuws
onderzocht door den Heer R. Fruin, die ^s Prinsen karakter
op dit punt van elke smet trachtte te zuiveren. Hij betoogde
dat de aantijging op zwakke gronden steunt, en dat de
toedragt der feiten het gedrag van den Prins volkomen wettigt.

De Heer Brill leverJe eene critiek van eenige bronnen
der geschiedenis van de laatste dagen van het leven van
Hendrik IV van Frankrijk [Versl. en Medd. VI, 264).

Naar veel vroegere tijden verplaatste de Heer Leemans zijn
gehoor iii een drietal archaeologische bijdragen. Een daarvan
was gewijd aan de beschrijving van een Egyptischen Papyrus
in hieratisch schrift uit 's Rijks museum te Leiden, die in de
Egyptische monumenten, Afl. 24 — 27, door hem uitgegeven
is {Verst, en Medd. NI, 277j ; eene andere betrof verschillende
voorwerpen uit eene terp in Frieslan.l in 's Rijks museum van
Oudheden overgebragt, vooral een bronzen voorwerp, dat door
hem voor den knop van een beveihebbersstaf of scepter wordt
gehouden {Versl. en Medd. VI, 180), terwijl in de derde de
aandacht gevestigd werd op vele voorwerpen in het Stads-
museum te Maintz en op een Latijnsch opschrift in den gevel
van de kapel te Steenwijk [Versl. en Medd. VI, 112).

De Heraldiek leverde aan den Heer Sloet, de Numisma-
tiek aan den Heer Six stof tot behandeling op. De eerste
wees in de bloem die men in het wapen der eerste Graven
van Gelre en Zutphen vindt, den sneeuwbal, ook Geldersche
roos geheeten, aan {Versl. en Medd. VI, 201); de ander sprak
over de oudste munten van verscheiden steden in Phoeuicië,

LXXVII

en lichtte zijue voordragt toe door munten uit zijne verza-
meling, en door gypsafdrukkeu {Versl. en Medd. VI, 288).

Eene mededeeling van den Heer Borret, over Oude Op-
schriften op christelyke monumenten in Engeland en Schot-
land, deed bij zijne hoorders den wensch ontstaan ze eerlang
in de verslagen geplaatst te zien ; welke wensch echter tot
heden nog niet vervuld is.

Tot het gebied . van Taal- en Letterkunde behoort eene
bijdrage van den Heer Kkrn over het opschrift van D jamhoe
op Java^ waarvan door hem eene lezing en vertaling geleverd
werd [Versl. en Medd. VI, 257), en eene van den Heer
Verwijs, waarin deze van een middeu-uederlandsch strophisch
gedicht, bekend onder den naam van -^de Rindus'\ d. i. de
Kluizenaar, met behulp van den onuitgegeven oorspronkelijken
Franschen text, »le Reclus de Mollens", eene menigte plaat-
sen ophelderde en verbeterde (Versl. en Medd. VI, 153).

De opmerkingen van den Heer Lintelo de Geer over de
zamenstelling en ivaarde van den Index uit het Florentijnsche
handschrift der Digesten, betreffen letterkundige oritiek en
exegese {Versl. en Medd. Vï, 334).

De Heer van Boneval Faure opperde eenige bedenkingen
tegen de voorgestelde invoering van het Summier proces in
het wetboek van burgerlijke regtsvordering, dat hij toetste aan
het beginsel der noodzakelijkheid ; hij maakte die door eene
afzonderlijke uitgave meer algemeen bekend.

De Wijsbegeerte vond een woordvoerder in den Heer van
DER WiJCK, hij handelde over vier elementaire vormen van
het verstand, namelijk voorstelling, onderscheid, tijd en ge-
lijkheid {Versl. en Medd. VI, 1^28).

Wat de bijdragen van de Leden der Afdeeling voor Wis-
en Natuurkunde aangaat, zoo bood in het vak der Wiskunde
de Heer van den Berg eene verhandeling aan over de ontwikke
ling der geheele positive magten van sinus en tangens volgens
opklimmende magten van den hoog ; de Heer Bierens de Haan :
over zamenstellinff van differentiaal-vergelijkingen; de Heer
Baehr gaf eene eenv^oudige meetkundige constructie ten besten,
om uit aanvankelyke gegevens de afmetingen der baan en den

LXXVIIl

omloopstijd te bepalen van een ligchaara dat, aangetrokken
in de omgekeerde vierkante reden der afstanden, om een
raiddenpunt beweegt {Vet^sl. en Medd. XI, 242); later deed
hij eeue mededeeling betrefiende de bewegingsleer van vloei-
stoffen.

Op Sterrekundig gebied waren het vooreerst de verkregen
resultaten der Venus-waar nemingen^ waaraan men zich meest
liet gelegen liggen. Het door de Voorbereidings -Commissie
uitgebragte Rapport op de in hare handen gestelde waarne-
mingen van Nederlandsche Zeeofl&cieren, alsmede van de In-
genieurs Meïzger en Woldringh en den assistent Teunissbn,
allen van den geographischen dienst in Neêrlandsch Indië
[Versl. en Medd, X, 232), getuigt over 'i algemeen gunstig
van hunnen belangstellenden en zaakkundigeu ijver, die ge-
noeg vertrouwen inboezemde, om uit de vrij aanzienlijke af-
wijkingen van de oogenblikken der verschillende contact-
waarden met de berekeningen op Zons- en Venustafels ge-
grond, fouten in die tafels te doen vermoeden. Het gaf den
Heer van de Sande Bakhuizen aanleiding zich op andere wijze,
uit meridiaans waarnemingen van Venus, daarvan te verge-
wissen, en bijaldien voorhanden, de grootte dier fouten te
bepalen ; hetwelk hem inderdaad gelukte ( Versl. en Medd. X,
253). Nog van andere fouten wenschte men zich vrij te ma-
ken, van die namelijk welke het photographische beeld der
zon aankleven. Ten einde bij het uitmeten der zonsphotogra-
phieën zooveel mogelijk daarvan onafhankelijk te zijn, ont-
wierpen de Heeren Stamkart en van de Öande Bakhuijzen
een werktuig dat naar hunne aangifte bij Repsold te Ham-
burg vervaardigd is geworden.

Een tweede verschijnsel aan den sterrehemel loonde veel
minder, of liever tot hiertoe in 't geheel niet, de moeite er
aan besteed. De ontdekker van Neptunus schonk dezen gaarne
het gezelschap van broeder Vulcanus, floor Dr. Lescarbault
naar het scheen even gezien. In October des vorigen jaars,
nu onlangs nog in Maart, maar dan in lang niet weer, meende
de Heer Le Verrier, bestond er kans dat de vermoede intra-
mercurieele planeet, zoo zij bestond; zich moest vertoonen.

LX XIX

Door de zorg vaa den Heer J. A. C. Oudemans was er, op
verzoek von den Heer Le Verrter, werk van gemaakt, dat
men ook in onze Oost de bijzondere gelegenheid tot waar-
nemen, die daar al mede bestond, niet verzuimde, 't Was
eciiter alles te vergeefs, en zag men zich in zijne verwach-
ting teleurgesteld.

De Heer Buys Ballot gaf eenige verklaring van de zoo
lang aanhoudende regens in den laatsteu tijd, die hij hieraan
toeschreef, dat wij nabij de grens gelegen waren van pool-
en aequatoriale luchtstroomen welke elkaar gedurig bestrijden.
Hij wees daarbij tevens op de merkwaardige bijzonderheid :
dat de gemiddelde temperatuur der maand Maart ten onzent
ónder die van de vier voorgaande maanden verbleef — iets,
dat sedert 1743 nog slechts driemalen maar het geval ge-
weest was.

Bij eene andere gelegenheid weidde hij uit over den keu-
rigen registreertoestel door den instrumentmaker Olland
thans voltooid en gereed om, volgens de beslissiüg van Uwe
Majesteit, op den Domtoren te Utrecht geplaatst te worden,
ten einde er voorloopig proeven mee te nemen die, zoo wij
hopen, voor uitbreiding vatbaar zullen worden bevonden.
Vergeleken met het naar Philadelphia gezonden werktuig,
zijn daaraan nog vele uitnemende verbeteringen aangebragt
geworden, die ons aanleiding geveu den eerbiedigen wensch
te uiten dat de vervaardiger in staat gesteld moge worden,
dergelijk een toestel voor de aanstaande internationale ten-
toonstelling te Parys te kunnen aanbieden, waarmede Ne-
derland zeer zeker eer zoude inleggen. Aanvankelijk was des
makers bedoeling met den toestel, om waterhoogten over te
seinen, waarvoor hij echter minder noodig geoordeeld werd.
Het groot aantal zelfregistreerende peilschaleu toch langs
onze hoofdrivieren geplaatst, gevoegd bij de bijzondere zorg
waarmede in de laatste jaren de waarnemingen omtrent het
vermogen dier wateren geschieden, stelt genoegzaam in staat
om de gegevens die men noodig heeft te erlangen, blijkens
het Rapport van den Heer Outt op een vertoog van den
Heer Gusï. Wek : over vermindering van ivaterafvoer voor

LXXX

rivieren en stroomen {Versl. en Medd. XI, 111), en waarvan
op nieuw eene mededeeling door den lieer van Diesen ge-
tuigde, vau de opteekening des getij meters aan deu mond der
Wester-Scheide bij de Wielingen onder Kadzand.

Op algemeen natuurkundig gebied bewogen zich de Heeren
Geinwis, van der Waals, J. A. C. Oudemans en Bosscha.
Eerstgenoemde handelde over Lichtabsorptie volgens de theorie
van Clerk Maxwell [Versl. en Medd. X, 371). De Heer
VAN DER Waals onderwierp het lynefispectrum van koolstof
aan een hernieuwd onderzoek, waaruit hij de overtuiging op-
deed : dat de door Watts ten onregte daaronder opgenomene,
zuurstoflijnen zijn ; nog betoogde hij den invloed der druk-
king op de temperatuur van grootste digtheid van het water
{Versl. en Medd. XI, 119). De Heer J. A. C. Oudemans be-
handelde vergelijkenderwijs de verschillende methoden ter
bepaling van den brandpuntsafstand van lenzen \ hetgene aan-
leidinsr saf aan den Heer Bosscha tot eene mededeeling hoe
hy er in geslaagd was, uit een viertal waarnemingen de con-
stanten van eenig optisch stelsel op te maken.

Twee schrijvers, door geen titel aan de Academie ver-
bonden, boden haar een arbeid voor de werken aan : Dr.
J. L. SiRKS : over de phase-verandering van loodregt terug-
gekaatst licht, en Dr. H. J. Kink : over de verandering van
den galvanischen geleidingsweêrstand van kwik bij temper atuurs-
wijziging.

De Scheikunde werd vertegenwoordigd door de Heeren
E. Mulder, Gunning en van Bemmelen. De eerste sprak over
3-amidopropionzuur en j-guanidopropionzuur ; over de mono-
moleculaire maatseenheid van gassen en dampen, en deelde
uitkomsten van onderzoek mede van den Heer J. D. van der
Plaats, Jun. op Hyponitriten . De Heer Gunning handelde
over de rotatie der Glucose voorkomende in de ruwe suiker
[Versl. en Medd. XI, 189). He Heer van Bemmelen sprak
over het absorptievermogen der bouwaarde voor zouten uit
eene waterige oplossing.

De Physiologie had tot woordvoerders de Heeren Engelmann,
Donders, Gunning en Mac Gillavry. De Heer Engelmann

LXXXI

besprak herhaaldelyk de uitkomsten zijuer proefaemingeji op
electrische stroomen van sjneren en zenuwen; nog deelde hij
zijne beviüding mede met opzigt tot de bekende proef van
TüLMBLEY het omkeeren van Hydra betreffende, die hierop
neerkomt, dat geenszins het ectoderm en endoderm van Hydra
van plaats en functie kunnen verwisselen; eindelijk deed hij
verslag van waarnemingen van de Heeren Grossmann en
Mayerhausen in het Utrechtsche Laboratorium volbragt op
de levensverschijuselen van Bacteriën in verschillende gassen.
De Heer Gunning, die zich evenzeer met een onderzoek naar
de levensvoorwaarden van microörganismen bezig houdt, koos
zulks mede tot het onderwerp eener bijdrage. De Meer
i^ONDERS vertoonde en beschreef een.^ nieuwe gaskamer voor
microscopisch onderzoek bij hooge drukking, die in staat stelt
den invloed na te gaan van zuurstof en andere gassen, onder
verschillende verdigtingsgraden, op contractile elementen en
op microscopische organismen, een onderzoek dat na de ver-
rassende ontdekking van Paul Bert over de vergiftige wer-
king van zuurstof onder hooge spanning, belangrgke resulta-
ten voor de wetenschap belooft ; bij eene andere gelegenheid
sprak hij over de rigtingen tvaarin met heide oogen de ligcha-
men in de ruimte door ons ivorden waargenomen, en \sLtev over
de grenzen van het gezigtsveld in verband met de grenzen van
het netvlies^ waarbij hij door directe proeven aantoonde dat
deze beiden niet aan elkander beantwoorden, en op den waar-
schijnlek phyletischen oorsprong wees van dit merkwaar-
dig verschijnsel. De Heer Mac Gillavry handelde over den
fijneren houw van het tandglazuur.

Op Ontleedkundig gebied bood de Heer Zaaijer eene bij
drage aan over aangeboren afwijkingen der locrvelkolom. door
hem met atavisme in verband gebragt, naar aanleiding van
een geval met twee dwarsche uitsteeksels aan een zelfden
wervel, waarvan hij zich geen voorbeeld herinnerde ( Versl.
en Medd. XI, 232).

In het vak der Botanie besprak de Heer Rauwenhoff
een door hem ingeleverd opstel over de oorzaken der abnor-
male vormen van in het donker, groeijende ylanten {Versl. en
Jaaeboek 1877. ^

Lxxxn

Medd. XI, 138), en deed wijders eeue voorloopige mededee-
ling van hetgene een onderzoek hem geleerd had aangaande
de kieming der sporen van Gleicheniaceeën, eene merkwaar-
dige familie van varens, van welker ontwikkeling tot heden
niets bekend was.

Van twee schrijvers buiten de Academie ontving zij nog
bijdragen voor hare werken, als van Dr. J. W. Moll, On-
derzoek naar den oorsprong van de koolstof der planten [Versl.
en Medd. XI. 193) en van den lieer M. Tkeub, Ohservations
sur Ie sclérenchpne.

Op Zoölogisch gebied zette de lieer Bleeker de reeks
zijner ichthyologische bijdragen voort en bood aan :

Notice sur Videntité des genres Gnathanacanthus Blkr. et
Holoxenus Güntk. {Verd. en Medd. XI, 132);

Description de deux espèces inédites du genre Prochilus,
Klein. {Versl. en Medd. XI, 135);
Notice sur Ie Sparus Cuvieri [Chrysophrys Cuvieri, Day);

Description de qiielques espèces inédites de Pomocentroides
de l'Inde archipélagigue ;

Mémoire sur les poissons a pharyngiens lahyrinlhiformes de
Vlnde archipélagique ;

Révision des eapèces insulindiennes du genre Uranoscopus L;

'Révision des esphees insulindiennes de la familie des Cal-
lionymoïdes.

De Heer C. K. IIoefmann leverde twee verhandelingen in :
de eene over de ontwikkelingsgeschiedenis van Tetrastemma va-
ricolor, Oersted, eene bijdrage tot de kennis der Nemertinen
( Versl en Medd. X, 404), de andere Zur Anatomie und On-
togonie von Malacohdella ( Versl. en Medd XI, 205.)

De lieer Dr. H. Weijenbergh eindelijk, lloogleeraar te
Cordova in de Argentijnsche Republiek, boid eeneu r.rbeid aan
getiteld DolicJiotis centralis, Weijenb., een nieuwe vorm der
Subungulata uit Z. Amerika ( Versl. en Medd. XI, 248).

Aan den wedstrijd voor Latijnsche poëzy werd ruim deel
genomen. Niet minder dan tien dichters dongen naar den

LXXXIII

prijs, die wederom werd toegewezen aan den Heer Pieere
EssEiVA van Fribourg. Na zijn gedicht, Pastor bonus getiteld,
vonden de beoordeelaars genoegzame verdienste in de FasH
Insuhrici-, in Thomas Aquinas en in de Ornithogonia, om aan
de auteurs eene eervolle melding en uitgave op kosten van
'het Legaat van IIoeupft aan te bieden.

Ziedaar, Sire ! de beknopie zamenvatting van de verrigtin-
gen der Academie gedurende het laatst verloopen jaar; waar-
aan wy alleen nog hebben toe te voegen; dat, behalve het
JaarboeJc over 1 876 en Deel III Stuk 1 van den Catalogus
der Boekerij, van de Letterkundige Aideeling het licht zagen
het Q^*^ Deel van de Tweede Reeks der Vevslagen en Mede-
deelingen, en twee deelen Verhandelingen, liet X''e eerst
uitgegeven deel wordt geheel ingenomen door de in een
vorig verslag bereids aangeduide verhandeling van den lieer
G. DE Vries Azn. ; het IX'''^ bevat de mede reeds vroeger
vermelde verhandelingen van de PTeeren Kern en Joeissen.
Van de Natuurkundige Afdeeling verschenen het geheele lO^^c
en het eerste stuk van het ll'i^ Deel van de Tweede Reeks
der Verslagen en Mededeelingen, voorts het XVII'ie Deel der
werken in 4°., bevattende verhandelingen van de Ileeren
Heynsius en Bleeker.

De Academie verloor door den dood het Rustend Lid Dr.
G. AcKER Strati>^gh te Groningen en de twee Buitenlandsche
Leden C. Lassen te Bonn en K. E. von Baer te Dorpat.

Des te aangenamer was haar het berigt van de bekrach-
tiging door Uwe Majesteit der door de Afdeeling Letterkunde
uitgebragte keuzen op de Heeren J. G. R. Acquoy te Zalt-
Bommel, P. J. Cosyn te Leiden, H. P. G. Quack te Utrecht
en A. A. de Pikto te 'sGravenhage tot gewone Leden, en
op den Heer G. B. de Rossi te Rome tot Buitenlaudsch Lid.
Eerlang hoopt zij van eene even gunstige beschikking om-
trent de benoemingen bij de Afdeeling Natuurkunde de wel-
komen tijding te mogen ontvangen.

Zij neemt deze gelegenheid waar, om hare belangen eer-

F*

LXXXIV

biediglijk aan Uwer Majesteit's hooge bescherming bij voort-
during aan te bevelen.

UU haren naam:
De Algemeene Secretaris,
C. J. MATTHES.

Het voorgelezen ontwerp wordt door de Vergadering
goedgekeurd en overgenomen. Het verslag zal Z. M.
den Koning en, in afschrift, den Minister van Binnen-
landsche Zaken worden aangeboden.

n.

Vervolgens legt de Algemeene Secretaris, in overeen-
stemming met Art. 12 van het Organiek Reglement,
de Rekening en Verantwoording over van zijn geldelijk be-
heer, loopende van 1° April 1876 tot iilt° Maart 1877.

REKENING en VERANTWOORDING van het door den Al-
gemeenen Secretaris der Koninklijke Akademie van Weten-
schappen, van primo April 1876 tot ultimo Maart 1877,
gehouden beheer, volgens Art. 12 van het Organiek
Reglement alsmede §§ 30 en 37 van het Reglement
van Orde, goedgekeurd in de Algemeene Vergadering
der maand April 1877.

Ontvangsten.

Saldo op nieuwe rekening /' 4.095

Subsidie in vier quartalen a /" 3500. — /' 14000. —
Af zegel en leges » 3.34

» 13996.66

1« Quartaal verhoogd subsidie a . . /' 1200. —

Af zegel .34^

» 11 99.65 s

Opbrengst verkoop van werken, zie Rekening- Courant

van den Heer van der Post » 172.43

Totaal /• 15372.84

LXXXV

Uitgaven.

1. Reis- en Verblijfkosten aan H.H. Leden
buiten Amsterdam woonachtig.

Letterkundige Afdeeling /' 1377. —

Natuurkundige » » 1678 —

Declaratie v. d. Heer Opzoomer, Reiskos-

sten Utrecht — 's Hage v 21. —

Declaratie v. d. Heer Matthes . . . . » 5.25

f 3081.25

2. Jaarwedden.

Jaarwedde, Algemeene Secretaris . . . /' 1000. —
» Secretaris Letterk. Afdeeling. » 500. —

» Klerk » 1000.—

» Custos , )) 850. —

» 3350.—

3. Onkosten der Commissie voor de daling van
den bodem in Nederland.

Nota van Leijer en Uurbanus voor het berekenen van

Tabellen » 45. —

4. Commissie voor den overgang van Venus
voorbij de Zon.

Rnkening van de Roover-Kröber-Bakels » 46. —

5. Onkosten der Commissie voor de uitgave
van het Charterboek.

iNota van den Heer Fevlbrief. »

6. Onkosten der Vergaderingen.

Uitgaven op een Notitieboekje maandelijks met den
Custos verrekend »

Rekening van Vissers
» » »

» » »

» » »

» » »

Kleine Drukloonen.

. /■ 66.—
. » 58.—
. )) 46.—
. » 75.—
. » 162.—

26.60

327.35

407.—

Transporteere /" 7283.20

LXXXVI

per Transport f 7283.20

8. Bureau.

Rekening van Keimeringer /' 92.50

» » Westerman. ...,.» 12.70
Uitgaven op een Notitieboekje maande-
lijks met den Custos verrekend. . . » 59.30

» 164.50

9. Expeditie, Vrachten, enz.

Rekening van Lochtenberg, timmerman, f 57.82

» » Reimeringer » 101.75

» » Kok » 2.10

Uitgaven op een Notitieboekje maande-
lijks met den Custos verrekend. . . » 248.06

))

»

»

»

»

»

»

))

)>

»

I>

»

»

»

))

»

»

»

» 409.73

10. Huishoudelijke Uitgaven.

Rekening van v. d. Vliet, duinwater . . /" 16. —

Personeele belasting. . . » 61.48

Pies en Berger, turf en hout » 166,40

Hemker, schilder. ...» 23.90

Verdonck, steenkolen. . . » 40.60

Rincker, smid » 09.25

Leeuwenkuijl » 2.50

Beltrami en Balzari, schoor-
steenvegers » 14. —

Wed. Eigenhuis, tuinierster » 20. —

Lochtenberg, timmerman . » 2.52

Uitgaven op een Notitieboekje maande-
lijks met den Custos verrekend. . . d 424.10

11. Mobilair.

Rekening van Jufvr. Kernekamp . . . /' 21. —
» )) V. d. Pek en Bauschultze,

behangers » 177.46

» » Ingenhoes, kastemaker. . » 6.45

» 840.75

» 204.91

Transporteere /' 8903.09

LXXXVIT

per Transport /' 8903.09
12. Uitgave van Werken.
Verhandelingen.

Rekening v. de Roever -Kröber-

Bakels, Afd. Nat. . f 199.—
» » de Roever - Kröber-

Bakels, Afd. Nat. . » 345.—
» » de Roever - Kröber-

Bakels, Afd. Nat. . » 211.—
)) » de Roever -Kröber-

Bakels, Afd. Lett. . » 245.—
» » de Roever -Kröber-

Bakels, Afd. Lett. . » 623.-
» » Reimeringer, Lith.

Afd. Nat » 225.—

» » v.d.Post, innaaijen,

Afd. Nat » 174.—

» s v.d. Post, innaaijen,

Afd. Lett, )) 312.50

/• 2334.50

Verslagen en Mededeelingen.

Rekening v. de Roever - Kröber-

Bakels, Afd. Nat. . f 343 50
» » de Roever Kröber-

Bakels, Afd. Nat. . » 182.50
H) » de Roever-Kröber -

Bakels, Afd. Nat. . » 450.—
x> » de Eoever-Kröber-

Bakels, Afd. Nat. . » 289.—
)) » de Roever - Kröber-

Bakels, Afd. Lett. . » 247.50
)) » de Roever - Kröber-

Bakels, Afd. Lett. . » 195.50

» 1708.

Transporteere f 4042.50

Transporteere /" 8903.09

Lxxxvin

per Transport f 8903.09
per Transport f 4042.50
Rekening v. de Roever - Kröber-

Bakels, Afd. Lett. . /" 204.—
» » Stieltjes, Afd. Nat. . » 33.48
)) )) Emrik en Binger,

Lith. Afd. Nat. . . » 105.—
» )) V. d. Weijer, Lith.

Afd. Nat » 33.25

» » V. d. Post, innaaijen,

Afd. Nat » 99.50

» » V. d. Post, innaaijen,

Afd. Lett )) 129.50

)) » Vissers, Jaarboek . » 190.75
» » V. d. Post, innaaijen,

Jaarboek » 52.25

Honorarium den Heer Laurent » 100, —
Assurantie boeken bij den Heer

van der Post . . » 5.13

» 952.86

)) 4995.36

13. Bibliotheek en Catalogus.

Aangekochte Boekwerken.

Rekening van van der Post
» van Kampen.
)) Seijffardt . .
» F. Muller . .
T) Joh. Muller .
)) Caarelsen . .
van Bakkenes

J. Baer te Parijs ,
den Heer de Goeje »

60.30
29.25
62.40
13.80
29.35
76.60
48.20
24.70
7.20
6.—

357.80

Transporteere /' 357.80

Trausporteere /' 13898.45

LXXXTX

per Transport f 13898.45
per Transport f 357.80

Catalogus, Inhinden, enz.

Nota van Heer Boot f 1^20.—

Rekening van deRoever-Kröber-

Bakels » 408.50

» » van der Post ...» 71 .25

» » Eichhorn » 29.20

» » » » 50.25

» )) » )) 129.45

» » » » 6.80

)) )) Reimeringer. ...» 30. —

» » Lochtenberg. ...» 25,48

Assurantie » 37.50

» 908.43

» 1266.23

14. Diverse Uitgaven.

Rekening van Langeveld, stalhouder . . /' 3. —
» » Weegewijs, steenhouwer. . » 6. —

Nieuwjaarsgift en Najaarsgift aan de dienst-
bode van den Custos » 10. —

Gratificatie aan J. J. Greeve , wegens
naauwgezet dienstbetoon gedurende vijf-
en-twintig jaren » 100. —

» 119.—
Saldo op nieuwe rekening » 89.16

Totaal /■ 15372.84

xc

REKENING en VERANTWOORDING van het door den
Algemeenen Secretaris der Koninklijke Akadeniie van
Wetenschappen, over het jaar 1876/77, gehouden beheer
van het

LEGAAT IIOEUPFT.

Ontvangsten.

Saldo van het jaar 1875/76 /' 843 536

e/m. Interest van /' 45000.— 2è pCt. W. S. /562.50
Af saldo- billet en provisie » 5.67 ^

» 556.82 5

6m. Interest van /' 45000.-- 2* pCt. W. S. /' 562.50
Af visa, saldo-billet en provisie » 5.97 •'*

)) 556.52"

Opbrengst van 12 Exemplaren van Esseiva's Carmina . » 4.62

Totaal f 1961.505

Uitgaven.

Greeve, frankeeren programma's ^ . . . /' 6.10

)) postzegels » 2. —

Elion, graveeren medaille » 2.—

Greeve, frankeeren etc » 8.30

Visser's rekening » 117 40

Nota 's Rijks Muntcollegie • » 130 61

Greeve, briefport » 9-85

» nota » 2-—

» nota » ^-50

Borret, reiskosten » -^-^O

van der Post, rekening » 20.—

Aankoop van 1000.— 2| pCt. W. S. Inschr. Grootb.

c\ 64i pCt. /• 645.—

Int. 31m. 3/d » 6.41

provisie » 1.25

» 652.66

Saldo op nieuwe Rekening » 1004.78^

Totaal /■ 1961.505

XCI

De Algemeene Secretaris leest daarop eene Memorie
van toelichting voor, aldus luidende :

Memorie van toelichting bij de Rekening van
den Algemeenen Secretaris.

De Rekening der Academie, die ik hierbij de eer heb over
te leggen, heei't slechts een enkel woord ter toelichting noodig.
Vooreerst dient herinnerd te worden, dat hetgene van den
post voor de Venuswaarnemingen is overgebleven, zegge
/" 157.71, als daarvoor alleen verstrekt, tot geen ander doel
mag worden aangewend, en dus niet als eene bate der Aca-
demie aangemerkt kan worden. Ten anderen blykt uit de
Rekening dat, op de aanvraag bij de H. Regering, der Aca-
demie een verhoogd subsidie toegekend is geworden tot een
bedrag van f 18800,--, waarvan het eerste quartaal bereids
genoten is, waardoor de Academie wat ruimer mddelen be-
schikbaar heeft gekregen. Zij heeft zich intusschen nog niet
vrij kunnen maken van schulden, die nog circa /" 2500. —
bedragen aan drukker en lithographen. Het Bestuur heeft
gemeend het vijf-en-twintigjarig bestaan der Academie niet
voorbij te mogen laten gaan, zonder den Custos, den Heer
J. J. Greeve, in een geschenk van f 100. — een tastbaar
blijk van erkenning aan te bieden van de trouwe diensten
door hem gedurende al dien tijd aan de inrigting bewezen.
Voor het fonds Hoeufft heeft wederom een bedrag van
ruim f 600. — belegd kunnen worden ; waarbij men zich voor-
loopig bepaald heeft, met het oog op de bij vernieuwing
toegewezen medaille en den stempel voor de gravure op het
titelblad der uit te geven gedichten.

De Algemeene Secretaris,
Amsterdam, 7 April 1877. C. J. MATTHES.

De Commissie door de beide Afdeelingen der Aca-
demie, overeenkomstig § 37 der Algemeene Bepalingen

XOII

benoemd tot het nazien van vorenstaande Rekeningen
met de daarbij behoorende bescheiden, brengt daarover
bij monde van den Heer W. J. Knoop het volgende
Rapport uit : —

De Commissie uit de beide Afdeelingen der Koninklijke
Akademie van Wetenschappen benoemd tot het nazien van
de Rekening en Verantwoording over 1876 — 1877 door den
Algemeenen Secretaris overgelegd, heeft 7.ich door een naauw-
keurig onderzoek der daarbij gevoegde quittantiën en door
vergelijking der Begrootnig met de Rekening en Verantwoor-
ding overtuigd, dat de gelden der Academie door den Alge-
meenen Secretaris op de juiste wijze zijn beheerd.

Bij sommige posten van de Begrooting is de uitgave aan-
merkelijk beueden de raming gebleven ; bij andere daarente-
gen heeft de eerste de laatste aanmerkelijk overschreden ;
onder anderen bij post 12 : »Uitgave van Werken" enz. is
de Begrooting /' 2430, en de werkelijke uitgave f 4995,36.

Blijkens de Memorie van toelichting bedraagt het ver-
schuldigde voor drukwerk en lithographieën nog circa f 2500. —

De Commissie heeft ook de Rekening en Verantwoording
van het Legaat Hgeüfft in orde bevonden, en stelt daarom
voor, onder erkenning van het naauwgezette beheer van den
Algemeenen Secretaris, beide Rekeningen en Verantwoor-
dingen goed te keuren.

igetd) W. J. KNOOP.

J. E. GOUDSMIT.

T. ZAAIJER.

J. W. GUNNING.

De Vergadering vereenigt zich met de conclusie van
dit Rapport, en raagtigt den Voorzitter de overgelegde
Rekening en Verantwoording ten blijke van goedkeuring
te teekenen ; die wijders in afschrift den Minister van
Binnenlandsche Zaken zal worden medegedeeld.

XCIII

III.

Voorts is aan de orde het vaststellen der Begrooting
voor het volgende jaar; in verband waarmede het voor-
stel wordt gedaan om de gratificatie door het Bestuur
den Heer J. J. Greeve Custos der Academie toege-
kend, als blijk van waardeering der trouwe en gewigtige
diensten, gedurende eene reeks van vijf-en-twintig jaren,
aan de stichting bewezen, te brengen op een bedrag van
f 250. — Met algemeene stemmen wordt die motie
aangenomen, waarna de Voorzitter den Custos, ter Ver-
gadering binnengeroepen, met een gepast en hartelijk
woord daarvan mededeelino; doet.

Na eene kleine door dat besluit uoodig geworden wij-
ziging van het voorgedragen ontwerp, wordt alsnu do
Raming van Inkomsten en Uitgaven voor het nieuwe
dienstjaar, loopende van 1". April 1877 tot uit". Maart
1878, vastgesteld in dezer voege: —

Begrooting van Inkomsten en Uitgaven gaande van
10 April 1877 tot uW Maart 1878.

Ontvangsten.

Saldo van vorige Rekening f 89.16

1. Gewone Subsi<liën . . » 18795 28

2. Vermoedelijk debiet van werken » 175 —

Totaal /■ 19059.44

Uitgaven.

1. Reis- en Verblijfkosten. ." /' 3300.—

2. Jaarwedden » 3350. —

ïransporteere /' 0650.—

XCIV

per Transport /' 6650 —

WERKZAAMHEDEN VAN VERSCHILLENDE COMMISSIËN :

3. Commissie voor de daling van Neêrlands bode tn » 135. —

4. » » )) Venus- waarnemingen . . . » 157.71

5. » » » Uitgave van het Charterboek » 300. —

6. Onkosten der Vergaderingen » 350. —

7. Kleine Drukloonen » 300.—

8. Bureaukosten . . . • . y> 200. —

9. Expeditie » 500. —

10. Huishoudelijke uitgaven , . . » 800. —

11. Mobilair » 200.—

12. Uitgave van werken » 7300. —

13. Bibliotheek en Catalogus » 2000.—

14. Diverse uitgaven » 166.73

Totaal f 19059.44

De Heer Bleeker vreest dat de thans voor Uitgave
van Werken uitgetrokken som van f 7300. — bij de nog
af te doene schuld van f 2500. — niet voldoende zijn
zal ter bestrijding van den druk van al hetgeen door de
Leden mogt vv^orden aangeboden, en wenscht op grond
daarvan in overweging te geven andermaal op vermeer-
dering der toelage van 's Rijks wege aan te dringen ;
vraarvoor echter het oogenblik thans minder geschikt
wordt geacht, nadat pas eene vrij aanzienlijke verhooging
van subsidie verkregen is.

IV.

Daarop wordt het navolgende Verslag voorgelezen,
door den Heer L. Ph. C. van den Bergh namens de
Charter-Commissie ingediend : —

De Commissie van het Oorkondenboek heeft op nieuw de

xcv

eer, vau hare werkzaamheden tot voortzetting van dat werk
een Verslag aan te bieden.

Uit het vorig berigt is gebleken, dat de Heer Muller zich
ijverig bezig hield met de verzameling der noodige bouw-
stoffen ; deze zijn sedert dien tijd weder aanmerkelijk toe-
genome]!, en kunnen thans voor den tijd van het Henegouw-
sche Graveuhuis, een tijdvak nog geen 60 jaren bevattend,
op omstreeks 2500 oorkouden begroot worden. De in België
en Duitschland verschenen oorkondenboeken en registers zijn,
zoover bekend, uitgetrokken, maar wat nog in het Ryks-Ar-
chief te Brussel schuilen mag en ook in het departementaal
Archief te Eijssel, zal nog een nader onderzoek vereischen.
Ook is het zeer wel mogelijk, dat ook hier te lande nog het
een en ander aan de aandacht van den verzamelaar ontsnapt
is. De tien eerste jaren van het register zijn dus aan de
Leden der Commissie rondgezonden, ten einde naauwkeurig te
onderzoeken wat zij tot vermeerdering vau dien schat kunnen
bijbrengen. Ten einde ecliter geen tijd te verliezen, zijn
inmiddels de brieven der tien eerste jaren van dit tijdvak,
die in het Rijks- Archief berusten, voor zoover zij namelijk ge-
noegzaam belang haddeu, allen reeds afgeschreven, en daar-
mede wordt nog gestadig voortgegaan; doch bij zulk eeuen
overvloed kan men niet alles in extenso opnemen, en wat
minder gewigtig of bloot van plaatselijk belang is moet zich
met eene korte inhoudsopgave vergenoegen. De lezing der
Charters zelven kan dit eerst voor den bewerker beslissen en
zijne keus leiden.

Nu moeten echter ook de bescheiden die in andere Ar-
chieven berusten afgeschreven worden, eer men met de uit-
gave eenen aanvang maken kan en hiertoe zal nog een ge-
ruime tijd vereischt worden ; zoodat de Commissie het tijdstip
nog niet durft bepalen, waarop de druk eenen aanvang zal
kunnen nemen, liet is hier pligt de spreuk te betrachten :
haast u langzaam

Intusschen zal men uit het bovenstaande ontwaren, dat de
zaak niet rust en dat ook dit jaar de onderneming eene goede
schrede verder gekomen is. Wij hopen op dieuzelfden voet

XCVI

voort te gaan eii by den onverflaauwden gver van den be-
werker, een arbeid te mogen aanbieden, die bij de oorkonden-
boeken van andere landen niet achter zal staan.

Namens de Commissie :
{getd) L. Ph. C. VAN DEN BEKGH.

V.

De Algemeene Secretaris doet aisuii verslag van den
staat van Munt- eu Penningkabinet en Boekerij, van
dezen inhoud : —

Van het Munt- en Penningkabinet valt ditmaal niets te
vermelden dan alleen dat het in behoorlijken toestand ver-
keert. Aanwas heeft het niet ondervonden, dat in hooge mate
het geval is met de Boekerij der Academie, die bij toeneming
met tal van deelen verrijkt werd. Bijzondere vermelding ver-
dienen :

Het Archief van 's Gravesande, in Plano.

Memoriaal van de Marine. Fol.

Zestien 4P. deelen van de werken des Franschen Instituuts.

Corpus Inscriptionum, 2 Dln in Folio.

Documents inédits sur l'histoire de France, 4 Dln in 4^.

Reise der oesterreichischen Fregatte Novara, Zeventien Dee-
len in 4^.

Daily Bulletin of Weather-Reports, 6 Dln met uitvoerige
Kaarten.

De Catalogus, waarvan door de zorg van den Secretaris
der Letterkundige Afdeeling het derden deels eerste stuk het
licht zag, nadert zijne voltooijing, en is men bedacht om

XCVII

daarvan een alphabetisch Register te vervaardigen teu einde
de algemeene bekendheid van het voorhandene te bevorderen.

Wat op kunst betrekking heeft, is betrekkelijk weinig, en
zal dus daarvan spoedig eene afzonderlijke lijst kunnen ver-
schijnen.

Eene herhaling der meermalen geuite klagt mag hoe lan-
ger zoo minder achterwege blijven : dat het gebouw de noo-
dige ruimte niet meer bevat, om den schat van boeken te
bergen, althans niet op eene waardige en voor het gebruik
voegzame wijze.

VI.

Eindelijk geschiedt de verwisseling van den voorrang
der Afdeelingen, die thans overgaat op die der Wis- en
Natuurkunde; waarop de Voorzitter de Vergadering sluit.

LEVENSBERICHTEN.

LEVENSBERICHT

VAN

GOSEWIIVÜS ACKER STRATINGH.

J. C. G. B O O T,

Secretaris der Lelterkundige Ajdeeling.

Geruime tijd is voorbijgegaan, sedert deze afdeeling der
Koninklijke Akademie van Wetenschappen, door het overlijden
van den heer Acker Stratingh, een harer rustende leden heeft
verloren. Het kan den schijn hebben, alsof zij de gewoonte
om de nagedachtenis van hare afgestorvenen met een woord van
hulde te vereeren, ten zijnen opzichte ontrouw is geworden.
Dien schijn acht ik mij verplicht van haar af te weren. Daar
geen der leden, die hem meer gekend hebben en zijne we-
tenschappelijke verdiensten beter kunnen beoordeelen, dan
met mi) het geval is, zich heeft aangeboden om een levens-
bericht van Stratingh te geven, neem ik die taak op mij,
hoewel ik hem slechts eenmaal ontmoet heb en met zijne
werken zeer onvolledig bekend ben. Meerendeels liggen zij
buiten den kring mijner studiën, en ontbreken in de boekerij
der Akademie. Mijn bericht zal dus kort zijn. Wie meer van
hem verlangt te weten, dien verwijs ik tot de Levensschets,
die zijn vriend Mr. IL O. Feith in de Levensberichten van
de Mnatschappij van Nederlandsche Letterkunde ten vorigen
jare heeft geleverd. Daarbij is eene opgave van de titels
zgner werken, verhandelingen en kleinere bijdragen gevoegd.
Jaarboek 1877. 1

.( 2 )

Gosewinus Acker Stratingh is 25 Maart 1804 in de buurt
van Groningen geboren, is in die stad opgevoed, heeft hare
hoogeschool bezocht, is daar in 1828 tot doctor in de genees-
kunde bevorderd, en heeft daar bijna onafgebroken geleefd,
de geneeskundige praktijk uitoefenend en in verschillende
betrekkingen ten dienste zijner stadgenooten werkzaam. Hg
is daar 22 October 1876 overleden.

De uren, die hij aan beroepsbezigheden kon ontwoekeren,
besteedde hij liefst aan onderzoekingen op het gebied van
geologie, geographie, taal- en oudheidkunde, en legde de
vruchten dier onderzoekingen in talrijke geschriften neder,
die zijne uitgebreide kennis, groote belezenheid en onafhan-
kelijk oordeel bewijzen.

Ik noem als een voorbeeld de geschied-, aardrijks- en na-
tuurkundige beschrijving, van den DoUard, die hy met
G. A. Venema van Winschoten bewerkt en in 1855 uitge-
geven heeft. De eerste afdeeling van dat werk, waarin de
voormalige staat en de geschiedenis van dien boezem der
Eenis uitvoerig beschreven is, is van zijne hand.

Zijn hoofdwerk is de Aloude Staat en Geschiedenis des
vaderlands te Groningen, 1847—1852 in drie deelen door
R. J. Schierbeek uitgegeven, geene omwerking van het ge-
lijknamig werk van E. M. Engelberts, dat te Arasterdam van
1784 — 1799 in vier deelen het licht zag, maar een geheel
nieuw en oorspronkelijk werk. In het eerste deel worden de
bodem en de wateren van Nederland behandeld, in de
twee volgende stukken, die ieder afzonderlijk in omvang
het eerste deel overschrijden, worden de bewoners van de
vroegste tijden tot in de middeleeuwen gemonsterd. Het
Koninkl^k Nederlandsch Instituut gaf een zeer gunstig ver-
slag van het eerste deel, dat door de Regeering aan zijne
beoordeeling toevertrouwd, en in handen eener Commissie
uit de twee eerste klassen gesteld was. Zij oordeelden dat
het ^verdient beschouwd te worden als een met vlijt en
oordeel bewerkte verzameling van belangrijke historieele feiten,
en als een voortreffelijke grondsLig tot de beoefening der
historieele beschryving van den bodem in Nederland". (Zie

( 3)

Jaarboek, 1849, bl. 116). Het vervolg van het werk staat
niet beneden dit eerste gedeelte. De schrijver beweegt zich
op een zeer onzeker terrein, te midden van duisternis, die
ook voor het best gewapend oog ondoorzichtbaar is, en het
kan dus niet anders, of vele punten, b. v. de Germaansche
afkomst der Celten, de oorsprong der Hunebedden, de woon-
plaats van de volksstammen, die in de vroegste tijden ons
vaderland bewoond hebben, de loop van enkele rivieren,
blijven ook na zijne beschouwingen min of meer on.ieker;
maar het moet erkend worden en is door bevoegde beoor-
deelaars verklaard, dat de schrijver zijn onderwerp ernstig
behandeld en de kennis der oudste geschiedenis van Neder-
land's bodem, wateren en bewoners eeue schrede verder se-
bracht heeft.

Stratingh vermoedde dat hij zijne benoeming tot Matheseos
Magister et Philosophiae naturalis Doctor bij de Groninger
Hoogeschool in 1850 vooral aan dat werk te danken had.
Ik kan verzekeren, dat deze afdeeling der Akademie van
Wetenschappen vooral daarom heeft besloten hem onder hare
leden op te nemen, en herinner mij heel goed, dat Bakhuizen
van den Brink bij de aanbeveling der caudidatuur van Acker
Stratingh met groote ingenomenheid over de Aloude staat
heeft gesproken.

Onze keus werd door Z. M. bekrachtigd en in de verga-
dering van 10 Juni 1861 nam Stratingh met de heeren
S. Vissering en L. A. te "Winkel zitting in deze zaal, die hij
daarna niet weder betreden heeft. Zijn reeds gevorderde
leeftijd, de verre afstand zijner woonplaats van de hoofdstad,
en drukke bezigheden waren zoovele verhinderingen voor
eene herhaalde komst. Die redenen mogen hem van plicht-
verzuim vrijpleiten, of althans als verzachtende omstandig-
heden gelden. Hij toonde evenwel prijs te stellen op zijn
lidmaatschap en niet, zooals wel gebeurt, deelneming aan de
werkzaamheid der afdeeling te willen ontwijken, door de
aanbieding eener bijdrage, die in het negende deel der Ver-
slagen en Mededeelingen bl. 49 — 90 is opgenomen. Het op-
schrift is Marken iyi Friesland, de inhoud betreft een punt

1*

(4)

van onze oude geschiedenis, dat in de Aloude Staat ter sprake
gebracht, maar meer ter loops behandeld was. De vry al-
gemeen heerscliende meening dat marken of gemeene gron-
den alleen in die streken van ons land gevonden werden, die
door Saksers bewoond zijn geweest, wordt daarin wederspro-
ken. De schrijver put uit de oude Friesche wetten en andere
documenten de bewijzen, dat gemeenschappelijk bezit en ge-
meenschappelijk gebruik van land van de oudste tijden afin
Friesland, Groningen, Oostfriesland, ook in Holland heeft
bestaan, en voert Caesar en Tacitus aan om met hun getui-
genis te staven dat marken onder verschillende benamingen
eene algemeene maatschappelyke inrichting der Germaansche
volken geweest zijn.

De schrijver weuschte het oordeel zijner medeleden over
zgn betoog te vernemen. Aan dien wensch is, voorzooverre
mij bekend is, niet voldaan, omdat het stuk hier niet is
voorgelezen en er dus voor gedachtenwisseling geene gele-
genheid was. Mogelijk is dit stilzwijgen de oorzaak geweest,
dat hij na 1865 geene andere oudheid- en geschiedkundige
bijdragen aan de Akademie heeft afgestaan.

Aan lust tot werken ontbrak het hera anders ook in latere
jaren niet. Dit getuigen de Bijdragen tot de geschiedenis
en oudheidkunde, inzonderheid van de provincie Groningen,
die hij met de lieeren !f. O. Feith en W. B. S. Boeles van
1864 tot 1875 heeft uitgegeven. In de tien deelen van die
verzameling worden meer dan vijftig grootere en kleinere
mededeelingen van den ijverigen navorscher gevonden. Meest
allen hebben betrekking op het gewest en de stad, waar zijn
wieg heeft gestaan en waar zijn graf is te vinden. Te recht
zou hij dus de woorden van Cicero: Patria propitia sit ; habet
a nobis, etiamsi non plus quam debitum est, plus certe quam
postulatum est (ad Att. II, 9), op zich hebben kunnen toe-
passen. Hoe weinigen is het vergund met eene zoodanige
lofspraak van het tooneel der wereld af te treden.

LEVENSBERICHT

VAN

PIETER BLEEKER,

DOOR HEMZELVEN.

VOORWOORD

(van de hand van den Heer P. Harting.)

De Akadeiuie heeft de gewoonte — en het is eene goede
gewoonte — om, wanneer een harer leden haar door den
dood ontvalt, aan een der overigblijvende leden de taak op
te dragen van den overledene eene levensschets te geven
en hem tevens eene laatste hulde te brengen, wegens de
verdiensten die hij zich jegens de wetenschap heeft ver-
worven.

Ditmaal kan de Akademie zich ontslagen rekenen van het
eerste gedeelte dezer taak. Ons medelid P. Bleeker, wiens
te vroegen dood wij betreuren, heeft, als had hy een voorge-
voel dat hem niet veel levenstijd langer gegund zoude zijn,
haar zelf vervuld door het schrijven der hierachter volgende
autobiographie.

Maar daarom mag de Akademie zich nog geenszins ont-
slagen rekenen van den plicht, den man, die als lid een
harer sieraden was, die als natuuronderzoeker zich, op het
bepaalde veld zijner werkzaamheid, eenen Europeeschen naam
heeft verworven, en op wiens bezit Nederland jaren lang
recht heeft gehad trotsch te zyn, een laatst vaarwel toe te

{ 6 )

roepen en te doen wat de overledene zelf niet vermocht te
doen, al heeft hij er ook de bouwstoffen toe geleverd, name-
lijk zijne verdiensten in het rechte licht te stellen en zijne
nagedachtenis te vereeren door in korte trekken te doen uit-
komen hoe groot het verlies is dat de wetenschap door zijn
dood geleden heelt, maar tevens het recht, dat de overledene
zich verworven en waarnaar hij zijn leven lang gestreefd
heeft, namelijk dat op eenen roemrijken naam by tijdgenoot
en nakomelingschap.

Inderdaad is Bleeker een dier weinigen geweest, die niet
enkel door hunnen arbeid tijdelijk hebbeu medegewerkt tot
uitbreiding van kennis, maar hij heeft zich door zijne ge-
schriften, inzonderheid door zijnen Atlas ichthyologique des
Indès orientales, eene blijvende plaats verzekerd in den tem-
pel des roems. Die atlas, helaas onvoltooid, zal altijd ook
in de toekomst geraadpleegd moeten worden door allen die
zich op hetzelfde gebied bewegen. Hij is een dier standaard-
werken welke geen ouderdom kennen, want de daarin opge-
teekende feiten zijn over eeuwen nog even waar als zij het
thans zijn, tenzij * — en dan juist zal Bleeker's nauwkeurige
beschrijving van het nu bestaande de hoogste beteekenis
erlangen — door vergelijking blijken mocht dat de ichthyo-
logische fauna van Oost-Indië in den loop der tijden eene
verandering heeft ondergaan.

Het is tegenwoordig bij vele zoölogen, botanisten, anato-
men en physiologen tot een soort van mode geworden eeni-
germate laag neder te zien op dergelijken systematischen
arbeid. Naar onze meening zeer ten onrechte. Werd zoo-
danige arbeid vroeger wellicht te hoog geschat, thans mag
men niet in de tegenovergestelde fout vervallen. Aan nauw-
keurige soort- beschrijving bestaat thans wellicht meer dan
ooit behoefte, nu het geldt de voor de geheele wijsgeerige
natuurbeschouwing zoo gewichtige vraag te beantwoorden :
welke wijzigingen treden allengs op gedurende den loop der
tijden in het uit- en inwendig maaksel van dieren en planten?
liet tegenwoordig levend geslacht van natuuronderzoekers
kan die vraag niet veel meer dan stellen en trachten haar

( ? )

op waarschijn lij kh ei dsgr o nden te beantwoorden, maar eerst
onze verre nakomelingen zullen dit met beslissende zekerheid
kunnen doen, mits degenen die thans leven hen daartoe heb-
ben ia staat gesteld, door van de geheele organische wereld,
zoo als deze zich op dit oogenblik aan den scherp waarne-
menden blik vertoont, eene nauwkeurige, tot in de geringste
bijzonderheden afdalende beschrijving te hebben achtergelaten.
Het is inzonderheid uit dit oogpunt dat het levenswerk
van Bleeker beschouwd moet worden. Het was hem niet te
doen alleen lijsten van nieuwe soortnamen te leveren, elk min
of meer gewettigd door eene bijgevoegde korte diagnose.
Hij heeft integendeel de soorten zoo beschreven, dat men
gerust kan zeggen dat hem geen enkele met het bloote oog
waarneembare bijzonderheid van het uitwendig maaksel ont-
snapt is. Juist hierin en in de bijgevoegde hoogst nauwkeu-
rige en fraaie afbeeldingen, allen onder zijn nauwlettend
toezicht *) vervaardigd, is de hooge en blijvende waarde
van Bleeker 's werken gelegen.

Slechts weinigen zijn tot zulk een arbeid in staat. Daar-
toe is niet alleen eene zeer bijzondere gave van waarneming,
maar vooral ook eene zeldzame volharding en wilskracht
noodig, om het doel dat men zich heeft voorgesteld te be-
reiken. Zonder deze eigenschappen in hooge m.ite te bezitten,
zoude Bleeker onmogelijk een groot gedeelte van zijn leven,
jaren lang, dag aan dag, uur aan uur, hebben kunnen door-
brengen met het oplettend beschouwen van visschen en het
opteekenen van alles wat die beschouwing hem leerde : hoe
de algemeene gedaante en welke de onderlinge verhouding der
verschillende deelen des lichaams is, voorts de plaats der
oogen, der neusgaten, welke monddeelen tanden dragen en
hoe de gedaante dezer laatsten is, de vorm der kieuwdeksels,
die der vinnen, hoe groot het aantal stralen in elk daarvan
is, welk beloop de zijdelijn heeft, het maaksel der schubben
en haar aantal op verschillende plaatsen des lichaams, de

♦) Inzonderheid is het L. Speigler, die als vervaardiger van verreweg de
meeste dezer teekeningen, hier eene afzonderlijke vermelding verdient.

(8 )

kleur der iris, die van het lichaam, der vinnen enz. enz. —
Ziedaar in het kort eenige der telkens bij elke vischsoort,
die besebreven zou worden, terugkeerende kenteekenen,
waarop gelet en waarvan aanteekening gehouden moest wor-
den, om daaruit vervolgens eene, in de gebruikelijke latijusche
kunsttermen gegeven, volledige beschrijving samen te stellen.

Slechts zij die zich wel eens met zulke beschrijvingen heb-
ben bezig gehouden, weten hoeveel inspanning zg vorderen.
En zoo heeft Bleeker vele honderden soorten gedurende zijn
leven beschreven. Alleen het getal der door hem in de
Indische zee nieuw ontdekte en beschreven soorten bedraagt
meer dan 1100.

Er zijn er wellicht die zulk een arbeid eenvoudig met den
naam van »geduldwerk" zullen bestempelen. Zij bedriegen
zich. Juist Bleeker levert het bewijs dat die iets geheel an-
ders is, want Bleeker was volstrekt geen man, wien geduld,
in den gewonen zin des woords, van nature eigen was. Inte-
gendeel, hij bezat een vurigeu geest, een voortvarenden aard,
een ijver die aanstekelijk was, zooals de invloed dien hij ge-
durende zijn veeljarig verblijf in Indië op zijne omgeving
heeft uitgeoefend, geleerd heeft. Hinderpalen bestonden voor
hem slechts om zoo mogelijk overwonnen te worden, en wer-
kelijk is hy in vele gevallen geslaagd, waar anderen van een
meer geduldig karakter zouden zijn teruggedeinsd. Met een
zelden geëvenaarde werkkracht begaafd, bewoog hij zich ge-
durende het eerste gedeelte van zijn loopbaan, tijdens zyn
verblijf in Indië, in allerlei richtingen, de politieke niet bui-
tengesloten. Als president of secretaris was hij de ziel van
genootschapjien en vereenigiugen ; hg was de stichter eener
school voor inlandsche geneeskundigen; hij richtte tijdschrif-
ten op, welke hij voor een goed deel met zijne eigene op-
stellen vulde. Het meerendeel daarvan was van ichthyolo-
gischen inhoud. Zij zijn de voorloopige bouwstoffen voor
het latere groote werk. Eene zoo onverpoosde werkzaam-
heid wekte belangstelling, ook bij personen van wie men
deze ter nauwernood zoude verwacht hebben. Van alle zijden,
vooral van die zijner vakgenooten, welke over den geheelen

( 9 )

Oost-Indischen Archipel verspreid leefden, ondervond hij on-
dersteuning. Onophoudelijk kwamen nieuwe bezendingen
van op arak bewaarde visschen zijne verzameling vermeerde-
ren, en zoo verkreeg deze allengs eenen omvang, zoo groot
als wellicht nimmer eeue door een bijzonder persoon bijeen-
gebrachte verzameling van visschen bereikt heeft of licht
weder bereiken zal. Uit de wijze harer tot-stand-koming
volgt, dat daarin verscheidene algemeener voorkomende soor-
ten door een groot aantal individu's vertegenwoordigd
werden ; doch juist dit geeft aan de soortbeschryving eene
hoogere waarde en zekerheid, dewijl daarbij nu ook, meer dan
gewoonlijk, geschiedt, op de te midden van de grenzen der
soort voorkomende individueele verschillen, alsmede op die
welke het gevolg van den leeftijd zijn, gelet kon worden.
Bleeker verzuimt dan ook doorgaans niet het getal der
individu's, waarover hij bij zijne beschrijving beschikken kon,
te vermelden, en voor verscheidene soorten bedraagt dit meer
dan honderd. Maar bovendien was het hem daardoor moge-
lijk voor de meeste soorten een grooter of kleiner getal van
woonplaatsen op te geven. Dit maakt niet een der gering-
ste verdiensten van zijn werk uit. Wel is waar heeft hij
zelf, zich tot de eenvoudige vermelding bepalende, daarvan
geen partij getrokken, maar zijn Atlas en verdere ichthyolo-
gische geschriften die, na zijn terugkomst in Nederland ver
schenen zijn in de Verhandelingen der koninklijke Akademie,
in hare Verslagen en Mededeelingen, in de Verh. van het
genootschap Natura artis Magistra, in de Archives Neerlan-
daises, bieden een rijke mijn dengenen aan, die het verstaat
de geographische verspreiding der dieren in verband te
brengen met hunne levenswijze, de voorwaarden van hun
bestaan en vooral met de geologische veranderingen welke
op die verspreiding invloed hebben gehad. Inzonderheid zijn
het de gelijktijdig in de wateren van verschillende eilan-
den en van het naburige vaste land van Azië levende
zoetwater-visschen, die hier merkwaardige resultaten beloven.
Mogelyk zoude Bleeker, indien hg het had mogen beleven
zijn hoofdwerk voltooid te zien, aan het slot daarvan zulke

( 10 )

algemeene, uit zijn werk voortvloeiende beschouwingen ge-
geven hebben. Dat hem het talent daartoe geenszins ont-
brak, dat hij nog meer kon dan enkel dorre soortbeschrij-
vingen leveren, maar integendeel zeer wel in staat was uit
de bijzondere feiten algemeene gevolgtrekkingen af te leiden,
heeft hy bewezen in enkele zijner geschriften, die over land-
en volkenkunde handelen, inzonderheid in zijne beschrijving
der reis die hij in gezelschap van den gouverneur-generaal
Duymaer van Twist door een gedeelte van Celebes en andere
Moluksche eilanden heeft gedaan. Hier treedt als het ware
een geheel ander persoon op dan de man, wiens schier dage-
lijksche bezigheid bestond in het determineeren en diagnos-
ticeeren van visschen. Daar vertoont zich een mensch, die
bezield is met warme belangstelling in het lot zijner mede-
menschen, die een open oog heeft voor toestanden van land
en volk die verbeteringen eischen, en voor het heerlyke en
schoone der tropische natuur.

In weerwil eener meer dan dertigjarige ingespannen werk-
zaamheid, waarvan de vruchten, behalve in z^n grooten
Atlas ichthyologique, in een aantal geschriften zijn nederge-
legd, dat, indien men alle kleinere opstellen mede telt, op
omstreeks 700 *) kan worden geschat, waarvfl,n. ruim 500
van ichthyologischen inhoud zijn, is het Bleeker niet te
beurt mogen vallen het werk dat hij zich tot levenstaak had
gesteld, te voltooien. Wy betreuren dit diep. Al is het
door hem afgewerkte gedeelte, dat ongeveer vier vijfden der
Oost-Indische visschen omvat, meer dan voldoende om hem-
zelven een eerezuil te stichten, toch ware het voor de weten-
schap zeer wenschelijk geweest, dat ook de overig blijvenden
door hem op gelijke wijze beschreven waren geworden. De
bouwstoffen daarvoor bevinden zich in de door hem nage-
laten verzameling. Hopen wij dat zijn werk op waardige
wijze zal kunnen worden voortgezet en ten einde gebracht,
en dat de persoon die dat doet een Nederlander zal zijn.

Utrecht, 20 Maart 1878. P. Harting.

Zie de Bijlagen, achter de autobiographie.

LEVENSBERICHT

P. B L E E K E R.

DOOR HKMZELVEM.

Sedert lang ligt achter mij het keerpunt, waarop de
mensch teruggaat, zooal niet in streven, dan toch in ver-
mogen en krachten dat streven te verwezenlijken. Gevor-
derde leeftijd brengt met zich neiging tot terugzien op den
afgelegden levensweg, behoefte aan herinnering hoe het leven
werd besteed, een natuurlijk verlangen dat de balans des
oordeels van eigen streven en handelen gunstig moge door-
slaan voor eigen bewustzyn, en de wensch dat de critiek
der buitenwereld daarmede instemme.

Wie als autobiograaph optreedt, is onmogelijk onpartijdig
waar het geldt waardeering van eigen werken en streven.
Eene autobiographie is uit den aard der zaak deels lofrede,
deels pleitrede. Uit den aard der zaak ook legt men niet
open voor 't publiek, wat men verholen wenscht,

Eene autobiographie kan dus ook niet anders zijn dan een
deel van het beeld dat men te schetsen wenscht. Het andere,
minder schoone, misschien volstrekt niet schoon e deel, is er
onzichtbaar.

( 12)

Toch ben ik er toe gekomen eene soort van autobiographie
op te stellen, en alzoo eene soort van lofrede, van halfbeeld ;
en al mocht ik meeueii dat mijne bedoeling eene andere is,
dan zou uit zoodanige meening slechts blijken dat eene zekere
mate van ijdelheid mij parten speelt.

Reeds het feit dat eene eigen levensbeschrijving bestemd
wordt voor openbaarmaking, wanneer dan ook, sluit in zich
een hoogere waardeering van eigen leven dan strooken kan
met de eischen eener matige zedigheid.

Maar er is ook een ander gezichtspunt.

Wanneer een leven gewijd is geweest aan wetenschap en
deze eene niet onbelangrijke schrede deed vooruitgaan, dan
behoort dat leven aan de wetenschap, en dan is de kennis
er van soms noodig voor eene juiste waardeering van
wat het voortbracht. De wetenschap heeft recht te weten
wie en wat de schrijver was; onder welke omstandigheid hg
leefde en arbeidde ; over welke bouwstoffen en hulpmiddelen
hij kon beschikken. Zij heeft recht de gegevens te bezitten
om een oordeel te kunnen hebbeu omtrent de betrouwbaar-
heid van het geboekstaafde, in zoover dat oordeel niet te
vestigen was uit den aard zelf van het openbaar gemaakte.

Maar de schrijver zelf heeft evenzeer recht dat men be-
kend zij met de bijzonderheden van zija leven en streven.
Waar hij te kort schoot, kan die kennis hem rechtvaardigen
of zijne tekortkomst vergoelijken; waar hij iets bijzonders of
buitengewoons wrocht, kan zij overschattiug van verdienste
voorkomen of temperen.

Ik meen mij te mogen rekenen tot degenen die der weten-
schap niet onnut zijn geweest. Ik vermeen zelfs, haar op een
enkel punt niet onbelangrijk te hebbeu uitgebreid. En ik
mis by gevolg de zedigheid, mij niet te rekenen tot de perso-
nen, omtrent wie de wetenschap recht heeft iets meer te
vernemen dan blijkt uit hunne openbaar gemaakte werken.

Reeds daardoor ontstond de neiging eenige bijzonderhe-
den uit eigen leven fce boekstaven. — Wat echter het be-

( 13)

sluit rypte tot eigen biographie is de wensch naar juiste schat-
ting door navolgers, met het oog op de omstandigheden
waaronder het verrichte werd tot stand gebracht ; de wensch
dat bekend zij dat ik heb geleefd onder weinig gunstige
omstandigheden voor vorming en ontwikkeling ; dat mijne
loopbaan voor een groot deel geweest is niet die mijner
roeping, en dat men daarin althans gedeeltelijk vinde de
rerklaring, voor mij de verontschuldiging, dat mijne werken
veelal niet den stempel dragen van onberispelijkheid.

Bovendien kan ik eene biographie niet ontgaan. Het lid-
maatschap van een paar wetenschappelijke instellingen brengt
met zich dat na overlijden persoon en arbeid zullen worden
in herinnering gebracht, onverschillig of daarvoor andere
aanleiding zij dan het bij die instellingen bestaand
gebruik.

Voor wie op zich zal nemen na mij over mij zich tot het
wetenschappelijk publiek te richten acht ik, met het oog op
het over mij uit te brengen oordeel, meer gegevens noodig,
dan vervat zijn in mijne geschriften, en in wat de pers van
tijd tot tijd voor het publiek heeft gelieven te bestemmen.

Die gegevens, voor zoover zij levensomstandigheden en
arbeid betreffen, zgn iu de volgende bladen beknoptelijk
nedergelegd.

I.

Ik behoor niet tot de bevoorrechten voor wie reeds in de
wieg eene onbezorgde toekomst in het verschiet lag.

Mijne ouders waren eenvoudige burgerlieden. Mijn vader,
zeer jong reeds wees, en zonder middelen, had met veel in-
spanning zich aan armoede weten te onttrekken en zich op
rijpen leeftijd als zeilmaker te Zaandam gevestigd. Mijne moe-
der, evenzeer reeds zeer jong weeze, zag het matig fortuin
harer ouders te niet gaan in de catastrophen van het begin
der eeuw.

( 14 )

Uit het huwelijk mijner ouders sproten talrijke kinderen,
die echter, op vier na, in de eerste kinderjaren stierven. Ik
was op één na de jongste en werd geboren te Zaandam,
den lOden Juli 1819.

Myne eerste jeugd was weinig bewaakt en met weinig zorg
geleid. Het onderwijs aanvankelijk voor mij bestemd, werd
gegeven op eene talrijk bevolkte minder dan middelmatige
school. Er was daar geen gelegenheid om iets meer te leeren
dan lezen en schrijven, een weinig rekenen en eenige be-
grippen van aardrijkskunde en geschiedenis. Toen ik mijn
twaalfde jaar bereikt had, werd geoordeeld dat de tyd voor
schoolonderwijs voor mij voorbij was en een keuze moest
worden gedaan van eenig ambacht of vak, waarin ik moest
trachten een bestaan te vinden.

Wat ik op de school had geleerd was een zeer onvaste
grondslag voor verdere ontwikkeling. Ik had er meer kennis
opgedaan van het onnuttige dan van het nuttige. Ik her-
inner mij nog, dat ik in die jaren ruimschoots de kwade
eigenschappen of slechte hoedanigheden bezat, het gevolg
van weinig zorg en opvoeding, en omgang met talrijke school-
makkers van ruw gehalte. Ik had meer lust in jongensstre-
ken van allerlei aard, dan in de smakelooze lessen der onder-
wijzers. Ook rekende men mfl volstrekt niet onder de knapste
scholieren, maar wel onder de voornaamste der belhamels.

Toch had ik toen reeds eene voorliefde voor eene soort
van kennis die men op de school als aardrykskunde bestem-
pelde. Myn grootste genoegen, wanneer ik niet op straat
kon zijn, was het nateekenen van landkaarten en ik wijdde
daaraan bij voorkeur de vroege ochtenduren. Ik meende
toen in de aardrijkskunde niet onervaren te zyn en dat was
op mgn tiende tot twaalfde jaar m^jn eigen soort van eer-
zucht en ^delheid.

Een onbegrensde eerbied voor historische namen, aan welke
zich grootsche daden verbonden, deed ook toen reeds ont-

( 15)

kiemen de onbestemde zucht te trachten ook mij zelven een
naam te maken.

Toen ik genoodzaakt was een beroep te kiezen, en de
school had moeten verlaten, lachte mg het meest toe eenig
studievak, onverschillig welk. Ik was tot het bewustzijn
gekomen, dat my als het ware nog alle kennis ontbrak.
En hoe, meende ik, kon ik meerdere kennis verkrijgen, wan-
neer ik niet genieten kon van verder en beter onderwijs ?
Bovendien was m^' het hoofd eenigszins warm gemaakt door
ter mijner kennis gekomen betuigingen van onderwgzers en
van een predikant der gemeente waartoe mjjne ouders
behoorden, dat het jammer zou zgn indien ik niet tot eenig
studievak kon worden opgeleid.

Maar bij de beperktheid van de middelen myner ouders,
kon er geen sprake zijn van opleiding tot hooger onderwijs.

Een gedeelte van het ouderlijk huis werd bewoond door
een apotheker, Bertram Brachet geheeten. Van mijne
vroegste schooljaren af aan, bewoog ik mij in zijne woning
als in de ouderlijke. Zijne apotheek was mijn tehuis even
goed als zijne woning. Al spelende was ik bekend geworden
met wat de apotheek bevatte, en zelfs min of meer met de
receptuur. Brachet was ongehuwd en hield van mg alsof
ik zijn kind was, maar van eenige wetenschappelijke oplei-
ding door hem kon geen sprake zijn.

Brachet gaf mijn ouders in overweging mij te doen
opleiden tot apotheker, en opende daarbij het vooruitzicht
dat ik eenmaal, hij was een grijsaard van diep in de zestig,
als opvolger in zijne trouwens zeer weinig beklante zaak zou
kunnen optreden.

Er werd dan ook besloten dat ik apotheker zou worden,
en ik herinner mij dat het besluit mij hoogst welkom was,
omdat het mij bevrijdde van de keuze van eenig ambacht.

Hiermede was de teerling van mijne verdere lotsbestem-
mmg geworpen.

( ^6 )

Aan voorbereidende opleiding voor het vak der pharmacie
ontbrak nog nagenoeg alles. Van vreemde levende talen
had ik evenmin iets geleerd als van latijn of grieksch. Toch
was iets van die kennis in de eerste plaats voor verdere
studie onmisbaar, en er w^erd nu besloten dat ik eenige les-
sen zou ontvangen in het fransch en latijn, om mij daarna
te plaatsen als leerling in eene apotheek te Amsterdam.

Te Amsterdam bracht ik drie jaren door als élève-apothe-
ker. liet was in die jaren vooral dat mijn lust tot studie
ontwaakte en de bewustheid levendig werd van de noodza-
kelijkheid van zelfvorming. Het nietige der kennis van mijne
geboorteplaats meegebracht, de nieuwe horizon die zich
voordeed door aanvankelijke kennismaking met werken over
de natuurkundige en pharmaceutische wetenschappen, en een
onbestemd verlangen om eenmaal ook iets in die weten-
schappen te beteekenen, waren zooveel prikkels voor mijn
ijver. Maar ik moest geheel zelfstandig mijn weg ;'oeken.
Van mijn patroon, l hoewel hij zich tot mijne wetenschap-
pelijke opleiding als pharmaceut verbonden had, was leiding
noch hulp te verwachtea. Hem ontbraken daartoe de lust
en de kennis. En vim het nemen van privaatlessen of het
bezoeken der toenmaals nog bestaande clinische schcol kon
geen sprake zijn, omdat geen middelen beschikbaar waren
buiten die om de kosten mijner plaatsing als élève te be-
strijden.

Minder viel in mijn smaak het practische leven in de
apotheek, de receptuur en de kleine mechanische bezigheden
die mij werden opgedragen, en de wensch werd weldra levendig
naar een ruiraeren werkkring dan die zich in de hoofdzaak be-
paalde tot het gereedmaken der voorschriften van geneesheeren.

Bovendien waren door het overlijden van Brachet de
vooruitzichten vervlogen, eenmaal als zijn opvolger te kun-
nen optreden.

Ik besloot toen te trachten mij te bekwamen in de ge-
nees- en heelkunde.

Maar de beperkte middelen waarover beschikt kon wor-

( 17)

den, lieten niet toe mijne studiën aan een der hoogescholen
voort te zetten en ik moest tot bereiking van mijn doel wel
den minst kostbaren weg inslaan.

Na ommekomst mijner leerjaren in de apotheek verbond
ik mij als assistent bij een apotheker te Haarlem, zonder
salaris, maar onder voorwaarde van vergunning de lessen
aan de toenmalige clinische school aldaar bij te wonen. Ik
bleef in die betrekking evenwel slechts enkele maanden, om-
dat zij weldra bleek te weinig tijd beschikbaar te laten zoo-
wel voor het bijwonen der lessen als voor eigen studie. Den
tijd dien ik nog verder aan de clinische school moest door-
brengen, kon ik geheel aan de studie wijden, doordien ik in
de gelegenheid werd gesteld eene eenvoudige kamer te huren.

De toenmalige clinische school te Haarlem beantwoordde
zeer middelmatig aan haar bestemming. De lectoren, op een
paar uitzonderingen na, waren niet berekend voor de taak
die op hen rustte, en het onderwijs, met uitzondering
slechts van dat in ontleed- en natuurkunde van den mensch,
was hoogst onvoldoende geschoeid. Zoo bijv. bestonden de
lessen in de pathologie uitsluitend uit vertaalde dictaten der
pathologie van Gaubius en van de commentariën daarop van
EiJERBL en om die dictaten volledig te geven werden vier
volle jaren gebezigd. En dat was in de jaren 1838 tot 1840.
Met de coUegies in de andere vakken was het niet of niet
veel beter gesteld en het practisch onderwijs in de genees-
en heelkunde liet alles te wenschen over.

Ik kwam dan ook weldra tot het besef, dat ik in den re-
gel mijn tijd nuttiger kon besteden dan door dien aan de
collegies op te offeren, en dat zelfstandige studie mij verder
zou kunnen brengen dan de leiding der school.

Zoolang ik te Amsterdam als apothekers-leerling werk-
zaam was, had ik eene bijzondere voorliefde gekoesterd voor
scheikunde, en mij daarin naar vermogen bekwaamd. Mijne
veranderde bestemming deed die voorliefde eenigszins op den
achtergrond treden, en wijken voor die voor anatomie, phy-
siologie en zoölogie, in welke laatste wetenschap evenwel aan
de clinische school in het geheel geen onderwijs werd gegeven.
Jaarboek. 1877. • ^

( i8 )

Door deze voorliefde voor physiologie en zoölogie geraakte
ik in strijd met mijne dadelijke besteraming, die geen andere
was dan om mij te bekwamen voor de betrekking van ehi-
rurn-ijn en plattelandsgeneesheer, in welke ik genoodzaakt
zou zijn, na volbrachte examens, mijne middelen van bestaan
te vinden.

Toch bracht de drang der omstandighedeu mede dat ik
die examens, na een tweejarig verblijf te Haarlem, zou
afleggen.

Ik richtte nu mijne studiën zoodanig in dat ik aan die
om aan de examens te voldoen niet meer dan den hoogst
uoodigen tijd wijdde, en mij voor het overige geheel over-
o-af aan de vakken waartoe mij eene bijzondere voorkeur trok.

Te Haarlem bloeide toen en bloeit nog eene instelling,
bekend onder den naam van Teyler's stichting. De rijke
bibliotheek van Teylee, had weldra voor mij meer verlok-
kends dan de coUegies. Met vrijgevigheid voor mg open-
o-esteld, werd zij mij eene iweede woning, waar ik een groot
deel van mijn verblijf te Haarlem doorbracht : niet echter
in het belang van mijne genees- en heelkundige studiën, want
het waren daar vooral de werken over zoölogie, vergelij-
kende anatomie en ontwikkelingsgeschiedenis die mij meest
boeiden.

In de eerste helft van 1840 werd ik bevorderd tot stede-
lijk heelmeester en plattelandsgeneeskundige, maar daarmede
waren mijne wenschen geenszins bevredigd. Mijn hoogste
wensch was toenmaals de doctorstitel. Maar de middelen wa-
ren niet aanwezig om mijne studiën aan de hoogeschool lan-
ger dan een jaar voort te zetten, en een poging om vergun-
ning te erlangen tot het binnen een jaar tijds afleggen van
de voor eene promotie vereischte examens, bleek voor inwil-
liging niet vatbaar te zign.

Te jong nog en te jeugdig van voorkomen om van een op-
treden als practisch genees- en heelkundige eenig gunstig
o-evolg te mogen verwachten, en bovendien meer neiging ge-
voelende om mij te wijden aan de natuurkundige dan aan de
geneeskundige wetenschappen, besloot ik te trachten eene

( 19 )

jjlaatsing te bekomen aan 's Rijks Museum van Natuurlijke
historie te Leiden. Ik vervoegde mij tot dat einde bij den
toemaligen directeur van dat Museum C. J. Temminck, maar
de poging was vruchteloos. Er was geen plaats open, zelfs
geene die my een zeer nederig bestaan kou verzekeren, en
méér had ik voorloopig niet verlangd.

Ik besloot nu met de geringe nog aanwezige middelen
waarover beschikt kou worden naar Pai-ijs te gaan, om daar
zoolang zij zouden reiken, mijn studiën voort te zetten.

Te Parijs bleef' ik ruim een half jaar, wat slechts mogelijk
werd door het betrekken van een klein kamertje au troisième
in het quartier latin, en het met te nauw te nemen met be-
hoorlijke voeding en verwarming.

Ik besteedde daar mijne ochtenduren in de hospitalen en
de middaguren in de inrichtingen van den Jardin des Plan-
tes, en ik deed er ook mijn voordeel met de lessen van Ak-

DRAL, PlORRY, OrFILA, VeLPEAU, RoUX, GëRDY, DuCROTAY DE

Blainville, Brogniart en andere celebriteiten van dien tijd.
De omstandigheid dat ik als vreemdeling, en in het bezit van
Hollandsche diploma's, kosteloos tot het bezoeken der inrich-
tingen en tot het bijwonen der collegies werd toegelaten,
vergunde mij langer te Parijs te verblijven dan ik mogelijk
had geacht.

In het voorjaar van 1841 was ik in Holland terug. Eene
nieuwe poging tot plaatsing aan 's Rijks Museum mislukte
evenzeer als de vroegere, en van vestiging als practisch ge-
nees- en heelkundige kon nog evenmin sprake zijn als in
1810.

Weldra echter opende zich het vooruitzicht tot plaatsing
als officier van gezondheid bij het leger in Indië. Ik besloot
my aan het daartoe vereischte examen te onderwerpen, en in
Mei 1841 kreeg ik mijne aanstelling als officier van ge-
zondheid derde klasse.

2*

( 20 )

II.

Bij mijne benoeming tot militairavts werd mij als voor-
loopige standplaats aangewezen Harderwijk, waar ik bij het
militair hospitaal dienst zou doen totdat mijn vertrek naar
Indië zou zijn bepaald.

Dat vertrek had plaats op het einde van October 1841.
Een kaagschip was bestemd het detachement waartoe ik be-
hoorde over te brengen van Harderwijk naar ïïellevoetsluis,
waar het fregat Prins van Oranje gereed lag het te ontvan-
gen voor het transport naar Batavia.

De reis begon onder weinig gunstige voorteekeneu, en on-
der weinig aangename omstandigheden. Het verblijf voor het
detachement gedurende den overtocht naar Hellevoetsluis was
het ruim der kaag, belegd met stroo en waar de afscheiding
der officieren van de manschappen slechts bestond uit een
lossen zeildoekschen wand. Reeds op de Zuiderzee werd de
kaag door storm beloopen, en kreeg zooveel water binnen
dat het strooleger van officieren en manschappen geheel door-
weekt werd. Een tweede storm op het Haarlemmermeer deed
de kaag stranden, en nadat zij met veel inspanning vlot ge-
worden was, raakte zij in de Maas nogmaals aan den grond.
Na een reis en een logies op nat stroo van vier dagen kwam
ik ziek aan boord van de Prins van Oranje. Deze bodem
naar Brouwershaven gesleept, werd door tegenwind en stormen
nagenoeg een maand lang verhinderd uit te zeilen, en toen
hij eindelijk nauwelyks het anker had gelicht, door een hevigen
storm geteisterd en met vernieling op de Hollandsche kust
bedreigd. Nauwelijks eenige dagen op zee brak een oproer uit
onder de militairen van het detachement, dat slechts door de
energie der officieren spoedig en beslissend werd onderdrukt.

Maar hiermede ook was de rij der tegenspoeden afgeloo-
pen en werd de reis kalm voortgezet. Den 10'^eu Maart 1842,
na een reis om de Kaap van 110 dagen, liet de Prins van
Oranje het anker ter reede van Batavia vallen, eii begon
mijne loopbaan in Nederlaiidsch Indië.

{ 21

III.

De benoemingen destijds tot officier van gezondheid voor
Indië luidden »bii de land- en zeemacht", en het lot was mij
al dadelijk gunstig, daar ik kort na mijne aankomst in Indië
geplaatst werd by de landmacht, en wel bij het garnizoen
te Weltevreden.

Batavia was toenmaals nog de eenige plaats in Nederlandsch
Indië, waar Europeesche beschaving en wetenschap eenigszins
redelijk waren vertegenwoordigd. Daar bloeide de eenige we-
tenschappelijke instelling waarop Nederlandsch Indië toen
mocht bogen. Daar bloeide toenmaals ook het Tijdschrift voor
Nederlandsch Indië, het eenige wat toen in Indië bestond.
En ik achtte mii derhalve gelukkig, door mijne plaatsing te Ba-
tavia in de gelegenheid te zijn, in aanraking te komen met de
trouwens weinige personen die zich op wetenschappelijk ge-
bied bewogen.

Eene bijzondere omstandigheid gaf aanleiding, dat mijne
voorloopige plaatsing te Batavia in eene meer duurzame werd
veranderd.

De geneeskundige dienst in Indië was, in 1842, op eene
veel geringere leest geschoeid, niet zoozeer wat talrijkheid
van personeel en posten betreft, als wel de hoofd administratie.
De chef was, even als thans, niet alleen hoofd van den mi-
litair-, maar ook van den civiel -geneeskundigen dienst, maar
zijn bureel of zijn staf, thans samengesteld uit een hoofd-
officier en eenige subalterne officieren en ambtenaren, bestond
toen eenvoudig uit een kommies en een klerk.

Het lot viel mij te beurt de eerste officier van gezondheid
te zijn die als adjudant aan den chef werd toegevoegd. Door
deze betrekking, die mij nagenoeg den geheelen dag bond aan
het bureel en aan arbeid van administratieven aard, bleef
weinig tijd en gelegenheid over om mij aan de wetenschap
te wyden, doch ik was er door verzekerd te Batavia te
kunnen blijven, en mij daar voor zelfstandige uasporingen
voor te bereiden.

( 22 )

Een der punten op wetenschappeliik gebied waarover ik,
al kort na mijn aankomst in Indië, mij verbaasde, was het
volstrekt ontbreken aldaar van eeuig tijdschrift voor de ge-
neeskundige en natuurkundige wetenschappen, en ik besloot
te trachten een zoodanig tijdschrift in het leven te roepen.
Ik was zoo gelukkig in mijne poging te slagen en reeds in
1844 te doen verschijnen den eersten jaargang van het »Natuur-
en Geneeskundig Archief van Nederlandsch Indië". Zooals
mijne nederige positie toen meebracht, stond op den titel de
toenmalige chef van den geneeskundigen dienst P. J. Godefroy
als hoofd en mijn persoon als laatste lid der redactie.

Het Natuur- en Geneeskundig Archief was de voorlooper
van de y>Koninklijke Natuurkundige Vereeuiging" en van de
»Vereeniging ter bevordering van de geneeskundige Weten-
schappen" in Nederlandsch Indië. Het bleef echter slechts in
stand tot het jaar i847, toen ik wegens verplaatsing naar
Samarang, mij niet meer met de redactie kon belasten en
anderen niet te bewegen waren de redactie op zich te nemen.
Mét de oprichting van dit tijdschrift was blijkbaar een
nutti»^'" werk verricht. De bijdragen bleven niet achterwege,
en de lust tot onderzoek, en tot het openbaarmaken van de
uitkomsten er van, werd bij genees- en natuurkundigen er
niet weinig door opgewekt. Toen de uitgave werd gestaakt,
hadden vier lijvige boekdeelen het licht gezien.

Tot eigen onderzoek had ik spoedig na mijne aankomst
in Indië gekozen de natuur- en geneeskundig-topographische
o-esteldheid van Batavia. Ik vond er aanleiding in tot het
opstellen der Bijdragen tot geneeskundige topographie van
Batavia, artikels waarmede ik mijn loopbaan als publicist be-
o-on en in het Natuur- en Geneeskundig Archief en het Tijd-
schrift voor Nederlandsch Indië opgenomen, üp later leeftijd
was en bleef ik over deze eerste pennevruchten zeer outoI-
daan, maar daar zij aanleiding gaven tot mijne benoeming
honoris causa tot doctor in de wis- en natuurkunde aan de
hoogeschool te Leiden, hielpen zij den lang gekoesterden
wensch tot verkrijging van den doctorstitel vervullen.

Het onderzoek van de faunistische gesteldheid der hoofd-

. ( 2.3 )

jDlaats van Nederlancl?cli Indië gaf ook de eerste aanleiding
tot de studie waaraan ik een groot deel van mijn volgend leven'
zou wijden.

Toen ik trachtte meer van nabij bekend te worden onder
anderen met de te Batavia voorkomende vischsoorten, stuitte
ik spoedig op een aantal mij volstrekt onbekende vormen.
Er waren echter te Batavia geen ichthyologische werken te
vinden, behalve dat van Lacépède. De noodige litteratuur
moest alzoo uit Europa worden ontboden, alvorens tot de be-
paling der soorten kon worden overgegaan. En toen ik na
lang wachten de hulpmiddelen bezat om de soorten te on-
derkennen, bleek spoedig dat betrekkelijk vele nog niet in
de registers der wetenschap waren opgenomen.

Het vooruitzicht op een ruimen oogst voor de wetenschap
deed mij nu meer bepaald besluiten, van de ichthyologie eene
meer bijzondere studie te maken. Daarbij kwam dat dienst-
betrekking en beperkt inkomen niet toelieten, op breede schaal
mij toe te leggen op de practische studie van andere dier-
klassen. Het verzamelen van visschen was noch zeer tijdroo-
vend, noch zeer kostbaar. De vischmarkten leverden overvloed
aan materiaal en de bewaring der voorwerpen was gemakke-
lijk, vermits zij slechts na eene kleine toebereiding in hun
geheel in arak behoefden te worden geplaatst. Weldra bevatte
dan ook mijne verzameling eenige honderden soorten, waar-
onder talrijke in de wetenschap nog onbekende. Reeds in de
jaren 1845 en 1846 vond ik daarin aanleiding tot het open-
baar maken van enkele ichthyologische bijdragen. Ook rijpte
weldra het plan, mijne ichthyologische onderzoekingen over
Java en geheel Nederlandsch ludië uit te breiden, en reeds
in 1845 onderwierp ik het onderwerp van den Atlas Ichthyo-
logique des Indes orientales neêrlandaises aan de Indische
regeering. Weinig dacht ik toen nog dat de moeielijkheden
en opofferingen die ik mij met de verwezenlijking van dat
onderwerp bereidde, en geenszins kon ik vermoeden dat een
tijdvak van minstens veertig jaar noodig zou blijken, om het
geheel tot uitvoering te brengen.

( 24 )

Reeds in de eerste maanden van mijn verblijf te Batavia
had ik kennis gemaakt met een man, die op het lot van
Neêrlandsch Indië van grooten invloed is geweest. W. R. Ba-
ron Van Hoëvell, M^as toen hoofdredacteur van het Tijdschrift
voor Nederlandsch Indië en Voorzitter van het Bataviaasch
Genootschap van kunsten en wetenschappen. Met dit genoot-
schap was ik ook in nauwere betrekking geraakt door mijne
benoeming tot Bibliothecaris, die spoedig gevolgd werd door die
tot Secretaris. Ik kwam daardoor veel in aanraking met
Van Hoëvell, en ik stond hem ook naar vermogen bij, waar
het gold bevordering van den bloei van het Genootschap en
van de wetenschap in het algemeen.

Toen later Van Hoëvell bij de Regeering minder gezien
was, omdat zijn vooruitstreven niet lag in haar richting, en
zijn pogen om der pers eenige meerdere vrijheid te verschaf-
fen door het gouvernement werd gewantrouwd, deed de Re-
geering mij de onverdiende eer aan, baar ongenade ook tot
mij uit te strekken. Onwillekeurig ook had ik daartoe eenige
aanleiding gegeven.

Java was toenmaals, in een statistisch opzicht, zeer wéinig-
bekend. De regeeringsverslagen, later de zoo rijke bron voor
de statistische kennis der Indische gewesten, werden niet
openbaar gemaakt. Van statistisch bureel of van ambtenaren
voor de statistiek was toen nog geen sprake. Eenige kleinere
reizen in West- Java en eene reis in 1846 over geheel Java, als
adjudant van den chef vanden geneeskundigen dienst, had mijne
reeds vroeger opgewekte belangstelling in de betere statisti-
sche kennis van dat eiland zeer doen toenemen. Vooral trok
de statistiek der bevolking mijn aandacht, en nadat ik bij de
regeering vruchteloos aanzoek had gedaan, door openstelling
der a;chieven mij in die studie behulpzaam te zijn, vond ik
gelegenheid op mijne reizen bij de gewestelyke autoriteiten
de bouwstoffen te verzamelen, welker raadpleging mij te Ba-
tavia was geweigerd.

Het openbaarmaken mijner Bijdragen tot de bevolkingssta-
tistiek van Java, hoe onschuldig ook, bleek in het oog der
regeering te zijn iets strafbaars. Maar wat mij vooral de

(25 )

ongenade der regeering berokkende, was het plaatsen van een
brief in het Tijdschrift van Van Hoëvell, waarin ik de aan-
dacht vestigde o;) het bezwarende van de frankeering voor
Nederland van gedrukte wetenschappelijke stukken, waarvan
de kosten der verzending onder kruisband, per toen pas in
werking getreden overland-post, bijv. voor een deel van het
Natuur- en Geneeskundig Archief meer dan honderd gulden
bedroegen. Die brief', in zeer bescheiden bewoordingen ge-
schreven (zie Tijdschr. Ned. Indi^i, Jaarg. VllI, Dl. IV., p.
114) werd geacht te zijn van oproerigen aard, en zulks te
meer, omdat hij was geplaatst in het tijdschrift van den man,
wiens streven naar vooruitgang het ongenoegen der regeering
in hevige mate had opgewekt.

Men zag in het samengaan der titularissen van het Bata-
viaasch Genootschap en der beide wetenschappelijke tijd-
schriften eene coalitie die moest worden verbroken.

De gelegenheid daartoe deed zich voor in 1847, bij mijne
bevordering tot chirurgijn-majoor. De formatie van den ge-
neeskundigen dienst liet niet toe, in dien rang adjudant van
den chef te blijven. De toenmalige chef Dr. W. Bosch, be-
kend door wat hij voor de wetenschap en in het belang der
Indische bevolking heeft verricht, had mij bestemd om op te
treden als hoofd eener afdeeling van het groot Hospitaal te
Weltevreden, en als lid der commissie van examen van
militair- en civiel-genees- en artsenij mengkundigen : maar bij
den toeninaligen Gouverneur-generaal J, J. Rochussen was
anders besloten. Ik moest van Batavia worden verwijderd
en werd overgeplaatst naar Samarang.

IV.

Door mijne verwijdering van Batavia moest ik het redac-
teurschap van het natuur- en geneeskundig arcliief neder-
leggen, en de aanleiding tot mijne overplaatsing deed voor-
zien, dat de verbanning van langen duur zou zijn. Bij de

( 26 )

onzekerheid van nog verdere overplaatsingen, in ludië toen-
maals in zwang, om personen te doen gevoelen dat zij tot
de ingrati behoorden, was er niet aan te denken mijne ver-
zameling naar mijne nieuwe standplaats over te brengen, en
ik moest die alzoo te Batavia achterlaten.

In mijne ichthyologische studiën moest ik mij dus bijna
uitsluitend beperken tot wat Samarang mij op dit gebied
zou aanbieden.

Te Samarang bleef ik slechts eenige maanden. In 1848,
tijdens den tweeden Balischen oorlog, werd mij opgedragen
het bestuur van den geneeskundigen dienst in Oost- Java, en
meer speciaal van het militair hospitaal te Soerabaia, wer-
waarts de zieken en gewonden van Bali zouden worden ver-
voerd. En nog in hetzelfde jaar, na afloop der expeditie,
ontving ik eene nieuwe overplaatsing naar de vesting Wil-
lem I (Ambarawa).

Myn werkkring was nu van meer zuiver geneeskundigen
aard geworden. Reeds vroeger had ik de dysenterie tot een
bijzonder onderwerp van onderzoek gemaakt. Honderden
lijders aan die vreesselijke ziekte kwamen achtereenvolgens
onder mijne behandeling, en een treurig rijk veld aan lyken
bood ruimschoots gelegenheid aan, ook de anatomische zijde
dier ziekte te doorgronden. De resultaten der nasporingen
op dit gebied werden nedergelegd in eene monographie ge-
titeld: »De dysenterie van een pathologisch anatomisch
standpunt beschouwd." Het boekje was in aphoristischen
stnl geschreven en genoot de eer eener vertaling in het En-
o-elsch en in het Fransch. Aan dit werkje had ik te danken
mijne benoeming honoris causa tot doctor in de geneeskunde
aan de Hoogeschool te Utrecht.

Den 28ii Mei 1848 had te Batavia plaats de vreedzame
vergadering over Indische belangen, door de regeering des-
tijds als een soort van oproer gebrandmerkt. Een der ge-
volo-en vau 28 Mei was het vertrek van Van HoëvELL naar
Nederland, waar hij weldra in de volksvertegenwoordiging de
krachtige pleiter zou zijn voor de belangen van Indiü.

( 27 )

Na mijne verwijdering van Batavia had het Natuur- en
Geneeskundig Archief opgehouden te bestaan. Met Van Hoë-
vell's vertrek hield ook het tijdschrift voor Nederlandsch
Indië op te Batavia te verschijnen, om op Nederlandscheu
bodem te herleven, liet Bataviaasch genootschap deed niets
meer van zich hooren. Eensklaps scheen alle wetenschap-
pelijke werkzaamheid in Indië uitgedoofd.

Die stilstand en de onmogelijkheid daarin een gunstigen
keer te brengen, door mijne gedwongen afwezigheid van
Batavia, stemden mij eenigszius bitter jegens de regeering.
Er bestond geen gelegenheid meer eenige wetenschappelijke
bijdrage door de periodieke pers publiek te maken. De eenige
particuliere drukkerij in Indië was die van het Bataviaasch
Genootschap en na de moeilijkheden tijdens Van HoëvELL
met die drukkerij ondervonden, wilde niemand zich bloot-
stellen aan mogelijk verdere moeilijkheden met de regeering,
door het beheer flier drukkerij op zich te nemen.

In 1848 zond ik eene kleine bijdrage van ichthyologi-
schen aard aan het toenmaals te Singapore uitgegeven
Journal of the ludian archipelago. In dat Artikel waren
eenicre rebels gelascht die de verbol^enheid van den gou ver-
neur-geaeraal Rochussen op nieuw gaande maakten. Ik had
daarin gezegd : »Batavia, but a short time past, the centre
»of scieuce in Netherlands India shall speedily be so no more.
»The scientific periodicals, on wbose existence these posses-
»sions might pride themselves, have all fallen to the ground.
»The year 1848 will be noted in the history of Netherlands
» India as the least year of the decennium of its scientific
»activity. May the time come when science shall be again
»protected and supported here against the unfavorable influ-
»ences which, in the midst of her bloom, have bij little and
»little undermined and menaced her with total destruction."
liet bleek weldra dat ik door deze ontboezeming mijne
maatschappelijke positie in gevaar had gebracht. Het gou-
vernement riep mij tot verantwoording en eischte dat ik
openbaar boete zou doen, door de zondige regels terug te
te nemen. Daarvan kon echter geen sprake zijn en ik ant-

( 28 )

woordde dan ook in dien geest, er bij voegende dat ik de
lust en de kracht in niij gevoelde de wetenschap te doen
herleven, wanneer de Regeering zou kunnen goedvinden mgn
terugkeer naar Batavia toe te staan. Dit antwoord deed den
Gouverneur-generaal Rochussen in overweging nemen, mij
uit 's lands dienst te ontslaan. De Procureur-generaal by
het Hooggerechtshof adviseerde in dien geest, maar de kom-
mandant van het leger gaf als zijn meening te kennen, dat
er geen termen waren om mij uit 's lands dienst te verwg-
deren. Het ontslag uit den dienst bleef achterwege en ik
werd niet verder lastig gevallen.

Te Soerabaia had ik onder buitengewone omstandigheden
deu geneeskundigen dienst geleid. De tweede Balische expe-
ditie was ongelukkig geëindigd en honderdtallen gewonden
en zieken werden van Bali naar het hospitaal te Soerabaia
opgezonden. In de bewezen diensten werd aanleiding ge-
vonden mij voor te dragen tot eene benoeming in de orde
van den Nederlandschen leeuw. Aan de voordrachten tot
het verleenen van onderscheidingen wegens de tweede Bali-
sche expeditie werd echter eerst na afloop der glansrijk ge-
eindigde derde expeditie gevolg gegeven. Tusschen de voor-
drachten van 1848 en 1849 lag mijn artikel in het Journal
of the Indian archipelago — en op de lijst der te benoemen
ridders van 1849 werd mijn naam geschrapt. In Nederland
echter hield men zich aan het voorstel van 1848.

Intusschen had mgn artikel in het Journal van Singapore
de gewenschte uitwerking niet gemist. De blaam daarin
zydelings uitgesproken moest worden te schande gemaakt.
De Regeering, die met leede oogen de te niet gegane tijd-
schriften had zien werken, meende nu zelve den aanstoot te
moeten geven tot de oprichting van een nieuw wetenschap-
pelijk tijdschrift. Het » Indisch archief van I. A. Buddingh
had aan dien prikkel zijn ontstaan te danken, doch bleek
weinig levensvatbaar te zgn. Het kon zijn twee eerste kin-
derjaren niet overleven.

( 29 )

In 1849 weid door Dr. W. Bosch voorgesteld, de oprich-
ting te Batavia van een geneeskundige school voor Inlanders.
Tot dien tijd toe was er geen sprake van eigenlijke inlaud-
sche geneeskundigen. Wat men geneeskundige practijk zou
kunnen noemen, wns in handen van inlandsche vrouweji,
zoogenaamde doekoens, die geenerlei opleiding hadden ge-
noten. In de behoefte aan geneeskundige hulp onder de
millioeneu inboorlingen werd slechts nu en dau, bij hevige
epidemieën, eenigermate voorzien, door van wege het gou-
vernement daarvoor tijdelijk afgezonden Europeesche genees-
kundigen.

Door de opleiding van zoons van inlanders van rang
aan de groote hospitalen wilde men de eerste schrede zetten
op den weg van voorziening in geneeskundige hulp aan
inlanders door inlanders.

Dr. Bosch wenschte die opleiding aan mij op te dragen
en daarin lag een der redenen van mijne wederplaatsing te
Batavia, waar ik, na tweejarige afwezigheid, in 1849 terug-
kwam.

V.

Te Batavia kon ik mij weder meer gezet wijden aan ich-
thyologische nasporingen. Maar er rustte nu een taak op
mij die ik moest trachten te vervullen. Ik had in 1848 stout
weg aan de Regeering verklaard, dat ik de kracht in mij
gevoelde, de wetenschap in Indië te doen herleven. De tijd
was nu daar te toonen, dat het mij althans niet ontbrak aan
goeden wil een hooger leven op te wekken.

Het Bataviaasch Genootschap had gemeend, na mijne ver-
wijdering van Batavia, mijne plaats als Secretaris niet te
moeten vervullen, zoodat ik na mijne terugkomst dadelijk
weder als zoodanig kon optreden. De verhandelingen van
het Genootschap werden van nu af talrijker en in lijviger
vorm uitgegeven. De 22ste tot 26ste deelen bevatten vrij talrijke
bijdragen van ichthyologischen aard, door welke ik wenschte
te doen blijken van belangstelling in 's Genootschaps bloei.

( 30 )

liet kortstondig bestauu van de Indische wetenschappelijke
tijdschriften was vooral daaraan toe te schrijven geweest, dat
zij werden uitgegeven door bijzondere personen. Hun bestaan
was afhankelijk gebleken van het in den regel zeer tijdelijk
verblijf der redacteurs te Batavia. En daar de personen die ge-
schiktheid en lust hadden eenige redactie op zich te nemen
zeer gering in getal waren, stond elk tijdschrift uit den aard
der zaak op losse schroeven. Bovendien kon van alleen-
staande personen niet verwacht worden de aanstoot tot sa-
menwerking der krachten op een bepaald doel. De ?ard der
Indisch-Europeesche maatschappij bracht ü;et zich, dat nie-
mand te Batavia van eene uitsluitend wetenschappelijke be-
trekking leefde. Wie er zich nog aan de wetenschap wijdde,
was in de eerste plaats ambtenaar of officier of koopman,
en kon slechts beschikken over den tyd door dienst, bureel
of kantoor vrijgelaten.

Ter verzekering vau een beteren en vasteren gang op het
gebied der wetenschap moest dus een andere weg worden
ingeslagen. Die weg werd als van zelf aangewezen door de
geschiedenis van het Bataviaasch Genootschap. Die instelling,
in 1778 gesticht, had reeds een meer dan zeventig- jarig
bestaan achter zich. Het had de moeilijke tijden van 1780
tot 1810 doorleefd, jaren lang een kwijnend bestaan gerekt
en nu en dan zelfs jaren achtereen niets voortgebracht. Maar
het was blijven bestaan en zijne werken, hoe ongeregeld en
traag soms elkander opvolgende, vormden een doorloopende
onafgebroken reeks van toen reeds een twee-en-twintig-tal
deel en.

Het had de eerst een halve eeuw later opgerichte tijd-
schriften allen overleefd — omdat het was een genootschap,
een vereeniging, niet volstrekt afhankelijk vau een enkel
individu of van enkele personen.

Maar de ondervinding had geleerd, dat het Bataviaasch
Genootschap niet bij machte was het geheel der wetenschap
te omvatten, zonder nadeel voor enkele takken. De tijden

( 31 )

waren veranderd en verdeeling van arbeid was gebleken
noodig te zijn. In het begin van de tweede helft der eeuw
waren toereikende krachten in Indië aanwezig, om van de
oprichting van zusterinstellingen naast het Bataviaasch Ge-
nootschap goede uitkomsten te mogen verwachten. Üe vier
jaren bloei van het Natuur- en geneeskundig archief' hadden
bewezen, dat althans eene instelling uitsluitend aan de natuur-
wetenschappen gewijd, alleszins kans op levensvatbaarheid
zou aanbieden. Mannen als F. Junghuhn, J. K. Hasskarl,
C. M. ScHWANER, H. ZoLLiNGER, P. A. Barou Melvill van
Carnbee, H. D. A. Smits en nog enkele anderen, die toen in
Indië bloeiden, stonden daar als zoovele Avaarborgen dat het
aan stof tot den opbouw en het in stand blijven van een
genootschap voor de natuurwetenschappen niet zou ontbreken.

Deze overwegingen waren de aanleiding tot de oprichting
van de Koninklijke Natuurkundige Vereeniging in Neder-
landsch Indië, waartoe in Juli 1850 werd besloten. Ik heb
het steeds als een voorrecht beschouwd, als President en
Hoofdredacteur, gedurende een tiental achtereenvolgende
jaren, de Averkzaamheden dier instelling te mogen leiden.
Dat zij vruchtbaar werkte, getuigen de 22 deelen van haar
Tijdschrift en de 8 deelen verhandelingen die zij in het
eerste tienjarige tijdvak van haar bestaan, tevens het laatste
van mijn verblijf in Indië, het licht deed zien. De uitkom-
sten mijner zoölogische nasporingen in Indië zijn voorna-
melijk in de werken dier vereeniging nedergelegd.

Het glansrijk slagen der Natuurkundige Vereeniging reeds
dadelijk na haar optreden had eene algemeene o,) wekking op
wetenschappelijk gebied ten gevolge.

Het Bataviaasch Genootschap meende by de jeugdige zus-
ter niet te mogen achterblijven.

Reeds in 1849 had ik voorgesteld eene reorganisatie van
het Genootschap, waarbij het gesplitst zou worden in Afdee-
lingen aan bijzondere groepen van wetenschappen gewijd;

( 32 )

maar men oordeelde mijn plan ontijdig, onpractiscli en de
verwezenlijking er van eene utopie.

Van dat oordeel was men reeds eenigermate teruggekomen
na de vestiging der Natuurkundige Vereeniging, en nadat de
plannen gerijpt waren en tot uitwerking kwamen tot oprich-
ting van afzonderlijke tijdschriften aan de geneeskundige en
rechtswetenschappen gewijd. Maar voor het Genootschap was
de tijd toen voorbij, om het geheel der wetenschap te blijven
omvatten.

?Iet Genootschap achtte het toen zijn taak, zich meer uit-
sluitend te bewegen op het gebied der taal-, land- en vol-
kenkunde van Neêrlandsch Indië en verwante takken der
wetenschap. Het Indisch Archief was na een tweejarig be-
staan zijn voorgangers gevolgd, en het Genootschap besloot
op mgn voorstel, zelf een tijdschrift op te richten gewijd aan
de Indische ethnologie en linguïstiek.

Alhoewel ik een der redacteuren was van dit nieuwe or-
gaan der wetenschap, bleef de bijzondere leiding er van in
meer bevoegde handen dan de mijne; maar mijn doel was
bereikt, het nieuwe tijdschrift aan het Genootschap te ver-
binden, en het daardoor een duurzaam leven te verzekeren.
Terwijl ik dit schrijf, ruim een vierde eeuw na de oprichting,
bloeit dat tijdschrift nog onverzwakt en werpt nog steeds
ruimschoots vruchten af.

Het voorbeeld door de beoefenaren der natuurwetenschap-
pen gegeven, werd door de geneeskundigen gevolgd. In 1852
kwam tot stand de Vereeniging ter bevordering der genees-
kundige wetenschappen in Nederlandsch Indië. Ook deze
besloot tot het uitgeven van een tijdschrift, dat sedert onafgebro'
ken is blijven bestaan en thans reeds een aantal deelen telt.

De Natuurkundige Veeniging besloot in 1853 het initiatief
te nemen om der nijverheid in Indië een hoogere vlucht te
geven, door het in 't leven roepen van eene Tentoonstelling
van nijverheid en landbouw te Batavia. Als lid der commissie

( 33 )

voor die expositie, die boven verwachting slaagde, deed ik
het voorstel het doel der tentoonstelling op duurzame wijze
te bevorderen door oprichting eener Maatschappij van Nijver-
heid. Het voorstel mocht onverdeelden bijval vinden, en reeds
een paar maanden later (den 2<^«'j December 1853) was de
Nederlandsch-Indische Maatschappij van Nijverheid tot stand
gebracht, en kort daarna verscheen ook de eerste aflevering
van haar tijdschrift, waarvan de hoofdredactie aan mij werd
opgedragen. Maatschappij en tijdschrift zijn thans nog in leven
en in bloei, maar in een eenigszins anderen vorm. De maat-
schappij is gesplitst in afdeelingen, die later zelfstandige in-
stellingen zijn geworden en eenigszins gewijzigde namen hebben
aangenomen.

Nog geen vijf jaar na mijne terugkomst te Batavia was te
wijzen op een vroeger in Indie nooit in die mate gekend
en opgewekt wetenschappelijk leven. Ik moet er bijvoegen
dat het bestuur van den Gouverneur-generaal Duymaer van
VAN Twist, den opvolger van Rochussen, niet zonder gun-
stigen invloed was op dien vooruitgang. De tijd was voorbij
dat de mannen der wetenschap en van den vooruitgang met
zekeren argwaan werden bespied en bedektelijk of openlijk
tegengewerkt.

In het begin van 1851 werd te Batavia geopend de eerste
geneeskundige school in Nederlandsch Indië. Bestemd tot het
opleiden van jongelieden uit de inlandsche bevolking, was
haar inrichting aanvankelyk zeer eenvoudig en haar doel zeer
beperkt. Dr. Bosch, haar stichter, meende niet verder te
mogen gaan dan wat hij bereikbaar achtte. Het doel was
aanvankelijk geen ander dan den iulandschen studenten het
allernoodigste te onderwijzen, om hen in staat te stellen bij
heerschende ziekten onder hunne landgenooten van nut te zijn
en de meest voorkomende heelkundige gevallen te behandelen.
Zij waren bestemd na genoten onderwijs achtereenvolgens te
vervangen de inlandsche vaccinateurs, die geenerlei genees-
kundig onderwys hadden genoten en uitsluitend gebezigd

Jaarboek 1877. 3

{ 34)

werden voor de vaccinatie. Ook was bepaald dat een derge-
lijke school te öamarang en te Soerabaja zou worden opge-
richt, maar dat alvorens de uitslag der proefneming met de
school te Batavia zou worden afgewacht. Met het oog op de
beperktheid van het te geven onderwijs was ook bepaald, dat
het zoowel te Samarang en te Soerabaja als te Batavia aan
een enkel docent zou worden opgedragen.

Reeds in 1849 had ik my bereid verklaard mij, bij het
tot stand komen der school, met de opleiding der inland-
sche jongelieden te belasten, en met lust ook aanvaardde
ik die buitengewone taak. liet gold hier juiste begrippen
in te prenten van eene wetenschap over welke in de inland-
sche talen geen enkel werk bestond, en die wetenschap kon
niet anders worden geleeraard dan in het Maleisch, de eenige
taal die door alle leerlingen eeuigermate werd verstaan, maar
die ook voor de overgroote meerderheid niet was de moeder-
taal. De moeilijkheid werd verhoogd door de weinige ont-
wikkeling der te onderwijzen jongelieden, die niets hadden
geleerd dan lezen en schrijven.

Evenwel waren reeds na eenige weken de uitkomsten ver-
rassend. Hoe weinig ook onderlegd en voorbereid, bleek bij
de overgroote meerderheid der studenten weldra van een bij-
zonder gunstigen aanleg, en dit deed mij spoedig besluiten
de grondslagen der opleiding breeder te stellen, en het onder-
wijs uit te strekken tot de geneeskunde in haar geheelen om-
vang. Ik meende in hunne vatbaarheid de mogelijkheid te ont-
dekken dat /ij waren te vormen tot artsen in den eigenlijken
zin des woords.

In dien geest werd door de Regering besloten. In plaats
van op de drie hoofdplaatsen de opleiding van eenige jonge-
lieden door een militair-geneeskundige te doen plaats hebben,
werd nu bepaald: dat Batavia de zetel zou zijn van een ge-
regelde geneeskundige school, waar het onderwijs in de ver-
schillende takken der geneeskunde zou z:yn opgedragen aan
drie docenten; dat voorts de studenten daar twee jaar zouden
verblijven, om dan na afgelegd examen met den titel van

( 35 )

dokter djawa en vacciiiateur als geneeskundig beambte onder
hunne landslieden op te treden.

Zoolang ik aan het hoofd der school was geplaatst, van
1851 tot 1860, had ik alleszins reden over haar uitkomsten
te vreden te zijn. De studenten, meestul zoons van inlandsche
hoofden, aanvankelijk uitsluitend Javanen, maar later ook
voor een deel inboorlingen van Sumatra, Bangka, Celebes,
Amboina en andere eilanden, bezaten in den regel een uit-
stekenden aanleg voor het wetenschappelijke eu [.ractische
van de genees- en heelkunde, en wat door hen, zonder de
noodige voorbereiding, in twee (later drie) jaren tijds aan
kennis en ervaring was verkregen, wekte dikwerf de verbazing
op van deskundigen.

Toch was de school op geheel onvoldoende wijze ingericht :
èn de geringe beschikbare middelen èn de te korte studietijd
sloten de mogelijkheid uit de studenten te vormen en te ont-
wikkelen als iu de buiten-Indische beschaafde landen. Boven-
dien waren van het doceeren in de Maleische taal geen duur-
zame vruchten te verwachten, vermits iu die taal geen werken
bestonden, gelijk zij nog niet bestaan, die hun na het ver-
laten der school van dienst konden zijn ter bijhouding en
uitbreiding van het geleerde

Reeds spoedig nadat besloten was tot eene omvangrijker
opleiding der élèves, wees ik op het onvoldoende der inrich-
ting, en meer in het bijzonder ook op de noodzakelijkheid,
dat de jongelieden beter voorbereid naar Batavia wierden ge-
zonden, en slechts toegelaten wanneer zij in staat zouden zijn
collegies in het Nederduitsch met vrucht te volgen.

Noch aan het een noch aan het ander werd evenwel ge-
volg gegeven. Voor de school, bezoldiging van studenten en
docenten en hulpmiddelen bij het onderwijs, waren slechts
eenige duizenden guldens 'sjaars toegestaan en de Regering
bleek ongenegen die som aanmerkelijk te verhoogen. Wilde
men bij het onderwijs de Nederduitsche taal invoeren, dan
was onvermijdelijk dat de aanstaande studenten op de scholen
voor de kindereu van Europeesche ingezetenen werden toe-
gelateu, en het lag niet in de toenmalige regeringsbeginselen,

3*

(36)

den kinderen van inlanders, al ware het ook van inlandsche
hoofden of van den inlandschen adel, te vergunnen hetzelfde
onderwijs te genieten als de kinderen der overheerschende natie.

Werd im al de uitkomst van bet onderwijs, met het oog
op den gegeven tijd en de beschikbare middelen, als hoogst
voldoende beschouwd, het was te voorzien en werd voorzien,
dat het slagen der school in den regel niet veel verder zou
reiken dan de school zelve.

Daarby kwam nog dat de Regering niet genoegzaam zorgde
voor de toekomst der inlandsche geneeskundigen.

Na afgelegd voldoend examen werden de studenten be-
noemd tot dokter djawa, met het recht tot uitoefening der
genees- en heelkundige practijk onder hunne landgenooten, met
de bestemming tevens als geneeskundige landsambtenaren van
gouvernementswege de bevolking bij te staan bij heerschende
ziekten en als vaccinateurs op te treden, en ... . op een in-
komen van / 25, — 'smaands.

Zij waren dan verheven tot den rang van inlandsch hoofd,
maar genoten een inkomen waarvan zij onmogelijk overeen-
komstig hunnen stand konden leven.

Zy waren dan artsen, maar in den regel werd hun ont-
houden beschikking over geneesmiddelen en instrumenten,
onontbeerlijk in de practijk.

Zij waren dan dokter-djawa, maar werden veelal geplaatst
in vaccine-afdeelingen, waar reizen tot het verrichten van
inentingen alle gelegenheid tot geregelde geneeskundige prac-
tijk onmogelijk maakten. Zg waren daar de eenvoudige \rer-
vangers van de vroegere zuiver empirische vaccinateurs.

Slechts zeer enkelen werden in de gelegenheid gesteld tot
uitoefening van practijk, en dan ondergeschikt aan Europeesche
civiel-geneesheeren. Deze weinigen zouden zich verder hebben
kunnen ontwikkelen, maar zij werden iu den regel afgestooteu
en tegengewerkt, soms uit minachting, soms uit broodnijd,
Joor de personen wier taak het was hen verder te bekwamen.

Velen echter der jeugdige dokters-djawa moesten zelfs lan-
ger of korter op eene aanstelling wachten, zonder tractemeut
of met slechts «jerin^e toelayfen.

( 37 )

Toen ik Indië verliet, negen jaar na de oprichting der
school, was in die toestanden nog geen noemenswaardige
verbetering gekomen en de voorspelde gevolgen bleven ook
niet uit. Er werd geklaagd over gebrek aan lust en dienst-
ijver bij de jeugdige dokters-djawa en over het weinige nut
wat zij als artsen der bevolking aanbrachten. Van verdere
studie kon geen sprake zyu, waar de geheele wetenschappe-
lijke schat bestond uit bundels dictaten in het Maleisch,
slechts bestemd voor de school en geenszins voor de toekomst.

Al mijne mondelinge en schriftelijke vertoogen, ten doel
hebbende reorganisatie der school, tot uitbreiding van studie-
tijd en onderwys en verbetering van den toestand der dokters-
djawa, stuitten af op de ougeneigdheid der Regering om ruimer
fondsen daarvoor beschikbaar te stellen.

Evenwel was een groot doel bereikt. De geneeskundige
school was als zoodanig geslaagd. Er bestond geen twijfel
meer aan den voortreffelijkeu aanleg bij het Maleische ras om
zich te bekwamen in de wetenschap en practijk der genees-
kunde. Ongeveer een tweehonderdtal inlandsche geneeskun-
digen was over Insulinde verbreid, en, deden zich al klach-
ten hooren over de op Java geplaatste dokters-djawa — over
die der buitenbezittingen, voornamelijk die welke op Sumatra
en in de resideutiën Menado en Amboina werkzaam waren,
waar de stemming der gezaghebbenden ten hunnen opzichte
in den regel veel gunstiger was dan op Java, luidden de be-
richten algemeen gunstig. Hun optreden aldaar werd beschouwd
als een weldaad voor de inlandsche bevolking.

De onvoldoende toestand is nog lang na mijn vertrek uit
Indië blijven aanhouden, doch eindelijk gevolgd door een
beteren. Althans heb ik een veertiental jaren later, als staats-
raad, kunnen mede adviseeren tot eene hervorming, zoo als ik
die reeds twintig jaar vroeger had gewenscht. Indien aan het
voorstel der Indische Regering van 1874 en het advies daarop
van den Raad van State gevolg is gegeven, is de opleiding^.
der Indische artsen thans geheel geschoeid op Europeesche
leest en hun maatschappelijke toestand behoorlijk geregeld.

(38)

De ontdekkingen op iclithyologisch gebied, die ik vooral
na 1850 begonnen had in talrijke artikels openbaar te ma-
ken, hadden weldra ook in Europa de aandacht getrokken.
Alras ontving ik uitnoodigingen van de voornaamste Eu-
ropeesche Museums, om een deel der verzamelde schatten af
te staan.

Onder die uitnoodigingen was ook een van C. 1. Temminck,
den beroemden directeur van 's Rijks Museum te Leiden.

Hierdoor kwam ik in eenige moeilijkheid. Toen ik, reeds
in 1845, het plan van den Atlas ichthyologique des Indes
orieutales neérlaudaises had ontworpen, en voor zijn uitvoering
de ondersteuning der Regering gevraagd, bood ik tevens aan
voor de verlangde tegeu\oetkoming mijne geheele verzameling
zonder eenige vergoeding ten behoeve van 's Rijks Museum te
Leiden af te staan.

Verzoek en aanbod werden echter van de hand gewezen.
Men meende genoeg blijk te geven van belangstelling in mgn
nasporingen door de toekenning eener gratificatie van / 500,
waarom ik niet had gevraagd.

Nu ging het niet aan verzoek en aanbod te herhalen, en
ik schreef aan Temminck het gebeurde, en dat ik ook thans
nog bereid was verzamelingen voor het Museum te maken,
mits ik daartoe van Regeringswege werd aangezocht en de
Regering meer afdoende blijken gaf dat zij mijn onderzoe-
kingen wenschte te bevorderen.

De Regering in Nederland (het eerste ministerie Thorbecke)
dacht gunstiger over de zaak dan het Gouvernement in Lidië,
en de Gouverneur-generaal Düymaer van Twist, op het punt om
naar Indië te vertrekken, werd gemachtigd mij de ge wenschte
ondersteuning toe te zeggen en de aangelegenheid der toe-
zending van naturaliën aan 's Rijks Museum met my te re-
gelen.

Sedert heb ik uitgebreide verzamelingen het Museum te
Leiden doen toekomen, waaronder meer dan 12000 visschen
uit verschillende deelen van den Indischen Archipel.

De uitgave van den Atlas ichthyologique was nu voor-
loopig ook geldelijk verzekerd, maar het bleek weldra dat

( 39 )

het onmogelijk zou zijn in Indië zelf een plaatwerk, van den
omvang als bedoelde Atlas, op eenigszius waardige wijze te
doen uitvoeren. Ik verzocht toen verlof naar Nederland, ten
einde daar de uitgave te bezorgen ; doch met het oog op
den vermoedelijk langen duur van zoodanig verlof kou dat
niet worden toegestaan. Ik was daardoor genoodzaakt het
begin der uitgave te verschuiven, totdat mijn diensttijd ver
genoeg zou zijn verstreken om, na ommekomst van een
gewoon verlof, aanspraak te hebben op pensioen en daar-
door van de noodzakelijkheid ontheven te zijn om naar Indië
terug te keeren.

Mijn verblijf in Indië werd daardoor eenige jaren verlengd,
en dit langer zijn in Indië was mij in sommige opzichten
niet onwelkom, omdat ik eensdeels er door in de gelegenheid
was den voorraad bouwstoffen voor het werk, waaraan ik een
groot deel van mijn volgend leven zou wijden, te vergrooten
en ten anderen Balavia veel aantrekkelijks voor mij had ook
door het toen daar opgewekte wetenschappelijk leven.

In de eerste twaalf jaren van mijn Indische loopbaan had
ik gelegenheid Java en Madoera van meer nabij te leeren
kennen door vrij talrijke reizen in alle richtingen. De mees-
ten dier reizen gaven aanleiding tot opstellen van ethnogra-
phischeu en uatuurhistorischeu aard, in de Indische tijdschriften
openbaar gemaakt.

Eerst in 1855 echter deed zich de aanleiding op, om ook een
ander gedeelte van Insulinde te bezoeken. Ik vergezelde toen
den Gouverneur-generaal Duymaer van Twist op zijn reis door
de Molukken, en bezocht achtereenvolgens de eilanden Celebes,
Ternate, Tidore, Makian, Batjan, Boero, Amboina, Saparoea,
Cerani en Banda. De beschrijving van dien tocht zag in
1856 te Batavia het licht onder den titel : Reis in de Mina-
hassa en den Molukschen arcJdpel.

De laatste jaren van mijn verblijf in Indië w^dde ik voor
een groot deel aan de bevestiging der instellingen die ik in
het leven had helpen roepen, doch vooral aan die der Ko-
ninklijke Natuurkundige Vereeniging. Deze maatschapp^ had

(40)

zich spoedig een gevestigdeu naam verworven. Zij gaf ge-
middeld jaarlijks twee deelen uit van haar Tydschrift, doch
de toevloed aan bijdragen was reeds in 1856 zoo groot, dat
z^ besloot, behalve het tijdschrift, nog uit te geven bundels
verhandelingen, vier van welke van 1856 tot 1860 het licht
zagen. In dit laatste jaar had zij haar toppunt van bloei
bereikt, doch zij heeft niet opgehouden nuttig werkzaam te
zyn, en gaat ook thans nog voort met het uitgeven van haar
tijdschrift.

De staatkundige eu maatschappelyke toestand van Indië
en zijn verhouding tot Nederland waren tot het jaar 1860
veel verschillende van de tegenwoordige. Wel was reeds toen
in veel verbetering gekomen, en waren meer vrijgevige begin-
selen van bestuur in toepassing gebracht, maar de begonnen
hervorming achtten velen te schoorvoetend, te halfslachtig
en onvoldoende. Men verweet ook aan het moederland, dat
het niet aan Indië gaf wat rechtmatig daaraan toekwam,
en dat de belangen van Indië te zeer bleven lijden onder de
eischen van het batig slot.

Ofschoon het niet in mijn richting lag mij op zuiver po-
litiek gebied te bewegen, wat trouwens mijn ambtelijke stel-
ling niet zou hebben toegelaten, vond ik mij in het jaar
1859 genoopt, ook mijnerzijds te trachten tot het in het
leven roepen van betere toestanden iets bij te dragen.

De groote opstand in Britsch-Indië had ook in Neder-
landsch-Indië " groote bezorgdheid gewekt. De staatkundige
toestand van Indië zelf droeg niet weinig by de gemoederen
nog meer te verontrusten. De mislukkiug der eerste Boni-
sche expeditie en de moord van Bandjermasin hadden de
verslagenheid nog doen toenemen. Men vreesde eene cata-
strophe of althans een geweldige crisis, en men zag in den
Gouverneur-generaal Pahud den man niet om eene gebeurlijke
crisis te bezweeren. Men meende bovendien, dat het rader-
werk van het algemeen en gewestelijk bestuur slecht was
ineengezet, en vele gewichtige ambten bekleed werden door
personen meer door gunst dan door bekwaamheid daartoe

(41 )

verheven. En niet minder wraakte men het opperbestuur
wegens zijne tekortkomingen jegens Indië.

Het kwam mij voor, dat een woord aan Nederland zijn nut
kon hebben. Ik was voornemens dat in Nederland zelf te
doen drukken, doch nadat ik inzage er van had verleend aan
den toenmaligen hoofdredacteur van het Bataviaasch Handels-
blad, den bekenden publicist H. J. Lion, vroeg deze het voor
zijn krant. Na eenige aarzeling stond ik het manuscript
aan hem af, onder voorwaarde dat hij de geheele verantwoor-
delijkheid op zich zou nemen en mijn naam buiten spel
laten. Na het ondergaan van eenige wijzigingen, die mijn
goedkeuring echter niet konden wegdragen, werd mijn opstel
in genoemd blad opgenomen.

Het is dit artikel, later bestempeld met den naam van
»lndisch manifest,'" dat, zooals de pers beweerde, een rilling
deed gaan door Nederland, en de heftigste uitvallen uitlokte
tegen den vermeenden schrijver.

Ik schreef het opstel met geen ander doel dan verbetering
of opheffing van groote gebreken, en dat doel werd althans
in zoover bereikt, dat het Nederlandsche volk wakker werd
geschud uit zijn lethargie ten opzichte van Indië, en dat
sedert aan veel grieven van Indië werd tegemoet gekomen.

In September 1860 keerde ik naar Nederland terug.

Niet zonder zelfvoldoening mocht ik op mijne Indische
loopbaan terugzien. Den besten tijd des levens had ik daar
doorgebracht. Uit een stoffelijk oogpunt had ik my niet te
beklagen. Van den rang van eenvoudig tweeden luitenant
was ik opgeklommen tot dien van luitenant-kolonel. Aan
onderscheidingen en eervolle betrekkingen had het my niet
ontbroken, en ik was toen nog in den tijd dat ik daarvoor
niet ongevoelig was. Evenmin, en daarvoor was ik meer
gevoelig, ontbrak het aan waardeering van tijdgenooten in
Indië.

Ik mocht, zonder zelfoverschatting zeggen, dat ik in Indië
nuttig was geweest voor de wetenschap en de maatschappy,
en de erkenning daarvan door tydgenooten verhoogde de

( 42 )

belooning die ik vond in zelfbewustzyn. Ik had niet alleen
gezaaid, maar ook het voorrecht gehad te mogen maaien.

Op mijn terugreis naar Nederland verbleef ik een tiental
dagen te Singapore, waar ik gelegenheid vond mijne verza-
melingen aanmerkelyk te verrijken. Voorts verwijlde ik
eenigen tijd op Poeloe Pinang, Ceylon (Point de Galle), Aden,
in Egypte en op Malta, en kwam in November 1860 te
Marseille aan, vanwaar ik over Lyon en Parijs naar Neder-
land vertrok. Mijne verzamelingen, gepakt in meer dan 200
kisten, volgden mij met verschillende schepen der Handel-
maatschappij.

VI.

Na mijn terugkomst in Nederland vestigde ik mij, na een
voorloopig verblijf te 's Gravenhage, te Leiden. Het hoofd-
doel van mijn vertrek uit Indië was de uitgave van den
Atlas ichthyologique, en ik meende te Leiden het best in de
gelegenheid te zijn die uitgave te leiden. Mijne gezondheid
had in Indië zeer geleden. Byna geen jaar was daar voorbij-
gegaan, dat ik niet door de eene of andere ernstige ziekte
werd aangetast, en vooral in de laatste jaren van mijn ver-
blijf aldaar leed ik afwisselend, maar bijkans aanhoudend, aan
kolieken, rheumatismus en typheuse koortsen. Ik meende op
nog slechts weinige jaren levens te mogen rekenen, en met
het oog op den omvang van den ondernomen arbeid, mij
voornamelijk te moeten wijden aan wat de Engelschen zouden
noemen het »life-work". Ofschoon sedert 1845 voorbereid,
kon de uitgave van dat werk eerst thans beginnen, en tal
van jaren zou noodig zijn voor de voltooiing. Mocht het
mij wellicht niet vergund zijn den arbeid ten einde te bren-
gen, dan wenschte ik toch in elk geval een zoo groot mo-
gelijk deel er van het licht te doen zien, en de indeeling
van den Atlas was er op ingericht, dat elk deel een gesloten

(43 )

geheel omvatte en voor een of enkele familiën van visschen
als monographisch volledig kon worden beschouwd.

In Nederland vond ik niet terug het jeugdig, frisch, voort-
varend weteuschappelyk leven en streven, waardoor het Indië
van 1850 tot 1860 werd gekenmerkt.

De wetenschappelijke krachten waren er talrijker en de
talenten grooter, maar er was eeue bedaardheid en kalmte
en eeu langzame gang van zaken op wetenschappelijk gebied,
die sterk afstaken bij wat ik in Indië had bijgewoond, liet
trof mij ook, vreemdeling als ik toen was in eigen land, dat
de maatschappij als het ware stond buiten de wetenschap;
dat zij er in het algemeen noch belang in stelde noch er
toe medewerkte, en haar eenvoudig overliet aan de geleerden.
In Indië was dat anders. Een stand van geleerden ontbrak
er geheel, en het was de kleine Europeesche maatschappij
zelve, ambtenaren, officieren en kooplieden, die de weten-
schappelijke beweging in het leven had geroepen, en zedelijk
en stoffelijk krachtig steunde. — Mijne ontgoocheling was
intusschen eene naïveteit. Uit den aard der zaak moesten
de toestanden in de oude Europeesche maatschappij anders
zijn, dan die in de overzeesche bezittingen, aan wie zij had
afgestaan deo overvloed van haar zonen, die in een als het
ware nieuwe wereld zich door werklust en energie baan
moesten breken, en op wie in den regel reeds op jeugdigen
leeftijd gewichtige plichten en groote verantwoordelijkheid
rustten. Indië was het land waar de self-made men een groot,
zoo niet het grootste deel der Europeesche maatschappij
vormden. In het oude Nederland waren de self-made men
de uitzonderingen.

Sedert 1855 aan de Koninklijke Akademie van Weten-
schappen verbonden, nam ik, in Nederland teruggekeerd, een
meer werkzaam deel aan hare werkzaamheden, uit den aard
der zaak echter meer in het bijzonder aan die der Afdeeling
Natuurkunde.

De Natuurkundige Afdeeling, hoewel toen, gelyk nog heden,

(44)

rijk aan uitstekende leden, scheen mij toe aan haar roeping
slechts in beperkte mate te beantwoorden. Zij gaf, in haar
Verslagen en Verhandelingen, der wetenschap niet den om-
vang aan bydragen, dien men van haar vijftigtal leden mocht
verwachten. De openbaarmaking der aangeboden stukken
geschiedde traag, en vele bijdragen bleven maanden lang, ja
zelfs tot meer dan één of twee jaar in de archieven der
Academie, alvorens tot het doen drukken er van werd over-
gegaan. Dit had weder terughouding van nieuwe bijdragen
ten gevolge, voor welker openbaarmaking door de schrijvers
andere organen dan die der Academie werden gekozen. —
De schuld lag voor het grooter deel in de beperkte middelen
der Academie; maar de weg stond open om bij de Regering op
hooger subsidie aan te dringen. Achtte de staat, door de
instandhouding eener Academie van wetenschappen, niet bij
andere staten te mogen achterstaan, dan behoorde hg ook de
middelen te verschaffen, om haar te doen bloeien in overeen-
stemming met de in haar opgenomen elementen. Maar het
bestuur der Academie aarzelde in dien geest te handelen.

Met dien tragen gang van zaken kon ik geen genoegen
nemen. In Indië was ik daaraan niet gewoon geweest, maar
daar ook had ik het voorrecht gehad de beweging op weten-
schappelijk gebied te kunnen leiden en niet gekend de af-
hankelijkheid van te beperkte middelen.

Ik besloot nu te trachten, een eigen orgaan voor de dier-
kunde in het leven te roepen, deels om in het opeubaarmaken
mijner bijdragen niet geheel afhankelijk te zijn van de Aca-
demie, maar ook omdat ik meende dat een tijdschrift aan de
dierkunde gewijd in Nederland niet mocht ontbreken.

Zoodanig tijdschrift meende ik behoorde uitgegeven te
worden door het Koninklijk Zoölogisch Genootschap Natura
Artis Magistra, ten einde het ook in dit opzicht niet zou
achterstaan bij de Zoological Society, de eenige dierkundige
instelling die »Artis" in sommige opzichten overschaduwde.
Na overleg met den directeur, tevens stichter van » Artis",
C. F. Westeeman en den directeur van 's Rijks Museum vau
natuurlyke historie H. Schlegel, die genegen waren als mede-

(45)

redacteuren op te treden, werden de noodige voorstellen aan
het genootschap gedaan en met goeden uitslag bekroond. Het
nieuw orgaan verscheen in 1863 onder den titel: Nederlandsch
Tijdschrift voor de Dierkunde.

Het bleek echter alras, dat ik van dit tydschrift te gunstige
verwachtingen had gekoesterd. Wel had het Koninklijk Zoölo-
gisch Genootschap de uitgave voor zgn rekening genomen,
maar beperkte de redactie te zeer in de middelen om het te
doen bloeien. In het eerste deel werd nog het opnemen van
eenige platen toegestaan, maar daar het bestuur die bijvoeging
te kostbaar achtte, moesten de volgende deelen zich enkel
tot tekst bepalen. Bovendien werd toekenning van honorarium
aan wie zulks wenschten geweigerd. Het begon, door deze
enge opvatting van wat een zoölogisch tijdschrift behoort te
zijn, en van wat noodig is om het algemeene medewerking
van deskundigen te verzekeren, spoedig aan genoegzame me-
dewerkers te ontbreken. Reeds na den eersten jaargang ving
het aan te kwijnen. Twee volgende deelen verschenen nog in
1865 en 1866, en het vierde en laatste eerst in 1873. On-
geveer de helft van den inhoud van het tijdschrift was van
mijn hand. Bij de oprichting er van had ik gehoopt, dat eigen
bydragen slechts een betrekkelijk kleine ruimte er van zou-
den innemen.

Alhoewel de bekrompen opvatting van het bestuur van het
Koninklijk Zoölogisch Genootschap tot kwijuing en ondergang
van het Nederlandsch Tijdschrift voor de Dierkunde had ge-
leid, was toch zijn verschijnen een nieuwe prikkel voor zoölo-
gische onderzoekingen, en toen weldra eene jeugdige dier-
kundige vereeniging ontstond, eerst slechts de lagere dieren,
maar daarna ook de vertebraten omvattende, nam deze de
door »Artis" verwaarloosde taak over door het uitgeven van
een eigen tijdschrift.

Ik bleef te Leiden wonen tot in de tweede helft van 1863.
Een der beweegredenen tot mijn vestiging aldaar was geweest
het Rijks Museum van natuurlyke historie, waar ik hoopte
nog tal van bouwstoffen te zullen aantreffen voor den Atlas
ichthyologique. i Ue hoop werd echter eenigszins teleurgesteld.

( 46 )

Den ichthyologischen rijkdom van het Museum had ik over-
schat, en ik vond er betrekkelijk slechts weinig indo-archipe-
lagische soorten die ik niet zelf bezat. De ichthyologische
verzamelingen waren overigens zeer onvoldoende gerangschikt
en voor een groot deel slecht gedetermineerd. Van de dui-
zenden exemplaren die ik reeds jaren te voren aan het Mu-
seum had verzonden, waren slechts zeer weinigen in de galeryen
geplaatst. De groote massa bevond zich nog in de magazijnen,
in dezelfde bokalen waarin ik ze had verzonden, en door na-
lating van verversching van spiritus gedeeltelijk in een niet
te besten toestand van bewaring. Toch bleef, wat het Museum
op ichthyologisch gebied bevatte een niet te versmaden bron
van studie, en wat ik tot de ichthyologische kennis van Ceylon,
van de West- en Zuid-Kust van Afrika en van Guyana heb
kunnen bijdragen, had ik grootendeels aan het Museum te
danken.

Op mijn terugreis uit In die had ik te Parijs kennis ge-
maakt met den bekenden Zoöloog Guérin Ménevillb, den
invoerder der cynthia-teelt in Frankrijk. Hg vestigde mijn
aandacht op deze zaak en op het wellicht wenschelijke van
de invoering der volkszijdeteelt op Java. Bespreking dezer
aangelegenheid in Nederland leidde tot een opdracht, de cyn-
thia-teelt in Frankrijk te onderzoeken, en daarna de Regering
omtrent het overbrengen er van naar Indië te adviseeren. Ik
kweet mij van die opdracht in 1861, Rapport en advies zijn
opgenomen in het Tijdschrift voor Neêrlandsch Indië.

Na de opheffing der Delftsche Academie meende de i lege-
ring in het leven te moeten roepen een afzonderlijke inrich-
ting, ten doel hebbende het onderwijs in de vakken welker
kennis van de voor Indië te bestemmen ambtenaren als
voorwaarde van benoeming werd gevorderd. Het voorstellen
van de organisatie dier inrichting werd opgedragen aan eene
Commissie bestaande uit de Hoogleeraren Roorda, Veth,
Rijke en mij als voorzitter. Deze inrichting werd gevestigd
te Leiden als Rijks instelling voor het onderwijs in de taal-,
land- en volkenkunde van Nederlandsch Indië en bleef bestaan
tot na de tot standkoming van de thans nog werkende wet

( 47 )

op het hooger onderwijs, die haar oplossing in de Leidsche
hoogeschool ten gevolge had. Een uitnoodiging van den mi-
nister Thorbecke mij met het hoogleeraarambt in het In-
disch staatsrecht bij die instelling te belasten, meende ik te
moeten afwijzen, evenals ik zulks vroeger reeds had gedaan
ten opzichte van een leerstoel in de geologie en mineralogie
te Delft. De leervakken lagen te zeer buiten de hoofrichting
mijner studiën en bovendien ontbrak de neiging, nog weder
als leeraar, in welk vak ook, op te treden.

Ofschoon ik in den regel geen roeping gevoelde mij op
staatkundig terrein te bewegen, was er toch nu en dan aan-
leiding geweest tot niet geheele onthouding. Zoo had ik in
mijn »Reis door de Minahassa en den Molukschen Archipel"
een niet geringe ruimte gewijd aan beschouwingen over wen-
schelijke hervormingen in de Molukken, hervormingen die
sedert voor een groot deel zijn tot stand gekomen.

Te Leiden had men bij mij aangedrongen op een aannemen
eener candidatuur voor de Tweede Kamer der Staten-Gene-
raal tegenover een aftredend lid der conservatieve party, en
ware de liberale partij daar machtiger geweest, dan zou ik
toen nog eene verkiezing hebben aanvaard, hoe weinig aan-
lokkelijks zij ook voor mij zou hebben gehad.

Weldra echter volgde een andere aandrang:.

Van Hoëvell, benoemd tot Lid van den Raad van State,
meende de redactie van het Tijdschrift voor Nederlandsch
Indië te moeten neerleggen. Dat tijdschrift had toen reeds
meer dan het vierde eener eeuw bestaan. Li Indië had het
den aanstoot gegeven tot een verhoogd intellectueel en we-
tenschappelijk leven. In Nederland overgeplant was het krach-
tig opgetreden voor de belangen van Nederlandsch Indië, en
had niet minder krachtig bijgedragen tot de wijziging van
koloniale staatkunde in een vrijgevigen zin. De liberale partij
wenschte het tijdschrift in stand te houden, en haar hoofden,
vooral Van Hoëvell en Thorbecke, drongen er bij mij op aan,
de verdere leiding van het Tijdschrift op mij te nemen.

Na lang aarzelen besloot ik mij met de leiding te belasten,
doch niet dan na bekomen toezegging van ruime medewerking.

( 48 )

Tk meende nu ook mij naar s'Gravenhage te moeten ver-
plaatsen, in het middenpunt der politieke beweging, waar
alleen, meende ik, eene vruchtbare leiding van het tijdschrift
mogelijk zou zijn.

Het was echter geenszins mijn voornemen mij geheel aan
de politiek te wijden, noch te trachten mij op dat gebied op
den voorgrond te plaatsen. De aanvaarding der redactie was
mijnerzijds meer een zwakheid dan een neiging. In Indië was
ik aan de gelijktijdige redactie van meerdere Tijdschriften en
Verhandelingen van instellingen gewoon geweest, en de toe-
gezegde medewerking bij de voortzetting van den arbeid van
Van Hoëvell deed mij vertrouwen, dat zij mg tijds genoeg
zou vrijlaten voor de geregelde voortzetting der uitgave van
het werk dat onwillekeurig meer en meer het middenpunt
was geworden van mijn wetenschappelijk streven.

VII.

De vierjarige reeks van het Tijdschrift voor Nederlaudsch
Indië onder mijne redactie, opende ik met eene politiek ko-
loniaal programma in een » Woord aan den lezer".. Hoe ge-
matigd ook daaruit mijne staatkundige beginselen bleken,
konden zij mij niet vrijwaren tegen heftige uitvallen van de
conservatieve pers, die zich beijverde, ze in een hoogrood licht
te plaatsen Wat daarvan juist was, bleek weiras uit den ver
deren inhoud van het Tijdschrift, waarin meerdere artikelen
van mijne hand en daaronder vrij talrijke niet onderteekende
werden opgenomen.

Ik had de redactie onder geen gunstige omstandigheden
aanvaard. De liberale beginselen waren, na lange worsteling,
tot in het Kabinet van Koloniën doorgedrongen, en het tijd-
schrift had daardoor geen aanleiding, als orgaan der oppositie
op te treden — iets waaraan het vroeger voor een groot deel
zijn bloei en de belangstelling van het publiek te danken
had. Weldra werd dan ook gevoeld schaarschte aan artikels

( 49 )

van dadelijk politieke strekking en de beloften van ruime
medewerking bleven onvervuld.

Na vier jaren lang aan het hoofd van het Tijdschrift ge-
staan te hebben, meende ik de redactie te moeten nederleg-
gen. Gelukkig voor het tijdschrift had ik tot opvolgers eerst
den uitstekeuden indoloog den Hoogleeraar P, J. Veïh en,
toen ook deze de redactie niet wenschte voort te zetten, den
bekenden publicist Van Soest.

In 863 was de mij toegestane verloftijd verstrekenen moest
ik besluiten mijn pensioen aan te vragen, om niet in de nood-
zakelijkheid te geraken de toen in vollen gang zijnde uitgave
van den Atlas Ichthyologique te staken. Ik aarzelde niet
mijne Indische carrière, die groote stoffelijke voordeelen be-
loofde, op te offeren. Bij mijne pensioneering werd m^ de
rang toegekend van Kolonel.

Slechts weinig dagen daarna, in Februari 1864, werd ik,
op voordracht van Thorbecke, benoemd tot Staatsraad in
buitengewonen dienst.

Op het laatst van 1865 werd Nederland bedreigd met een
nieuwe cholera-epidemie, die echter eerst in April 1866 uit-
brak, üklet het oog op de toenmaals in Europa heerschende
begrippen omtrent deze vreesselyke snel doodende ziekte en
haar behandeling, meende ik het van mijn plicht het publiek
omtrent het wezen dier ziekte voor te lichten en het van nut
te zijn door het op de hoogte te stellen van de uitkomsten
der in Indië verkregen ervaring ten op/ichte van haar be-
handeling. Ik deed zulks in een klein geschrift getiteld : »De
Cüolera. Wenken voor Allen.' Ik trachtte het publiek daarin
duidelijk te maken dat de cholera, als ziekteproces, eenvou-
dig is een snelle uitzweeting van bloedwel in m.iag en darm-
kanaal, waardoor het bloed spoedig verdikt, zijn omloop be-
moeilijkt wordt en als gevolg daarvan het leven spoedig
uitgedoofd. Ik wees er op, dat men dat vochtverlies met den
meesten spoed moest en hoé men het kon bedwingen ; dat de
ervaring in Indië als hoofdmiddel daartoe had aangewezen

Jaakuoek 1877. "*

( 50 )

het laudanum, het voornaamste bestanddeel van de in liidië
sedert tientallen van jaren gebruikelijke zoogenaamde cholera-
raixtuur; — en ik voegde daarbij voorschriften hoe zooda-
nige mixtuur, met het oog op toepassing door leeken, behoort
te voorden sameng(steld en aangewend.

Het doel van de brochure werd in onverwachte mate be-
reikt. Zij was weldra door het geheele land algemeen bekend.
Binnen een maand na het uitbreken der epidemie was reeds
een twaalfde druk noodig, en had de mixtuur onder den
naam »Blbekers drank" algemeen burgerrecht verkregen. Van
alle zijden ontving ik dankbetuigingen en, zoolang de epide-
mie woedde, behoorde ik onder de meest populaire mannen.
Het was voornamelijk aan deze tijdelijke populariteit toe te
schrijven, dat de keuze op mij viel ter vervulling eener open
plaats in den 's Gravenhaagschen Gemeenteraad, en dat ik
daarin, niettegenstaande de tegenwerking der toen nog over-
machtige conservatieve pers en kiesvereenigingen, met over-
groote meerderheid werd gekozen.

Het Lidmaatschap van den Gemeenteraad van de hofstad
had echter weinig aantrekkelijks voor mij. Bovendien stond
ik daar, bij de toenmalige samenstelling van dien Raad, als
voorstander van omvangrijke verbeteringen en krachtigen
vooruitgang, bijkans alleen. Ik besloot echter voorloopig als
raadslid zitting te nemen, doch een jaar later, na de ervaring
te hebben opgedaan dat ik in den raad der gemeente van
slechts weinig nut kon zijn, legde ik mijn mandaat neder.

Nagenoeg gelijktijdig met mijne nederlegging der redactie
van het Tijdschrift voor Nederlandsch Indië was de conser-
vatieve ricliting weder aan het bewind gekomen. Die afwis-
seling van regeeringsbeginselen, waardoor soms de arbeid van
jaren in eens wordt te niet gedaan, hoe ook liggende in den
aard van een coiistitutioneeleu iStaat, bracht er veel toe bij
mijne opgewektheid voor politiek leven te verminderen. In
de wetenschap was dat geheel anders. Men wordt er beoor-
deeld naar zijn waarde en niet door hartstochten, en elk feit
voor haar gewonnen is blijvend en duurzaam. Ik trok mij
dan ook allengskens uit de politieke kringen terug, en zelfs

( 51 )

aan de werkzaamheden van het toen in de hofstad bloeiend
Indisch Genootschap, waarin ik dikwerf ter bespreking der
Indische belangen was opgetreden, en in welks bestuur ik
sedert jaren zitting had, nam ik minder levendig deel.

Meer resultaat en meer voldoening had ik my voorgespie-
geld van de betrekkingen die ik bekleedde by een paar in-
stellingen van wetenschappelijken aard.

Het Koninklijk zoölogisch botanisch genootschap te 'sGra-
venhage was nog in de eerste jaren, de moeilijkste, van zijn
bestaan. Het had te worstelen met geldelijke moeilijkheden
en de onthouding of bedekte tegenwerking der aristocratie,
welker gezellig samenzijn in eene zelfde ruimte, den dieren-
tuin van het genootschap, met den middenstand toen nog
volstrekt niet lag in haar zeden. Tot voorzitter van het ge-
nootschap gekozen, was het mijn streven het in populariteit
te doen winnen, maar tevens ook het den wetenschappelijken
naam, dien het zich gegeven had, te doen waardig maken.
Bouwstoffen voor wetenschappelijk dierkundig en plantenkun-
dig onderzoek waren in ruime mate aanwezig. De reeds aan-
wezige verzamelingen konden tot kern dienen van een museum,
en door dat museum kon, met het oog op de ontoereikende
middelen voor het onderhouden van eene diergaarde op den
voet der groote Europeesche dierentuinen, de belangrijkheid
der instelling aanmerkelijk worden verhoogd, in afwachting
dat de middelen zouden aanwezig zijn om ook de diergaarde
belangrijk uit te breiden. Bovendien was de directeur van
het genootschap een man van wetenschappelijken aanleg en
zelf in de wetenschap niet geheel onbekend. Het geheele
bestuur van het genootschap werkte in dien geest mede, doch
alle wetenschappelijke bemoeiingen stuitten af op onwil en on-
regelmatig beheer van den directeur. Toen ik na eenige jaren
de ervaring had opgedaan dat aan ontwikkeling van het ge-
nootschap in wetenschappelijke richting in den bestaanden
toestand niet verder te denken viel, meende ik als president
te moeten aftreden, weinig geneigd als' ik was, de leiding te
blijven op mij nemen van eene instelling die slechts beoogde

de bevordering van maatschappelijke genoegens, zonder meer.

4*

( 52 )

Herhaaldelijk had ik ook aanvaard de keuie en de her-
keuze tot het presidium van het Koninklijk Instituut voor de
taal-, land- en volkenkunde van Nederlandsch Indië. Dit
lustituut, aanvankelijk te Delft gevestigd, was later naar de
hofstad overgebracht en had niet opgehouden in bloei en aan-
zien toe te nemen. De aard der inrichting van het bestuur
liet echter niet toe zich, hetzij als bestuurder hetzij als voor-
zitter, onafgebroken aan de belangen der instelling te w^den.
Het beginsel van verplichte periodieke aftreding met eenjarige
iniet herkiesbaarheid, door het Instituut gehuldigd, had bij
erkende voordeden toch het nadeel, dat het ongunstig moest
werken op het beramen of doorzetten van maatregelen in het
belang der instelling of der wetenschap, van welke de voor-
stellers niet zeker waren dat /ij door hun opvolgers zouden
worden voortgezet, en tot welker goeden uitslag zg in geen
geval ten einde toe zouden kunnen medewerken.

Mijn meer werkdadige betrekking tot het Instituut was dan
ook van afwisselenden en tijdelijken aard. Ook moest ik mij
dan nog meer bepalen tot leiding der werkzaamheden, dan
tot dadelijke medewerking aan haar Bijdragen en Verhande-
lingen, wier inhoud zich bijna uitsluitend bepaalde tot taal-,
land- en volkenkunde. Slechts enkele stukken in de Bijdra-
gen, van statistischen aard, zijn van mijne hand.

Ten gevolge van de reorganisatie van den Raad van State
had het Staatsraadschap in buitengewonen dienst opgehouden,
eene louter eervolle onderscheiding te zijn. De bestemming
der buiten^^ewone Staatsraden was, bij de behandeling van
sommige onderwerpen, den Raad van State te versterken, daarin
zitting te nemen, en tot zyn adviezen en besluiten mede te
werken.

Meermalen werd ik dan ook geroepen aan de Averkzaam-
heden van den Raad deel te nemen, en trad dan op in de
sectie Koloniën, die mij telkenmale benoemde tot rapporteur
om de adviezen der sectie in den vollen Raad toe te lichten
en te verdedigen. Als zoodanig heb ik kunnen medewerken
tot de adviezen aan den Koning over de cultuurwetten, de

( 53 )

heerediensteu, het onderwijs in Indië, de reorganisatie der
geneeskundige school voor inlanders en van het korps inland-
sche artsen, enz.

In het jaar 1845 was ik in het huwelijk getreden met
Henriette Christine Rudolph, jongste dochter van Marïen
RuDOLPH, Indisch ambtenaar, en Maeie Elize Teissière. Het
eenig kind uit dit huwelijk, een dochter, in 1849 geboren,
huwde in 1868 met Willem Hendrik Baron van Heerdt,
adjudant des Konings. Ook uit dit huwelijk sproot slechts
een kind, dat de namen zgns vaders draagt.

Tot omstreeks 1867 had ik het geluk gehad mij over eene
doorgaans goede gezondheid mijner trouwe gade te mogen
verheugen. Die gezondheid werd verbroken en gevolgd door
een voortdurend ziekelij keu lichamelijken en psychischen toe-
stand, die mij meer en meer de plicht oplegde het leed te
deelen, bij wie ik zoolang zooveel liefs had genoten.

Toch kon die aanhoudende toestand van zorg en spanning
niet anders dan nederdrukkend terugwerken. Van deelneming
in het publiek aan publieke belangen kon geen sprake meer
zijn, en ik trok mij dan ook meer en meer daarvan terug.
Ook mijne studiën en onderzoekingen kon ik niet geregeld
meer voortzetten, verplicht als ik was het grootste gedeelte
van mijn tijd te wijden aan zorgen voor de geliefde zieke.

Allengskens ook bleef de uitwerking van dien toestand niet
achter op eigen psychischen toestand. Gedrukt door het voort-
durend aanschouwen van het lijden mijner gade, waaraan ik
my niet mocht en ook niet zou hebben willen onttrekken,
voelde ik allengskens werklust en veerkracht verminderen.

Zoolang mijne dochter ongehuwd was, bracht haar tegen-
woordigheid nog veel afleiding en troost aan, maar sedert ik
alleen bij de zieke was overgebleven, die voortdurend hulp,
verzorging en opwekking noodig had, werd het onmogelijk
mij eenigszins geregeld aan mijne onderzoekingen te wijden.
Daarbij kwam de naderende ouderdom en het gevolg der over-
spanning van meer dan dertigjarigen weinig afgebroken ar-
beid. En bovendien nog hadden zich allerlei moeilijkheden

(54)

voorgedaan met betrekkiag tot de uitgave van den Atlas ich-
thyologique, welker voortzetting tijdelijk moest worden ge-
staakt.

De jaren, waarin ik onder dien toestand het meest gedrukt
bleef, behooren tot de minst vruchtbare mijns levens. Aan
het maatschappelijk leven nam ik geen deel meer, en wat ik
nog op wetenschappelijk gebied verrichtte, had nagenoeg uit-
sluitend betrekking tot de ichthyologie.

Van den Atlas ichthyologique was toen nog niet de helft
voltooid. De middelen door het koloniaal gouvernement toe-
gestaan tot dekking van het geldelijk tekort op de uitgave,
waren uitgeput. Toen ik Indië verliet, bracht ik vandaar mede
een lijst van meer dan tachtig inteekenaren, maar weinig ja-
ren later was dat getal door vertrek, overlijden en terug-
trekking sterk verminderd, en de inning der inteekeninggelden
van de overgeblevenen bleek zoo moeilijk en kostbaar, dat
niets daarvan ten bate der uitgave kwam. liet debiet bleef
daardoor bijua uitsluitend beperkt tot groote wetenschappe-
lijke instellingen en openbare boekerijen, en kon zich nauwe-
lijks boven een zestigtal exemplaren handhaven — en van dat
geringe getal moest nog 30 pCt. van de inteekeninggelden
iian den uitgever worden afgestaan.

De op geheel andere finantiëele berekeningen gegronde onder-
steuning van de Regeering kon in de verte niet strekken om
de uitgave te voltooien, en toen daarop gewezen werd bij
den toenmaligen minister Fransen van de Putte, meende deze
geen vrijheid te hebben het toestaan van nieuwe fondsen aan
de wetgevende macht voor te stellen.

Andere moeilijkheden deden zich op met betrekking tot
de uitvoering der platen. Langen tijd was het niet mogelijk
goede steenteekenaars te bekomen, en wat dan nog na eene
oneindigheid van verbeteringen kon worden gedrukt, werd zoo
langzaam en ongeregeld afgewerkt, dat de uitgave van som-
mige afleveringen er maanden, ja zelfs tot een paar jaar, door
werd vertraagd.

Meermalen was ik dan ook op het punt den ondernomen
arbeid geheel te staken, maar telkens weder opkomende in-

( 55 )

wenclige aandraug hield mij daarvan terug. De hoop op betere
tijden bleef mij schragen, en die hoop werd althans niet te-
leurgesteld wat betreft het hoofdwerk mijn levens.

Latere ministers van koloniën, Hasselman en Van Goltstein
deelden niet de meeuing van hun voorganger Van de Putte,
en de wetgevende macht maakte herhaaldelijk niet de gering-
ste zwarigheid, de voltooiing van de Atlas ichthyologiqne fi-
nantiëel mogelijk te maken.

Na het jaar 1870 voelde ik mijn werkkracht weder eenig-
zins herleven, doch zij bereikte nooit meer haar vroeger
standpunt en de veerkracht van vroeger jaren bleef voor goed
gebroken. Het bewustzijn ontwaakte allengskens, dat ik mij
zei ven had overleefd.

Wat ik ook sedert op wetenschappelijk gebied nog ver-
richtte, had bijna uitsluitend betrekking tot ichthyologie. De
uitgave van den Atlas was nu ook weder geregeld, en in het
jaar 1877 was die gevorderd tot het tiende deel, waarvan de
platen geheel waren afgedrukt en de tekst ter perse of voor
de pers gereed.

PETRI BLEEKER

SCRIPTORUM ICHTHYO].OGICORUM HUCUSQUE IN

LUCEM EDITOEUM

ENUMERATTO CHEONOLOGICA.

1846. 1. Overzigt der Siluroïden welke te Batavia voorkomen.
N. G. A. *) m. p. 135—184
2. Siluroideorum bataviensium species nuperrime detectae

N, G. A. lil. p. 284—293.
8. Siluroideorum bataviensium conspeetus diagnosticus.
F. B. G. XXI, I. p. 1—60.

4. Labroideorum ctenoideorum bataviensium diagnoses
et adumbrationes, V. B. G. XXI, I. p. 1 — 33.

5. Nieuwe bijdrage tot de kennis der iSiluroïden van
Java. V. B. G. XXI, I. p. 1—12.

*) AbbreviaUoues Titulorum Opeium Diarioruinque sequentes : —

N. G. A. — Natuur- en Geaeeskundig Archief voor NeJerJaudsch Indië. Bata-
via. 8"-

V. B. G. — Verhandelingen van het Bataviaasch Genootschap van Kunsten en
Wetenschappen, Ibid. 4**.

]. Ind. A. — Journal of the Indian Archipelago and Easteru Asia. Singapore. 8",

M. Ind. O. — Mouiteur des Indes Orientalcs et Occidentales. La Haye. 4".

N. T. N. I. — Natuurkundig Tijdschrift voor Nederlandsch Indië. Batavia. 8".

A. S. Sc. I. N, — Acta Societatis Scientiarum Indo-neerlandicae, Batavia. 49.

N. A. N. C. — Nova Acta Academ. Caes. Leop. Carol. Naturae Curios. 4".

Versl. K. A. W. — Verslagen der Koninklijke Akademie van Wetenschappen.
Afd. Natuurkunde. Amsterd. S**,

Verh. K. A. W, — Verhandeliagen d. Koninklijke Akademie van Wetensch ap-
pen. Afd. Natuurk. Amsterd. 4*^.

P. Z. S. — Proceedings of the Zoological Society of London. Lond. 8",

N. T. D. — Nederlandsch Tijdschrift voor de Dierkunde. Amsterd. 8".

V. H. M. W. — Verhandelingen van de Hollandsche Maatschappij der Weten-
schappen. Haarlem. 4".

Arch. N. Sc N. — Archives Neérlandaiscs des Sciences exactes et Naturelles.
Harlem. 8».

(57)

1847. 6. Pharyngognathorum Siluroideorumque species novae

Javaueuses. N, G. A. IV. p. 155—169.

1848. 7. A contribution to the Ichthyology of Surabawa.

I. Ind. A. II. p, 532—540.

1849. 8. A contribution to the knowledge of the ichthyolo-

gical fauna of Celebes. I. Ind. A. lil. p. 65—74.

9. Overzigt der te Batavia voorkomende Gladschubbige

Labroiden, met beschrijving van II. nieuwe soorten.

V. B. G. XXII. Vers. Gallic. in M. L O. III. —

Script, ann. 1847.

10. Bijdrage tot de kennis der Blennioiden en Gobioi-
den van den Soenda-molukscheu archipel, met be-
schrijving van 42 nieuwe soorten. V. B. G. XXII.
p. 1—40. (Ang. 1848).

11.- Bijdrage tot de kennis der Percoiden van den Ma-
layo-molukschen archipel, met beschrijving van 22
nieuwe soorten. V. B, G. XXII. p. 1—64 (Sept. 1848).

1 2. Bijdrage tot de kennis der ichthyologische fauna van
het eiland Bali, met beschrijving van eenige nieuwe
species. F. B. G. XXII. p. 1 11. (Nov. 1848).

13. Bijdrage tot de kennis der ichthyologische fauna
van het eiland Madura, met beschrijving van eenige
nieuwe species. V. B. G. XXII. p.1— 16 (Dec. 1848).

14. Bijdrage tot de kennis der Scleroparei van den
Soenda-molukschen Archipel. V. B. G. XXII. p.
1—10 (Febr. 1849).

1850. 15. Bijdrage tot de kennis der ichthyologische fauna van

Midden- en Oost-Java, met beschrijving van eenige
nieuwe species. V.B. G. XXII. p. 1—23 (Febr. 1849).

16. Bijdrage tot de kennis der Sciaenoïden van den
Soenda-molukschen archipel, met beschrijving van
7 nieuwe soorten. V. B. G. XXII. p. 1 — 31 (Aug.
1849).

17. Bijdrage tot de kennis der Sparoïden van den Soen-
da-molukschen archipel. V B. G. XXII. p. 1 — 16
(Dec. 1849).

( 58 )

18. Bydrage tot de kennis der Chaetodontoïden van den
Soenda-molukscheu archipel. V. B. G. XXIII. p.
1—31 (Dec. 1849).

19. Bijdrage tot de kennis der Maenoïden van den
Soenda-molukschen archipel. V. B. G. XXI II. p.
1—13 (Jan. 1850).

20. Bijdrage tot de kennis der visscheu met Doolhof-
vormige kieuwen van den Soenda-molukschen ar-
chipel. V. B. G. XXIII. p. 1—15 (Febr. 1850.)

21. Bydrage lot de kennis der Teuthideu van den Soen-
da-molukschen archipel. V. ^. G^. XXIII. p. 1—30
(Mart. 1850).

22. Bijdrage tot de kennis der Notacanthini van den
Soenda-molukschen archipel. V. B. G. XXIII. p.
1—6 (Mart. 1850).

23. Bijdrage tot de kennis der ichthyologische fauna
van Borneo, met beschrijving van 16 nieuwe soorten
van zoetwatervisschen, N, T. N. I. I. p, 1 — 16
(Mart. 1850).

24. Over eenige nieuwe soorten van Scleroparei van den
Indischen archipel. N, T. N. I. I. p. 17—27 (Aug.
1850).

25. Over twee nieuwe soorten van Calliouymus van den
Indischen archipel. iV.T.iV^.i". I.p.28— 32 (Aug.1850).

26. Over eenige nieuwe soorten van Belone en Hemi-
ramphus van Java. N. T. N. I. I. p. 93—95.

27. Over drie nieuwe soorten van Tetraodon van den
Indischen archipel. N. T. N. I. I. p. 96—97.

28. Faunae ichthyologicae Javae insularumque adjacen-
tium genera et species novae. N. T. N. I, I. p.
98—108.

29. Visschen van Banka. N. T. N. I. I. p. 159—16]
(Oct. 1850).

30. Visschen van Borneo. N. T.N.L I. p. 161—162.

31. Over eenige nieuwe soorten van Blennioiden en
Gobioïden van den Indischen archipel. N. T. N. 7.
I. p. 236-258 (Nov. 1850).

( 59 )

32. Nieuwe bijdrage tot de kennis der ichthyologische
fauna van Borneo, met beschrijving van eenige
nieuvv^e soorten van zoetwatervisschen. N. T. JV. I.
I. p. 259-275 (Nov. 1850).

33. Oxybeles Brandesii, eeue nieuwe soort van Ophi-
dini van Banda-Neira. N. T. N. L L p. 276—278.

1851. 34. Over eenige nieuwe geslachten en soorten van Ma-
kreelachtige visschen van den Indischen archipel.
N. T. N. I. I. p. 341-372.

35. Over eenige nieuwe soorten van Pleuronectoïden van
den Indischen archipel. N. T. N. I. I. p. 401—416.

36. Over eenige nieuwe soorten van Megalops, Dussu-
mieria, Notopterus en Astronecthes. iV. T. N. I.
I. p. 417--424.

37. Visschen van Biliton. N. T. N. I. L p. 478—479
(Febr. 1851).

38. Derde bijdrage tot de keunis der ichthyologische
fauna van Borneo, met beschrijving van eenige
nieuwe soorten van zoetwatervisschen. N. T. N. 1.
II. p. 57—70 (Febr. 1851).

39. Cheilinoïdes, een nieuw geslacht van Gladschubbige
Labroïden van Batavia. N. T. N. I. II. p. 61 - 62
(Mart. 1851).

40. Nieuwe bijdrage tot de kennis der Percoidei, Scle-
roparei, Sciaenoidei, Maenoidei, Chaetodontoidei en
Scomberoidei van den Soeuda-molukschen archipel.
N. T. N. L II. p. 163—179.

41. Vierde bijdrage tot de kennis der ichthyologische
fauna van Borneo, met beschrijving van eenige
nieuwe soorten van zoetwatervisschen. N. T. N. I.
II. p. 193—208 (Maj. 1851).

42. Nieuwe bijdrage tot de kennis der ichthyologische
fauna van Celebes. N. T. N. L II. p. 205—224
(Maj. 1851).

43. Bijdrage tot de kennis der ichthyologische fauna
van de Banda-eilanden. iV^. T. iV. /. II. p. 225— 261
(Maj. 1851).

( 60 )

44. Visschen van Solo N. T. N. L II. p. 347—348
(Jul. 1851).

45. Vijfde bijdrage tot de kennis der ichthyologische
fauna van Borneo, met beschrijving van eenige
nieuwe soorten van zoetv^atervisscheu. iV. T. N. I.
II. p. 415—442 (Aug. 1851).

4G. Bijdrage tot de kennis der ichthyologische fauna

van Riouw. N. T. N. I. IL p. 469—497 (Oct. 1851).

1852. 47. Bijdrage tot de keunis der Blootkakige visschen van

den Soenda-molukschen archipel. V. B. G. XXIV.

p. 1—26 (Aug. 1850, A.ppend. Mart. 1852).

48. Bijdrage tot de kennis der Makreelachtige visschen
vanden Soenda-molukschen archipel. V.B.G. XXIV.
p. 1-93 (Oct. 1850,Append. Dec. 1850, Mart 1853).

49. Bijdrage tot de kennis der Snoekaohtige visschen
van den Soenda-molukschen archipel. V. B. G^
XXIV. p. 1—28 (Nov. 1850, Append. Mart 1852).

50. Bijdrage tot de kennis der Pleuronecteoidei van den
Soenda-molukschen archipel. V. B. G. XXIV. p.
1—32 (Dec. 1850 ;Append. Jan. 1851, Mart. 1852).

51. Bijdrage tot de kennis der Chirocentroidei, Luto-
deiri, Butirini, Elopes, Notopteri, Salmones, Eche-
neoidei en Ophidini van den Soenda-molukschen
archipel. F. B. G. XXIV. p. 1-32 (Jan. 1851;
Apiend. 1851).

52. Bijdrage tot de kennis der Balistini en Ostraciones
van den Indischen archipel. V. B. G. XXIV. p.
1—38 (Maj. 1851, Appeud. Nov. 1851).

53. Bijdrage tot de kennis der Plagiostonien van den
Indischen archipel. V. B. G. XXIV. p. 1—92 (Jun.
1851; App. 1852).

5 1 . Bijdrage tot de kennis der Haringachtige visschen

van den Soenda-molukschen archipel. V. B. G.

XXIV. p. 1—52 (Dec. 1851; App. Maj. 1852).
55. Bijdrage tot de kennis der ichthyologische fauna

van Singapore. iV. T. N. I. III. p. 51—86 (Dec.

1851).

( 61 )

56. Bijdrage tot de kennis der ichthyologische fauna
van Blitong (Billiton), met beschrijving van eenige
nieuwe soorten van zoetwat.ervisschen. N. T. N. I»
III. p. 81—100 (Dec. 1851).

57. Bijdrage tot de kennis der ichthyologische fauna
van Timor. i\^. T. lY. ƒ. III. p. 155— 174 (Jan. 1852).

58. Bijdrage tot de kennis der ichthyologische fauna
van de Moluksche eilanden. Visschen van Amboina
en Ceram. iV. T. iV /. III. p. 229— 309 (Apr. 1852).

59. Zesde bijdrage tot de kennis der ichthyologische
fauna van Borneo. Visschen van Pamangkat, Band-
jermassing, Braboekarta en Sampit. iV. T. N. I.
III. p. 407—442 (Jan. 1852).

60. Bijdrage tot de kennis der ichthyologische fauna
van het eiland Banka. iV. T. N. I. III. p 443 460
(Jun. 1852;.

61. Visschen van Solor. N. T.N.I. III. p. 490—491.

62. Nieuwe bijdrage tot de kennis der ichthyologische
fauna van Amboina. A^. T.N.I. III. p. 545—568
(Aug. 1852).

63. Diagnostische beschrijvingen van nieuwe of weinig
bekende vischsoorten van Sumatra. Tiental I — IV.
N. T. N. I. III. p. 569-608.

64. Nieuwe visschen van Banda-Neira. N. T.N.I. III
p. 648—646 (Sept. 1852).

65. Nieuwe bgdrage tot de kennis der ichthyologische
fauna van Ceram. N. T. N. L III. p. 689-716
(Sept. 1852).

^Q. Nieuwe bijdrage tot de kennis der ichthyologische
fauna van het eiland Banka. N. T. N. 1. III. p.
715—738 (Oct 1852).
67. Derde bijdrage tot de kennis der ichthyologische
fauna van Celebes. N. T. N. I III. p. 739—782
(Sept. 1852).
1853. 68. Over eenige nieuwe soorten van Notopterus van den
Indischen archipel. N. A. N. C. XXIV, I. p. 1 14
(49—62). (Dec. 1851).

( 62 )

G9. Bijdrage tot de kennis der ichthyologische fauna
van Japan. Verh. K. A. W. I. p. 1—16 (Dec.1851).

70. Bijdrage tot de kennis der Muraenoïden en Sym-
branchoïden van den Indischen archipel. V. B. G.
XXV. p. 1—62 (Sept. 1852).

71. Derde bijdrage tot de kennis der ichthyologische
fauna van Amboina. N. T. N. I. IV. p. 91—130
(Dec. 1852).

72. Bijdrage tot de kennis der ichthyologische fauna
van Ternate. ^. T. N. I. IV. p. 131 140 (Oct.
1852).

73. Over eenige nieuwe soorten van Ilomaloptera v.
Hass. (Balitora Gr.) van Java en Sumatra. iV. T.
N. I. IV. p. 131—140 (Oct, 1852).

74. Nalezingen op de ichthyologie van Japan. V. B. G.
XXV. p. 1 56 (Jan. 1853).

75. Nalezingen op de ichthyologische fauna van Ben-
galen en Hindostan. V. B. G. XXV. p. l — 166
(Jun.— Sept. 1853, App. Maj. 1854).

76. Bydrage tot de kennis der Troskieuwige visschen
van den Indischen archipel. V. B. G XXV. p.
1-30 (Aug. 1853).

77. Aanhangsel op de bijdrage tot de kennis der Mu-
raenoïden en Symbranchoïden van den Indischeii
archipel. F. B. G. XXV, p. 63—76 (Sept. -Dec.
1853).

78. Exocoetus hexagona, eene nieuwe soort van Banka.
N. T. N. I. IV. p. 206—207 (Febr. 1853).

79. Diagnostische beschrijvingen van nieuwe of weinig
bekende vischsoorten van Sumatra. Tiental V — X.
A^. T. N. I. IV. p. 243—302 (Febr. 1853).

80. Sicydium Parvei, eene nieuwe soort van de Preau-
ger -Regentschappen. N. T. N. I. IV. p. 426—427
(Jun. 1853).

81. Diagnostische beschrijvingen van nieuwe of weinig
bekende vischsoorten van Batavia. Tiental I — VI.
N. T. N. I. IV. p. 451—516 (Jan.— Aug. 1853).

( 63 )

82. Nieuwe bijdrage tot de kennis der ichthyologische
fauna van Teniate en Halmaheira (Giloloj. N. T.
N. I. IV, p. 595—610 (Aüg. 1853).

83. Bijdrage tot de kennis der ichthyologische fauna
van Solor. N. T. N. I. V. p. 67-9G (Febr. 1853),

84. Vierde Bijdrage tot de kennis der ichthyologische
fauna van Celebes. N. T. N. I. V. p. 153—174
(Jul. 1853).

85. Nalezingen op de ichthyologische fauna van het
eiland Banka. N. T.N.I. V. p. 174— 194 (Jan.—
Sept. 1853).

86. Derde bijdrage tot de kennis der ichthyologische
fauna van Ceram. N. T, N. L V. p. 233—248 (Jul.
1853).

87. Vierde bydrage tot de kennis der ichthyologische
fauna van Amboina. N. T. N. I. V. p. 317—352
(Mart.—Aug. 1853).

88. Zevende bijdrage tot de kennis der ichthyologische
fauna van Borueo. Zoetwatervisschen van Sambas,
Pontianak en Pengaron. N. T. N. I. V. p. 4^7 —
462 (Jan.— Aug. 1853;.

89. Nieuwe tientallen diagnostische beschrijvingen van
nieuwe of weinig bekende vischsoorten van Suiua-
tra. N. T. N. 1. V. p. 495—534 (Oct.— Dec. 1853).

90. Antennarius notophthaluius, eene nieuwe soort van
de Meeuwenbaai. N. T. N. I. V. p. 543 545 (Dec.
1853).

1854. 91. Bijdrage tot de kennis der ichthyologische fauna
van Halmaheira (Gilolo). N. T.N.I. VI. p. 49-62
(Nov. 1853).

92, Derde bijdrage tot de kennis der ichthyologische
fauna van de Banda- eilanden. N. T. iV. I. VI. p,
89—114 (Dec. 1853.

93, Diagramma haematochir, eene nieuwe soort van
TerDate. N. T. N. I. VI. p. 175—176 (Mart. 1854).

94, Species piscium batavieuses novae vel minus cognitae.
N. T. N. I. VI. p. 191—202 (Jan. 1854).

(64 )

95. Nieuwe bijdrage tot de kennis der ichthyologische
fauna van ïinior. N. T. N I. VL p. 203—216
(Febr. 1854).

96. Bijdrage tot de kennis der ichthyologische fauna
van het eiland Flores. N. T. N. I. VI. p. 311—
338 (Mart. 1854).

97. Syngnathus tapeinosoma, eene nieuwe zeenaald van
Anjer. N. T. N. I. VI. p. 375—376 (Jan. 1854).

98. Diagramma polytaenioïdes, eene nieuwe soort van
Solor. N. T. N'. L VI. p. 375—376 (Jan. 1854).

99. Fauuae ichthyologicae japouicae species novae.
N. T. N. I. VI. p. 395— 426 (Jan.— Febr. 1854).

100. Vijfde bijdrage tot de kennis der ichthyologische
1'auna van Amboiua. N.T.N.I. VI. p. 455— 508
(Maj. 1854).

101. Eleotris Tolsoni, eene nieuwe soort van Java's
Westhoek nabij de Meeuwenbaai. N. T. N I. VI.
p. 542—543 (Jun. 18:^4).

102. Bijdrage tot de kennis der ichthyologische fauna
van de Kokos-eilandeu. N. T. N. L VIL p. 37—48
(Jun. 1854).

103. Overzigt der ichthyologische i'auna van Sumatra,
met beschrijving van eenige nieuwe soorten. N. T.
N. I. VJI. p. 49—108 (Jan.— Jun. 1854).

104. Iets over visschen levende in zeesterren en over
eene nieuwe soort van Oxybeles. JV. T. N. I. VII.
p. 162—163 (Aug. 1854).

105. Visschen van de Natoena-eilanden. N. T. iV. I.
VIL p. 163-164 (Aug. 1854).

106. Vijfde bijdrage tot de kennis der ichthyologische
fauna van Celebes. N T. N. L VIL p. 225—260
(Mart.— öept. 1854).

107. Ichthyologische waarnemingen gedaan op verschil-
lende reizen in de residentie Bantam. N. T.N. I.
VIL p. 309—326 (Öept. 1854).

108. Over eenige nieuwe visschen van de Kokos-eilan-
den. N. T. N. I. VIL p. 353 358 (Oct. 1854).

( 65 )

109. Bijdrage tot de kennis der ichthyologische fauna vaii
Batjan. N. T.N. L VIL p. 359-378 (Sept.1854).

110. Specierum piscium javaueusium novarum vel minus
cognitarum diagnoses adumbratae. N. T. N. I.
VII. p. 415—448 (Jun.-Oct. 1854).

111. Zesde bijdrage tot de kennis der iclithyologisclie
fauna van Celebes. N. T. N. I. VII. p. 448-452
(Nov. 1854).

112. Dactylopterus cheiroplithalmus van de Banda-ei-
landeu. N. T. N. I. VIL (Oct 1854).

118. Nog iets over visscheu levende in Echinodermen.
N. T. N. I. VIL p. 435—496 (Dec. 1854).

114. Over eenige vibschen van van Diemensland. Verh.
K. A. W. II. p. 1-30 (Jul. 1854).

115. Nieuwe nalezingen op de ichthyologie van Japan.
V: B. G. XXVL p. 1 — 132 (Jan.— Febr. 1854).

116. Bijdrage tot de kennis der Sphyraenoïden vanden
Indischen Archipel. V. B. G. XXVL p. 1-22
(Sept. 1854).

1855. 117. Achtste bijdrage tot de kennis der ichthyologische
fauna van Borueo. Zoetwatervisschen van Baudjer-
masiu. N. T. N. l VIII. p. 151—168 (Nov 1854).

118. Perde bijdrage tot de kennis der ichthyologische
fauna van de Kokos-eilanden. N'. T. N. I. VIII.
p J 65— 180 (Dec 1854).

119. Antennarius Liudgreeni, eene nieuwe soort van
Banka N. T. N. I. VlIL p. 192 193 (1854).

120. Vijfde bijdrage tot de kennis der ichthyologische
fauna van Ternate. N. T. N. L VIII. p. 295—
304 (Dec, 1854).

121. Bijdrage tot de kennis der ichthyologische fauna
van de Batoe-eilanden. N.T.N.I. VUL p. 305 —
32S (Mart. 1855).

122. Visschen van de Duizend-eilanden. N. T. N. I.
VUL p. 844 (Mart. 1855).

123. Visschen van Tikoe, Sumatra's Westkust. N. T.
K I. VIII. p. 345 (Mart. 4855).

Jaarboek 1877. ^

( Ö6 )

124. Zesde bijdrage tot de kennis der ichthyologische
fauna van Amboina. iV^. T. N. I. VIII. p. 391—
434 (Mart. 1855).

125. Zevende bijdrage tot de kennis der ichthyologische
fauna van Celebes. N. T. N. I. VIII. p. 435—444
(Apr. 1855).

126. Vierde bijdrage tot de kennis der ichthyologische
faana van de Kokos-eilanden. JV. T. N. I. VIII.
p. 445— 4G0 (Apr. 1855).

127. Tweede bijdrage tot de kennis der ichthyologische
fauna van de Batoe-eilanden. N. T, N. I. IX. p.
65—72 (Apr. 1855).

128. Tweede bijdrage tot de kennis der ichthyologische
fauna van Halmaheira (Gilolo). N. T. N. I. IX,
p. 105—112 (Apr. 1855).

129. Nieuwe bijdrage tot de kennis der ichthyologische
fauna van Sumbawa. iV. T.N.L IX. p. 113—115
(Apr. 1855).

130. Over eenige nieuwe visschen van Ternate. N. T.
N. I. IX. p. 155 (Aug. 1855).

131. Tweede bijdrage tot de kennis der ichthyologische
fauna van Batjan. N. T. N. I. IX. p. 191—202
(Maj. 1855).

132. Nalezingen op de vischfauna van Sumatra. Vis-
schen van Lahat en Sibogha. N. T. N. I. IX.
p. 257—280 (Jun. 1855).

133. Achtste bijdrage tot de kennis der ichthyologische
fauna van Celebes. N. T. N. I. IX. p. 281^314
(Jun. 1855).

134. Verslag van eenige visch verzamelingen van Oost-
Java. K ï. iV. ƒ.1x. p. 391— 414 (Jun.— .Tul. 1855).

135. Negende bgdrage tot de kennis der ichthyologi-
sche fauna van Borneo. Zoetwatervisschen vau
Pontianak en Bandjermasin. N. T. A. I. IX. p.
415—430 (Jul. 1855).

136. Bijdrage tot de kennis der ichthyologische fauna van
het eiland Groot-Obi. N. T.N.L IX. p. 431— 438.

( 67 )

137. Derde bijdrage tot de keunis der ichthyologisclie
fauna van Batjan. N. T, N. 1. IX. p. 491—504
(Aug. 1855).
1856. 138. Tweede bydrage tot de kennis der ichthyologische
fauna van het eiland Riutang. N. T. N. I. X,
p. 345—356 (Nov.— Dec 1856).

139. Zevende bijdrage tot de kennis der ichthyologische
fauna van Teruate. N. T. N. 1. X. p. 357-386.

140. Carcharias (Prionodon) amblyrhynchus, eeue nieuwe
haaisoort gevangen nabij het eiland Solombo. N.
T. N. L X. p. 467—468 (Nov. 1855).

141. Visschen van Saparoea. N. T. N. /. X. p. 469
(Nov. 1855).

142. Verslag omtrent eenige vischsoorten gevangen aan
de Zuidkust van Malang in Oost- Java. N. T.N.I.
XI. p. 81-92 (Dec. 1855).

143. Vijfde bijdrage tot de kennis der ichthyologische

fauna vau de Banda-eilanden. N. T. N. I. XI.
p. 93—100 (Mart. 1856).

144. Visschen waargenomen te Laboeha, eiland Batjan.
N. T. N. L XL p. 253—251 (Nov. 1855).

145. Bijdrage tol de kennis der ichthyologische fauna
van het eiland Boero. N. T. N. L XI. p. 383—
414 (Maj. 1856).

146. Verslag van eenige verzamelingen van zee- en
zoetwatervisschen van het eiland Banka. JS. T. N. I.
XI. p. 415 420.

147. Vischsoorten nieuw voor de kennis der fauna van
het eiland Ceram. N. T. N, I. XI. p. 486—487
(Jun 1856).

148. Reis door de Minahassa en den Molukschen archi-
pel gedaan in de maanden September en October
1 855 in het gevolg van den Gouverneur-generaal
A. J. DuYMAER VAN TwisT. Batavia. 2 Vol. S^.

149. Besch lij vingen van nieuwe en weinig bekende visch-
soorten van Amboina, verzameld op eene reis door
den Molukschen arc'apel, gedaan in het gevolg van

5*

( 68

den Gouverneur-generaal Duymaer van Twist in
September en October 1855. A. S. S. L N. I.
p. 1—76 (Dee. 1855; App. Jun. 1856).

150. Beschrijvingen van nieuwe of weinig bekende visch-
soorten van Menado en Makassar, grootendeels
verzameld op eene reis naar den Molukschen ar-
chipel in het gevolg van den Gouverneur-generaal
DüYMAER VAN TwiST. N. S. S. L N. L p. 1 — 80
(Jan.— Febr. 1856).

151. Achtste bijdrage tot de kennis der icbthyologische
fauna van Ternate. N. T. N. I. XII. p. 191—210
(Jul. 1856).

152. Bijdrage tot de kennis der icbthyologische fauna
van Nias. N. T. N. I. XII. p. 211—228 (Jun.
1856).

153- Derde bijdrage tot de kennis der icbthyologische
fauna van de Batoe-eilandeu A^. T. N. I. XII.
p. 229—242 (JuD. 1856).

154. Berigt omtrent eenige vischsoorten van Tobali, •
eiland Banka. A^. T.N.I. XII. p. 273—275 (Aug.
1856).

155. Nieuwe bijdrage tot de kennis der icbthyologische
fauna van Bali. A^. T. N.' I. XII. p. 291—302
(Sept. 1856).

156. Berigt omtrent eenige vischsoorten nieuw voor de
kennis van het eiland Ceram. A^. T. N. I. XII.
p. 508 (Dec. 1856).

1857. 157. Couspectus specierum piscium moluccensium huc-
usque cognitarum. A. S. S. I. N. II. 1 — 23 (Jul.
1856).

158. Tiende bijdrage tot de kennis der icbthyologische
fauna van Borneo. Visschen van de rivieren Ba-
rito, Kahajan en Kapoeas. A. S. S. I. N. II. p.
1-21 (Sept, 1856).

159. Achtste bydrage tot de kennis der vischfauna van
Amboiua. A. S. S. I N. II. p. 1—102 (Nov. -
Dec. 1856).

( 69 )

160. Zesde bijdrage tot de kennis der vischfauna van
Suraatra, Visschen van Padang, Troessan, Priaman,
Sibogha en Palembang. A. S. S. I. N. lil. p.
1_50 (Oct. 1856).

161. Vierde bijdrage tot de kennis der ichthyologisehe
fauna van Japan. A. S. S. I. N. III. p. 1 — 46
(Jan. 1857).

162. Tiende bijdrage tot de kennis der visr hfaiina van
Celebes. A. S. S. I. N. lil. p. 1—16 (Febr. 1857).

163. Elfde bijdrage tot de kennis der vischfauna van
Celebes. Visschen van Makassar. A. S. S I. N. III.
p. 1—2 (Jun. 1857).

164. Elfde bydrage tot de kennis der ichthyologisehe
fauna van Borneo, Visschen van Sinkawang.
A. S. S. I. N. III, p. 1—4 (Maj. 1857).

165. Negende bijdrage tot de kennis der vischfauna van
Amboina. A.S.S.LN. IIL p. 1 — 6 (Jun. 1857).

166. Tieude bijdrage tot de kennis der vischfauna van
Amboina. A.S.S.LN. III. p. 1—4 (Nov. 1857).

167. Tweede bijdrage tot de kennis der ichthyologisehe
fauna van Boero, N. T. N. L XIII. p. 55—82
(Dec. 1856).

168. Over eenige vischsoorten nieuw voor de kennis
der fauna vanBiliton. N. T. N. I. XIII. p, 283—287
(Mart. 1857).

169. Descriptiones specierum piscium javanensium no-
varum vel minus cognitarum diagnosticae. N. T.
N. 1. XIIT. p. 323—368 (Jan. 1856— Apr. 1857).

170. Bijdrage tot de kennis der ichthyologisehe fauna
van de Sangi- eilanden. N. T. N. I. XIÏI, p. 369—
380 (Apr. 1857).

171. Verslag van eene nieuwe verzameling visschen van
Batjan. N. T. N. I. XIII. p. 381—386 (Apr.
1857).

172. Verslag omtrent eenige vischsoorten van Tiraor-
koepang en Timor-delhi. N. T. N. I. XIII. p.
387—390 (Apr. 1857).

( 70 )

173. Over eenige vischverzaraelirigeii van verschillende
gedeelten van Java. N. T. N. L XIII. p. 475 -
480. (Apr. 1857).

174. Over eenige vischsoorten gevangen bij Prigl aan
Java's Zuidkust. N. T. N. I. XIV. p. 244—246.
(Jul. 1857).

1858. 175. lehthyologiae Arcbipelagi Indiei Prodromus. I Si-
luri. "j.. 5. S. I. N. IV. p. 1—370 (Jun.— öept.
1857; Append. Aug. 1858).
17G Zevende bijdrage tot de kennis der viscbfauua van
Sumatra. Viscben van Palembang. A. S. S. I. N.
V. p. 1—12 (Dec. 1857).

177. Twaalfde bydrage tot dekennis der visclifauna van
Borneo. Visscben van Sinkawang. A. S. S. I. N.
V. p. 1—10 (Oct, 1857 et Mart. 1858).

178. Twaalfde bijdrage tot de kennis der viscbfaunavan
Celebes. Visscben van Menado. A. S. S. I. N. V.
p. i_4 (Jur. 1858).

179. Vijfde bijdrage tot de kennis der ichthyologische
fauna van Japan. A. S. S. I. N. V. p. 1—12
(Jul. 1858).

180. Index descriptionum specierum piscium Bleekeria-
narum in volumin ibus I ad XIV Diarii Societatis
Regiae Scientiarum Indo-Batavae. N. T. N. I.
XIV. p. 447—486.

181. Visscben van Java's Zuidkust. N. T.N.I. XV. p.
159_162 (Dec. 1857).

182. Holacantbus pseudannularis, eene nieuwe soort van
Batavia. ^. T. N. I. XV. p. 169—171 (Nov.
1857).

183. Bijdrage tot de kennis der viscbfauua van den
Goram-arcbipel. N. T. N. L XV. p. 197 218
(Nov. 1857).

184. Vierde bijdrage tot de kennis der viscbfauua van
Biliton. A". T.N.I. XV. p. 219—240 (Dec. 1857).

185. Tweede bijdrage tot de kennis der vischfauna van
Singapore. N. T. N.I. XV. p. 241— 254 (Jan 1858).

( 71 )

186. Enuraeratio specierum piscium javanensiura huc-
usque cognitarara. N. T. N. 1. XV". p. 355 — 456
Jun. 1858).

187. Vijfde bijdrage tot de kennis der icbthyologische
fauna van de Kokos-eilanden. iV. T. N. I. XV.
p. 457—468 (Jun. 1858).

188. Visschen van Tikoe en reptiliëu van Agam, ver-
zameld door E. A. LüDEKiNG. N. T. N. I. XVI.
p. 26—28 (Oct. 1857).

189. Visschen en reptiliën van Amboina, verzameld
door den heer Schröder. N. T. N. I. XVI. p.
28—31 (Oct. 1857).

190. Vischsoorsen vanTjilatjap, verzameld door R. Tie-
VEZ. N. T. N. I XVI. p. 37 (Oct. 1857).

191. Systema Silurorum. N. T. N. I. XVI. p. 38— 4 i
(Oct. 1857).

192. Vischsoorten van Anjer, verzameld door T. H.
Eysinger. N. T. N. L XVI. p. 45 (Nov. 1857).

193. Vischsoorten en reptiliën van Riouw en Lingga,
verzameld door E. Netscher, E. F. Meyer en
H. Raat. N. T. N. I. XVI. p. 45 - 47 (Nov.
1857).

194. Vischsoorten en reptiliën van Banjoewangi en
Buitenzorg, verzameld door H. Zollinger, II.von

ROSENBERG CU O. F. U. J. HuGUENIN. N. T. N I.

XVI. p. 47—49 (Nov. 1857).

195. Vischsoorten van Sinkawang, verzameld door J. II.
A. B. SoNNEMANN Rebentisch. N. T, N. I. XVI.
p. 195—196 (Mart. 1858).

196. Slangenen visschen uit de omstreken van Montrado,
verzameld door G. J. Filet. N. T, N. L XVI.
p. 196—197 (Mart. 1858).

197. Visschen van de Kokos-eilanden, verzameld door
J. G. C. Ross en A. J. Anderson. N. T.N.L XVI.
p. 205—206 (Apr. 1858).

198 Slangen en visschen van Koetei, verzameld door
J. WoLPF. N. T, N. I. XVI. p. 206 (Apr. 1858).

(72)

199. Reptiliën en vischsoorten van Batjan, verzameld
door J. G. T. Bbrnelot Moens. N. T. N. I. XVI.
p. 208-210 (Apr. 1858).

200. Vischsoorten uit de zoete wateren van Beukoelen,
verzameld door J, A. W. van Ophuysen. N. T.
N. L XVI. p. 210—211 (Apr. 1858).

201. Tindjan Kassik uit de rivier van Priaman, ver-
zameld door G, T. James. .V. T. N. I. XVI. p.
211—212 (Apr. 1858).

202. Zeevisschen gevangen in de nabijheid van Ben-
koelen, verzameld door J. A. W. van Ophoysen.
N. T. N. I. XVI. p. 239 (Jun. 1858).

203. Vischsoorten van de Kokos-eilanden, verzameld
door A. J. Anderson. N. T. N. I. XVI. p. 240
(Jun. 1858).

204. Visschen uit de Serajoe, verzameld door G. C.
ScHONCK. N. T. N. L XVI. p. 241 (Jun. 1858).

205. Vischsoorten gevangen bij Benkoelen en aange-
boden door J. A. W. VAN Ophuysen, N. T. N. L
XVI. p. 243—244 (Jun. 1858).

206. Vischsoorten van Muntok, verzameld door F.
W. DoLGE. N. T. N. I. XVI p. 251—252 (Jun.
1858).

207. Nog iets over het geslacht Heterophthalmus. iV^.
T. N. L XVI. p. 253—255 (Jun. 1858).

208. Tarsius spectrum en reptiliën en visschen van Bi-
liton, verzameld door A. Hendriks. N. T, N. /.
XVI. p. 261—262 (Jun. 1858).

209. Vischsoorten van Palembang en Djambi, verza-
meld door E. A. Lange en F. J. P. Storm van
's Gravesande. N. T. N. L XVI. p. 263— 26 ö
(Jun. 1858).

210. Over eene nieuwe verzameling vischsoorten van
Benkoelen van A, J. W. van Ophuysen. N. T. N. T,
XVI. p. 273—275 (Jul. 1858).

211. Consptctus specierura Mugilis Archipelagi indici
analyticus. N, T. N. LXVL p. 275—280 (Jul. 1858).

( 73 )

212, Over de geslachten der Cobitinen. N. T. ^^. I. XVI.

p. 302—304 (Aug. 1858).
218. Reptiliëii en visschen van Wonosobo, Manado en

Bauda N. T. N. I. XVI. p. 314 (Aug. 1858).

214. Vischsoorten van Tanara. N. T. N. I. XVI. p.
316—317 (Aug. 1858).

215, Vischsoorten van Priaman, verzameld door IL Die-
PENHOEST. N. T. N. I. XVI. p. 33f3— 338 (Öept.
1858).

210. Vischsoorten van Palembang, verzameld door R.
V. Heyliger. N. T. N. I. XVI. p. 338-341
(Sept. 1858).
1859. 217. Zoetwatervisschen en slangen uit de omstreken van
Ngawi, verzameld door J. T. van Bloemen Waan-
DEUs. N T. N. L XV'I. p, 357—359 (Oct.1858).

218. Vischsoorten uit de Moessi, Saleh, Padang en
Kommeriu^-, ver/ameld door E. A. Lange en
G. A. van Delden. N. T. N. I. XVI. p. 384—388
(Dec. 1858).

219. Vischsoorten gevangen bij Japan, verzameld door
S. A. Thurkow. N. T, N. I. XVI p. 406—409
(Jan. 1859).

220. Keptiliën en visschen van Anjer, verzameld dooir
J. G. T. Bernelot Moens. N. T. N. I. XVI. p.
423—425 (Jan. 1849).

221. Verslag van eene verzameling reptiliën en visschen
van Westelijk Borueo, aangeboden door J, IL

A. SONNEMANN ReBENTISCH. N. T. N. I. XVI. p.

443-451 (J;iu. 1859),

222. Vierde bydrage tot de kennis der ichthyologische
fauna van Timor. Visschen van Atapoepoe. iV. T.
N. I. XVII. p 129—140 (Jul. 1858).

223. Derde bijdrage tot de kennis der ichthyologische
fauna van Bali. N. T. N. I. XVII. p. 141—175
(Jun. 1858).

224. Bijdrage tot de kennis der vischfauna van Bawean.
iV. T. N. L XVIII. p. 351—358 (Jan. 1859).

( 74 )

225. Negende bijdrage tot de kennis der visehfauna van
Bauka. N. T. N. I. XVIII. p. 359-378 (Febr.
1859).

226. Over eenige viscbsoorten van de Zuidkust-watereu
van Java. N. T. N. I. XIX. p. 329—352 (Mart.
1859).

227. Derde bijdrage tot de kennis der viscbfauna van
Soembawa. N. T. N. L XIX. p. 434—440 (Jul.
1859).

228. Bijdrage tot de keunis der visehfauna van Nieuw-
Guinea. A. S. S. L N. VI. p. 1—24 (Dec. 1858).

229. Enumeratio specierum pisciura hucusque in Ar-
chipelago indico observatarum, adjectis habitatio-
nibus citationibusque ubi descriptiones earum re-
centiores reperiuutur, nee non speciebus Musei
Bleekeriani Beugalensibus, Japonicis, Capensibus
Tasmanicisque. A. S. S. L N. VI. 1859. p. I—
XXXIV et p. 1—276.

230. Viscbsoorten en reptiliën van Bintang en öiak,
verzameld door E. F. Meijer. iV. T. N. I. XX.
p. 86-88 (Febr. 1859).

231. Viscbsoorten van Siam, verzameld door Fr. de
Castelnau. N. T. N. L XX. p. 101—102 (Mart.
1859).

232. Viscbsoorten van Badjoa, verzameld door B. Schreu-
DERs. N. T. N. I. XX. p. 129 (Apr. 1859).

233. Viscbsoorten van Badjoa, verzameld door E. Net-
scHER. N. T. N. I. XX. p. 140— 142 (Maj. 1859).

234. Tiental viscbsoorten van de Kokos eilanden, ver-
zameld door A. J. Anderson. N. T. N. I. XX.
p. 142—143 (Maj. 1859).

235. Soorten van visscben van Badjoa, verzameld door
E. Netscher. N. T. N. L XX. p. 197—198 (Jul.
1859).

236. Soorten van visscben van Priaraan, verzameld door
H. Diepenhorst. N, T. N. L XX. p. 198—199
(Jul. 1859).

( 75 )

237. Zoetwaterrisschea, en reptiliën van Sintaug, ver-
meld door A. H. Thepas. N. T. N. L XX. p.
199-201 (Jal. 1859).

238. Synanceia horrida BI. Schn. en Opisthognathus
Sonneratii Val. ? van Biliton, verzameld door deu
heer Krüymel. N. T. N. I. XX. p. 201—202

(Jal. 1859).

239. Soorten van visschen van de Kokos-eilanden, ver-
zameld door A. J. AxDERSON. JS. T, ISf. I. XX.
p. 202.

240. Vischsoorten van KarangboUong, verzameld door
F. J. ScHULTZE. iV. T. N. I. XX. p. 202—204
(Jul. 1859).

241. Vischsoorten van Amboina, verzameld door D.
S. Hoedt. N. T. N. I. XX. p. 204 (Jul. 1859).

•242. Vischsoorten en reptiliën van Bali, verzameld door
P. L. VAN Bloemen Waanders. N. T. jV. L p.
205—208.

243. Vischsoorten van Singapore, verzameld door Fr.
Graaf DE Castelnau. N. T. iV. /. XX. p. 216—217
(Aug. 1859).

244. Visschen en reptiliën uit de omstreken van Tand-
jong aan de Samangka-baai. N. T. N. 1. XX.
p. 219—221 (Aug. 1859).

245. Vischsoorten van Japan, verzameld te Desima, door
Jkhr. J. L. C. PoMPE van Meerdervoort.. N. T.
N. I. XX. p. 234-236 (Aug. 1859).

246. Nieuwe vischsoorten van Singapore, verzameld door
Fr. Graaf de Castelnau. N, T. N. I. XX. p.
236—239 (Aug. 1859).

247. Slangen en visschen van Anjer en uit het meer
Dano, verzameld door J. G. T. Bernelot Moens.
N. T. N. L XX. p. 240—241 (Aug. 1859;.

248. Visschen gevangen in de baai van Amboina en
aangeboden door O. Mohnike. N. T. N. I. XX.
p. 331—332 (Oct. 1859).

( 76 )

249. Vischsoorten en reptiliën van Bonthaiu, verzameld
door J. L. DE Zeeger. N. T. N. L XX. p. 832
(Oct. 1859).

250. Over de plaatsing in het stelsel van de Lucioce-
phaloïden. iV. T. N. L XX. p. 395-397 ^Nov.
1859).

18G0. 251. Hemiramphus Buffonis Val. en Mugil Vaigieusis
Qg. van Batjan, verzameld door O. J. F. U. llu-
GUENiN. N. T. N. I. XX. p. 417 (üec. 1859).

252. Conspectus systematis Cyprinorum. N. T. N. I.
XX. p. 421 441 (Dec. 1859).

253. Vijfde bijdrage tot de kennis der vischfauna van
Timor. Vischsoorten van Atapoepoe. N. T. N. I.
XX. p. 442-445 (üec. 1859).

254. Derde bijdrage tot de kennis der vischfauna van
Singapoera. N. T. N. I. XX. p. 444—456 (Oct.
1859).

255. Over het natuurlijk stelsel der visschen. N. T. N.
L XX. p. 461—462 (L^ec. 1859).

256. Ichthyologiae Archipelagi iudici prodromi Vol.Il.
Cyprini. A. S. S. L N. VIT. p. 1 - 482 et p. I— XIV.

257. Elfde bijdrage tot de kennis der vischfauna van
Amboiua. A. S. S. I. N. VIII. p. 1— Ll(Febr.—
Sept. 1859).

258. Achtste bijdrage tot de kennis der vischfauna van
Sumatra. Visschen van Benkoelen, Priamau, Tand-
jong, Palembaug en Djanibi. A. S. S. I, N. VIII.
p. 1—88 (Febr.— Aug. 1859).

259. Zesde bijdrage tot de kennis der vischfauna van
Japan. A. S.S.I. N. VIII. p. 1 — i04 (Febr. -Oct.
1859j.

260. Dertiende bijdrage tot de kennis der vischfauna
van Borneo. A. S. S. L N. VIII. p. 1—64 (Sept.
1859).

261. Twaalfde bijdrage tot de kennis der vischfauna
van Amboina. A. S. S. L N. VIII. p. 1-4 (Maj.
1860).

( 77 )

262. Negende bijdrage tot de kennis der vischfauna van
Sumatra. Visschen uit de Lematang-Enim en van
Benkoelen. .LS.S.I.N. VIII. p. 1— 12 (Febr.—
Mart. 1860).

263. Dertiende bijdrage tot de kennis der vischfauna
van Celebes. Visschen van Bonthain, Badjoa, Sind-
jai, Lagoesi en Pompenoea. A. S. S. I. N. VIII.
p i_60 (Jun. 1860).

264. Over eenige visch.soorten van de Kaap de Goede
Hoop. N. T. N. I. XXI p. 49-80.

265. Tiende bijdrage tot de kennis der vischfauna van
Banka. .V. T. N. I. XXI. p. 135-142 (Nov. 1859).

266. Zoetwatervisschen van Singapoera, verzameld door
Fr. Graaf de Castelnau. N. T. N. I. XXI. p. 334
(Febr. 1860).

267. Over eenige vischsoorten van Benkoelen, verza-
meld door A. J. W. VAN Ophuysen. iV. T. N. I.
XXII. p. 65-66 (Mart. 1860).

268. Vischsoorten gevangen bij Prigi, verzameld door
C. G. C. Greiner. N. T. K I. XXII. p. 88—89
(Apr. 1860).

269. Vischsoorten vun Nieuw-Guinea, verzameld door
F. G. Beckman. N. T. N. 1. XXII. p. 98—100
(Maj. 1860).

270. Zoetwatervisschen van Gombong in zuidelyk Mid-
den- Java, verzameld door P. Brüyn van Rozenburg.
A^. T.N.L XXII. p. 100-101 (Maj. 1860).

271. Vischsoorten, nieuw voor de kennis der fauna van
Singapoera, verzameld door Fr. Graaf de Castelnau.
iV. T.N.I. XXII. p. 101- 102 (Maj. 1860).

272. Elfde bijdrage tot de kennis der üschfauna van
Banka. N. T. N. I. XXII. p. 107—108 (Maj. 1860).

273. Derde bijdrage tot de kennis der ichthyologische
fauna van Boero N. T, N. L XXII p. 109— 114.
(Apr. 1860,.

274. Zesde bijdrage tot de kennis der vischfauna van
Ceram. N, T. N. L XXII. p. 228—238. (Jun. 1860).

( 78 )

275. Vierde bijdrage tot de kennis der vischfauna van
Bali. N. T. N. I. XXII. p, 239—242. (Jun. 1860).

276. Tweede bijdrage tot de kennis der vischfauna van
Bawean. N. T. N. I. XXII. p. 243—246 (Jun. 1860).

277. Zesde bijdrage tot de kennis der vischfauna van
Timor. iV. T.N.L XXII. p. 247— 261. (Jul. 1860).

1861. 278. Mededeeliug omtrent vischsoorten , nieuw voor de

kennis der fauna van Singapoera. Versl. K. A W.
XII. p. 28—64. (Jan. 1861).

279. Iets over de vischfauna van het eiland Pinang.
Versl. K: A. W. XII. p. 65—82 (Jan. 1861).

280. Iets over de geslachten der iScaroïden en hunne
Indisch- archipelagische soorten. Versl. K. A. W.
XII. p. 228—244 (Jun. 1861).

1862. 281. Conspectus generum Labroideorum analyticus. Vérsi.

K. A. W. XIII. p. 94—109 (Nov. 1861).

282. Synonyma Labroideorum Indoarchipelagicorum
hucusque observatorum revisa, adjectis specierum
novarum descriptionibus. Versl K. J. W. XIII.
p. 274-308 (Nov. 1861).

283. Sur quelques genres de la familie des Pleuronec-
toïdes. Yersl. K. A. W. XIII. p. 422—429 (Febr.
1862).

284. Neuvième article sur la faune ichthyologique de l'ile
de Ternate, Versl. K. A. W. XIV. p. 95—98
(Dec. 1861).

285. Sixième méraoii-e sur la faune ichthyologique de
l'ile Batjau. Vers. K. A. W. XIV. j). 99—107
(Dec. 1861).

286. Notice sur Ie genre Trachinus et ses espèces. Versl.
K. A. W. XI7. p. 103—122 (Dec. 1861) et in
Ann. des sciences naturelles 4^ öérie XVI Zool.
p. 375—382.

287. Notices ichthyologiques. I — X. Versl. K. A. W.
XIV. p. 123—141.

288. Mémoire sur les poissons de la cóte de Guinee.
Verh. H. M. W. verz. p. 1 — 132 (Jan. 1862).

( 79 )

289. Atlas ichthyologique des Tudes orientales néer-
landaises. Amsterdam, fol. vol. I. II (1862), III
(1863), IV 1864), V (1865), VI (1866—1872),
VII (1873 — 1876), VIII (1876—1877), IX
(1877— ).

290. Stir quelques genres nouveaux du groupe des Do-
ras. N. T. D, p. 10-18 (Mart. 1862).

291 Sur quelques nouveaux genres du groupe des tSy-
nodontis N. T. D. p. 52 (Apr. 1862).

292. Description de quelques espèces uouvelles de
Silures de Suriname. Versl. K. A. W. XIV.
p. a71— 389 (Jun. 1862).

293. Treizième uiéraoire sur la fauue ichthyologique
de 1'ile d'Araboine. Versl. K. A. W. XV. p. 19—
29, et N. T. IJ I. p. 3'j5.

294. Systema Siluro um revisum. N. T. D. I. p. 77 —
122 (Maj 1862).

295. Description do trois espèces uouvelles de Silures
de rinde archipélagique. Versl. K. A. W. XV
p. 70 76; N. T. N. I. p. 368.

296. Over eenige vischsoorten van het eiland Bangka,
het Rijks Museum van natuurlijke historie te
Leiden aangeboden door J. F. R. Ö. van den
Bossche. A; T. B. I p. 72—73 (Febr. 1862)

297. Notice sur les genres Parasilurus, Eutropichthys,
Pseudeutropius et Pseudopangarius. Versl. K. A.
W. XIV. p. 390—399 (Apr. 1862).

298. Notice sur les genres Tracheliopterichthys, He-
micetopsis et Pseudocetopsis. Versl. K. A. W.
XIV. p. 400—403 (Apr. 1862).

1863. 299. Beschrijving en afbeelding van eene nieuwe soor.t
van Brama (Abramis), uit de omstreken van Lei-
den. Versl. K. A. W. XV. p. 235—238 (Oct. 1862)
et N. T. D. I p. 371.
300. Description d^une nouvelle espèce du genre Ne-
macbeilus. Versl. K. A. W. XV p. 254—256
(Nov. 1862) et N. T. D. 1. p. 380.

( 80 )

30 1 . Glyphidodou Westermanni, une nouvelle espèce de
Java. Versl. K. A. W. XV. p 30—31 (Jul. 1862);
N. T. D. I. p. 360).

302. Sur les genres de la familie des Cobitioides. Versl.
K. A. W. XV. p. 32-45 (Sept. 1802); N. T D.

I. p. 361.

303. Description de quelques espèces nouvelles de Cy-
prinoides de Ceylan. Versl. K. A. /r. XV. p.239
—253 (Dec. 1862); N. T. D. I. p. 378.

304. Description de quelques espèces de poissons nou-
velles OU peu conuues de Chine envoyées au Mu-
sea de Leide par M.- G. Schlegel. N. T, D. I.
p. 130—150 (Aug.— Dec. 1862).

305. Sur une nouvelle espèce de poisson du Japon
appartenant a un nouveau genre. Versl. K. A. W.
XV. p. 257—260.

306. Notice sur les noras de quelques genres de la
familie des Cyprinoides. Versl. K. A. W. XV*
p. 261 — 264; N. T. D. I. p. 160.

307. Notice sur quelques poissons de l'ile de Morotai.
N. T. B. I. p. 16U (Jan. 1863).

'"iOS. Septième notice sur la faune ichthyologique de
l'ile de Batjan. N. T. D. I. p. 151—152 (Jan.
1863).

309. Troisièmt' mémoire sur la fauue ichthyologique
de l'ile de Halmahera. N. T. D. I. p. 153— 159
(Jan. 1863).

310. Dixième notice sur la faune ichthyologitjue de
rile de Ternate. Versl. K. J. W. XV. p. 265—
266; N. T. D. II. p. 07.

311. Sur une nouvelle espèce de Synaptura du Cap de
Bonne espérance Versl K. A. W. XV. p. 456 —
459; N. T. D. II. p. 75 (Mart. 1863).

312. Notices sur une collection de poissons de la Nou-
velle liollande faite a Port Jackson. Versl. K A.
W. XV. p. 442- 451 (Mart. 1863) et IS. T. D.

II. p. 68.

( 81 )

313. Sur deux nouvelles espèces de Citbarichthys de
Suriname et de Guatiraala. Versl. K. A. W.
XV. p. 452—455 (Apr. 186:i), et A\ T. D. II.
p. 73.

314. Notice sur Ie genre Ichthyophis Less. et sur
richthyophis tigrinus et l'Ichthyophis pautheri-
nus de Lesson. Versl. K. A. W. XV. p. 460 —
466 (Maj.' 1863); et N. T. D. II. p. 77.

315. Notice sur deux espèces inédites du genre Aph-
thalraichthys Kp. N. T. D. I. p. 163—166. (Maj.
1863).

316. Sur quelques espèces nouvelles ou peu connues de
Gymnothorax de l'Inde archipélagique N. T. D

I. p. 167—171.

317. Descriptiou de quelques espèces nouvelles ou peu
connues d'Ophisuroides de l'Inde archipélagique.
N. T. D. 1. p. 167—171. (Jun. 1863).

318. Systema Cyprinoideorum revisum. N. T. D. I.
p. 186.

1864. 319. Notice sur la faune ichtbyologique de Siam. Versl.
K. A. W. XVI. p. 352—358 ; N. T. D. IL p.
96. (Jun. 1863).

320. Notice sur quelques poissous de File de Noussa-
laut. Versl. K. A. W. XVI. p. 364; JV. T. D,

II. p. 198. (Jul. 1863).

321. N^otice sur quelques poissous de l'ile Tvrand-Kei.
Fersl. K. A. W. XVI. p. 362; iV. r.\z>. II. p.

100. (Jul. 1863).

322. Deuxième notice sur la faune ichtbyologique de
l'ile de Saparoua. Versl. K. A. W. XVI. p. 359;
N. T, D. II. p. 99. (Jul 1863).

323. Descriptiou de quelques espèces de Cobitioides et
de Cyprinoides de Ceylan. Verh H. M. W. (Nov.
1862).

324. Notice sur la faune ichtbyologique des iles Arou.
Versl. K. A. W. XVI. p. 366; N. T, D. II. p.

101. (Aug. 1863).

Jaaeboek 1877. 6

(82 )

325. Description des espèces de Silures de Suriname
conservées aux Musées de Leide et d' Amsterdam.
Verh. H. M. W. (Jun. 1862).

326. Deuxième notice sur la faune ichthyologique de
1'ile de Flores. N. T. D. I. p. 248. (Aug. 1863).

327. Sur une nouvelle espèce d'Echidne de l'ile de Rolti.
K T. i). I. p. 246 (Sept. 1863).

328. Deuxième notice sur la faune ichthyologique de
rtle d'Obi N. T. D. I. p. 239 (Sept. 1863).

329. Septième mémoire sur la faune ichthyologique de
l'ile Timor. iV. T. D. I. p 262 (Sept. 1863).

330. Septième notice sur la faune ichthyologique de
l'ile de Céram. N. T. D. I. p. 253 (Sept. 1863).

331. Ouzième notice sur la faune ichthyologique de
l'ile de Ternate. iV. T. D. I. p. 228 (Sept. 1863).

332. Notice sur quelques poissons de .File de Harouko.
N. T. D. II. p. 63—64 (Oct. 1863).

333. Description de deux espèces inèdites de Gnatho-
pogon et de Rasbora de l'ile de Java. iV. T. D.

■ II. p. 137—140 (Maj. 1863).

334. Systema Muraenorura re visum. N. T. D. II. p.
114—122 (Dec. 1863).

335. Synonyma Muraenorum indo-archipelagicorum
hucusque observatorum revisa, adjectis habitatio-
nibus citationibusque, ubi discriptiones figuraeque
eorum recentiores reperiuntur. N. T. D. II. p.
123—136 (Dec. 1863).

336. Qiiatrième notice sur la faune ichthyologique de
nie de Bouro. N. T. D. II. p. 141—151. (Jan.
1864).

337. Paralaubuca, un genre nouveau de Cyprinoides de
Siam. N. T. D. II. p. 15—17 (Mart. 1864).

338. Poissons inédits indo-archipélagiques de Fordre des
Murènes. N. T. D. IL p. 38—54 (Mart. 1864).

339. Rhinobagrus et Pelteobagrns, deux genres nou-
veau x de Siluroïdes de Ohine. N. T. D. II. p,
7—10 (Apr. 1864).

( 83 )

340. Description de deux espèces inédites de Cobitioï-
des. N. T. D. II. p. 11—14 (April 1864).

341. Notice sur quelques poissons de la baie de Ma-
nille. N. T. D. II. p 30—32 (Maj. 1864).

342. Nouvelle notice sur la faune ichthyologique de
Siam. N. T. D. II. p. 33—37 (Maj. 1864).

343. Notices sur quelques genres et espèces de Cypri-
noïdes de Chine. N. T. D. II. p. 18—29 (Maj.
1864).

344. Notice sur les poissons envoyés de Chine au
Musée de Leide par M. G. Schlegel. N. T. D.
II. p. 55—62 (Maj. 1864).

345. Notice sur Ie genre Paraploactis et description
de son espèce type. N. T. D. IL p. 168 (Jun.
1864).

346. Notice sur Ie genre Apionichthys Kp. (Soleotalpa
Günth.). N. T. D. II. p. 306—308.

347. Sixièrae notice sur la faune ichthyologique de
Siam. N. T. D. II. p. 171—176. (Aug. 1864).

348. Enumération des espèces de poissons actuellement
connues de l'ile de Céram. N. T. D. II. p. 182
— 193 (Sept. 1864).

349. Description de quelques espèces inédites de pois-
sons de r Archipel des Moluques. N. T. D. II.
p. 177—181 (Mart. 1864).

350. Description de deux espèces inédites des genres
Callechelys et Pisoodonophus, N T. D. II. p.
213—216 (Aug. 1864).

351. Description de quelques espèces de Murènes de
Suriname. N. T. D. II. p. 233—249 (Jul. 1863).

352. Description de quelques espèces de poissons du
Japon, du Cap de bonne espérance et de Suri-
name, conservées au Musée de Leide. A^. T. D. IL
p. 250—269 (JuL 1863).

354. Enumération des espèces de poissons actuellement
connues de l'ile d'Amboine. N. T. D. IL p.
270—293.

6*

(84)

1865, 355. Notice sur une nouvelle espèce de Xiphasia. Versl.
K. A. TF. XVII. p. 193—197; A^. T. D. II. p.
194 (Aug. 1863).

356. Sur une espèce de Puntius a épiue anale dentelée.

Verd. K. A. W. XVII. p. 198—202; K T. D.
II. p. 196 (Deo. 1863).

357. Systema Balistidorum, Ostracionidorum, Gymno-
dontidoruraque revisum. N. T. D. III. p. 8 — 19.

358. Synonyma Balistidorum, Ostracionidorum, Gymno-
dontidorumque Indo-archipelagicorum hucusque
observatorum revisa, adjectis habitationibus citati-
onibusque, ubi descriptiones figuraeque eorum
recentiores reperiuntur. N, T. D. III. p. 20 - 40.

359. Deuxième notice sur la faune iclithyologique de l'ile
de Harouko. N. T, X>. III.p. 41— 42 (Dec. 1864).

360. Description de quelques espèces inédites des genres
Pseudorhombus et Platophrys de l'Inde archipéla-
gique. N. T. D. III. p. 43—50 (Febr. 1865).

361. Description d'une espèce inédite de Triacanthus
de l'Inde arcliipélagique. N. T. B. III. p. 51—52
(Mart. 1865).

362. Description d'une espèce inédite de Cheilinus de
l'Inde archipélagique. N. T. D. III. p. 134 135
(Aug. 1864).

363. Sur les espèces d'Exocetus de l'Inde archipélagique.
N. T. D. III. p. 110—129 (Jul. 1865).

364. Description d'une espèce inédite d'Exocetus dé-
cou verte par M. FnANgois Pollen. N. T. D. III.
p. 130—133 (Jul. 1865).

365. Description du Narcaciou Polleui, espèce inédite
des mers de l'ile de la Réuniou. iV. T. D. III.
p. 17 L— 173 (Jul. 1865).

366. Notice sur Ie Cirrhites punctatus CV. N. T. D.
III. p. 171—177 (Jul. 1865).

367. Révision des espèces de Hemirhamphus de l'Inde
archipélagique. N. T. D. III, p. 136—170 (Sept.
1865).

( 85 )

3G8. Description d'une espêce inédite de TTolophorus de

Surioame. iV. T. D. III. p. 178— 180 (Oct. 1865).

1806. 369. Révision des espèces de Mastacembelus (Belone

Cuv.) de rinde archipélagiqiie. N. T. D. III. p.

214—236 (Oct. 1865).

370. Description de quelques espèces iuédites ou peu
connues de Clupéoides de 1'Inde archipélagique.
N. T. D. III. p. 292—308 (Nov. L865).

371. Sur la pluralité des espèces Indo-archipélagiques
du genre Megalops. N. T. D. III. p. 278—292
(Dec. 1865).

1867. 372. Quatrième notice sur la faune ichthyologique de

File de llalmaliéra. Arch. N. S. N. II. p. 397—
399 (Oct. 1867).

373. Description et figure d^me espèce inédite de Cros-
sorhinus de 1 'archipel des Moluques. Arch. N. I. N.

II. p. 400-402 (Oct. 1867).

374. Description de quelques espèces nouvelles de Gobius
de Madagascar. Arch. N. I. N. II. p. 403—420
(Nov. 1866).

1868. 375. Description de deux espèces inédites de Choerops.

Arch. N. S. N. III. p. 273—276 (Oct. 1866).

376. Description d'une espèce de Rhombotides de l'ile
de la Re'union. Arch. N. S.' N. III. p. 277—278
(Jun. 1866).

377. Description et figure d'une nouvelle espèce de
Trachypterus de File d'Amboine, Arch. N. S. N.

III. p. 279—280 (Oct. 1867).

378. Notice sur la faune ichthyologique de Guébé.
Versl. K. A. W. 2 Rks. IL p. 271—272 (Oct.
1867).

379. Douzième notice sur la faune ichthyologique de
File de Ternate. Versl. K. A. W. 2^ Rks. II. p.
213—274 (Oct. 1867).

380. Troisième notice sur la faune ichthyologique de
l'ile d'Obi. Ver.<<L K. A. W. 2^ Rks II. p. 275
(Oct. 1867).

( 8^ )

-•

381. ITuitième notice sur la faune ichthyologique de

l'ile de Batjau. Versl. K. A. W. 2^ Rks. II. p.
276—277 (Oct. 1867).

382. Description de deux espèces nouvelles de Blen-
nioïdes de rinde archipélagique. Versl. K. A. W.
2e Rks. II p. 278—279 (Sept. 1867).

383. Troisième notice sur la faune ichthyologique de
la Nouvelle-Guinée. Versl. K. A. W. 2e Rks. II.
p. 281—282 (1868).

384. Cinquième notice sur la faune ichthyologique de
l'ile de Solor. Versl. K. A. W. 2e Rks. II. p.
283—288 (Oct. 1867).

385. Sixièiue notice sur la faune ichthyologique de
l'ile de Bintang. Versl. K. A. W, 2e Rks. IL p.
289—294 (Oct. 1867).

386. Notice sur la faune ichthyologique de l'ile de
Waigiou. Versl. K. A. W. 2e Rks. II. p. 295—
301 (Oct. 1867).

387. Deuxième notice sur la faune ichthyologique des
iles Saugir. Versl. K. A. W. 2e Rks. II- p. 302
—304 (Oct. 1867).

388. Deuxième notice sur la faune ichthyologique des
iles Arou, Versl. K. A. W. 2e Rks. IL p. 305—
306 (Oct! 1867).

389. Description de trois espèces inédites de Chromi-
doïdes de Madagascar. Versl. K. A. W. 2e Rks,
IL p. 307—314 (Nov. 1866).

390. Description de trois espèces inédites de poissons
des iles d'Amboine et de Waigiou. Versl. K. A.
W. 2e Rks IL p. 331—335 (Nov. 1867).

391. Description de deux espèces inédites d'Epinephe-
lus rapportées de l'ile de la Réunion par MM.
Pollen et van Dam. Versl. K. A. W. 2c Rks. II.
p. 336—341 (B'ebr. 1866).

392. Sur les espèces confondues sous Ie nom de Geny-
oroge bengalensis Günth. Versl. K. A, W. 2e
Rks. IIL p. 64—77 (Jun. 1865).

( 87 )

393. Descfiption d'une espèce inédite de Caesio de l'ile
de Nossibé. Versl. K. A W. 2e Rks. III. p. 78—
79 (Jul. 1866).

394. Description d'une espèce inédite de Chaetopterus
de l'ile d'Amboiue. Versl. K. A. W. 2e Rks. III.
p. 80—85 (Jun. 1866).

1869. 395. Description d'une espèce inédite de Glyphidodon

de l'ile de la Réunion. Versl. K. A. W. 2e Rks.
III. p. 230 232 (Maj. 1866).

396. Description de deux espèces inédites d'Alticus de
Madagascar. Versl. K. A. W. 2e Rks. III. p.
234—236 (Maj. 1866).

397. Neuvième uotice sur la faune ichthyologique du
Japon. Versl. K. A. W. 2e Rks. III. p. 237—252
(Dec. 1867).

398. Description et figure d'une espèce inédite de Pla-
tycéphale. Versl. K. A. W. 2e Rks. III. p, 253—
254 (Dec 1867).

1870. 399. Description et figure d'une espèce inédite de

Rhynchobdella de Chine. Versl. K. A. W. 2e
Rks. IV. p. 249-250.

400. Mededeeling omtrent eenige nieuwe vischsoorten
van China. Versl. K. A. W. 2e Rks. IV. p.
251—252.

401. Description d'une espèce inédite de Botia de Chine et
figures duBotiaelongataet du Botia modesta. FigrsL
K. A. W. 2e Rks. IV. p. 254—256 (Nov. 1869).

402. Description et figure d'une espèce inédite de He-
mibagrus de Chine. Versl. K. A. W. 2e Rks. IV.
p. 257—258 (Nov. 1869).

403. Description de quelques espèces inédites de Xeno-
cypris. N. T. D. IV. p. 62—69 (1869).

404. Description de trois espèces inédites du genre
Acanthorhodeus Blkr. N. T. D. IV. p. 70—76
(Oct. 1869).

405. Sur les espèces du genre Culter Bas., N. T. D,
IV. p. 77—88 (1869).

( 88 )

1871. 406. Notice sur Ie Synodus macrocephalus Lac. (Luci-

obrama typiis Blkr). N. T. D. IV. p. 87-91
(Febr. 1871).

407. Description de quelques espèces de poissons de
1'ile de la RéunioD et de Madagascar. N. T. D.
IV. 92—105 (1866).

408. Notice sur les Grammistes punctatus et ocellatus.
N. Z D. IV. p. 106—110 (Aug. 1865).

409. Description d'uae espèce inédite de Heliases d'Am-
boine. N. T. D. IV. p. 111—112.

410. Description de deux espèces inédites de Labroïdes
d'Amboine. Jrch, N. S. N. VI. p. 326-328 (1870).

411. Mémoire sur les Cyprinoïdes de Chine. Verh. K.
A. W. XII. p. I~91 (Nov. 1869).

1872. 412. Mémoire sur la faune ichthyologique de Chine.

iV. T. D. IV. p. 113—154 (Aug. 1871).

413. Notice sur les peintures chinoises de Cyprinoïdes
déposées au Muséum de runiversité de Groniugue
par M. — J. Senn van Basel. Fersl. K. A. W.
2eRks. VI. p. 117—121 (Jul. 1871).

414. Révision des espèces indo-arcliipélagiques du groupe
des Anthianini. N. T. D. IV. p. 155—169.

41 5. Révision des espèces indo-arcbipélagiques du gronpe
des Priacanthini. iV. T. L. IV. p. 170—177
(Febr. 1871).

416. Révision des espèces indo-archipélagiques du genre
Myripristis. N. T. D. IV. p. 178—197 (Oct. 1871).

417. Révision des espèces indo-archipélagiques du genre
Holocentrum. N. T. D. IV. 198—232 (Sept. 1871.

418. Addition au Mémoire sur la faune ichthyologique
de Chine; N. T. D. IV. p. 233—234 (Apr. 1872).

419. Sur les espèces indo-archipélagiques d'Odoncau-
thias et de Pseudopriacanthus. iV. T. D. IV p.
235—240.

420. Sur Ie genre Moronopsis Gill (Paradules Blkr) et
ses espèces indo-archipélagiques. Arch. N. S. N,
VII p. p. 373—380 (Apr. 1872).

(89)

1873. 421. Description et figure du Cichla temensis Hunib.
Yersl. K. J. W. 2eRks. VII p. 32—34 (Aug. 1872).

422. Troisième notice sur la faune ichthyologiqi.e des
lies Arou. Versl. K. A. W. 2e Rks. VII p. 35—
39 (Jan. 1872).

423. Mededeelingen omtrent eene herziening der indisch-
archipelagische soorten van Epinephelus, Lutjanus,
Deutex en verwante geslachten. Versl K. A. W.
2e Rks. VII p. 40—46 (ISept. 1872),

424. Description et figure d'une espèce insulindienne
d'Orthagoriscns. Versl. K. A. W. 2e Rks. VII
p. 151—153 (Sept. 1872).

425. Révision des espèces insulindiennes des genres
Diapteras et Peutaprion. Versl. K. A. W. 2e Rks.
VII p. 233—255 (Dec. 1872),

426. Révision des espèces indo-archipélagiques des genres
Plectorhynchus et Pristipoma. N. T. D. IV
p. 274 317 (Nov. 1872).

427. Révision des espèces indo-archipélagiques du genre
Lethrinus. N. T. D. IV. p. 318—344 (Aug. 1872).

428. Sur les espèces de Scolopsis Cv. de l'Inde archi-
pélagique. N. T. D. IV p. 345—371 (Jun. 1872).

429. Révision des espèces insulindiennes du genre The-
rapon. iV. T. D. IV p. 372—393 (Jun. 1872).

430. Révision des espèces indo-archipélagiques du groupe
des Epinephelini et de quelques genres voisins.

Verh. K. A. W. XIV (Aug. 1872).

431. Révision des espèces de Dentex, Synagris, Gym-
nocranius, Gnathodentex et Pentapus de l'Inde
archipélagique et du Japon. Vev^h. K. A. W, XIII
(Jul. 1872).

432. Révision des espèces indo-archipélagiques des
genres Lutjanus et Aprion. Yerh. K. A. W,
XIII (Aug. 1872).

433. Sur Ie genre Parapristipoma et sur l'identité spé-
cifique des Perca trilineata Thunb., Pristipoma
japonicura Cv. et Diagramma japonicum Blkr
Arch. N. S. N. VIII p. 15- 24 (Maj. 1872).

(90)

434. Description et figure du Lethrinus Guntheri
Blkr. Arch. N. S. N. VIII p. 153—154 (Sept.
1872).

435. Révision des espèces Indo-archipélagiques du geure
Caesio et de quelques genres voisius. Arch. N. S.
N. VIII p. 155—182 (Nov. 1372).

43G. Description de deux espèces nouvelles de Sciénoï-

des de ISurinam. Arch. N. S. N. VIII p. 456 —

461 (Jul. 1873).
437. Description d'une espèce inédite de Gadus (Bo-

reogadus) des mers d'Islande. Arch. N. S. N.

VIII p. 462-.463 (Oct. 1873).
1874. 438. Sur les espèces insulindiennes de la familie des

Nandoides. Arch. N. S. N. IX p. 455—465

(Sept. 1873).

439. Sur les espèces insulindiennes de la familie des
Opisthognafchoides, Jrch. N. S. IV. IX p. 466 —
475 (Dec. 1873).

440. Recherches sur la faune de Madagascar et de ses
dépendances d'après les découvertes de Fra2^90IS
P, L. Pollen et D. C. van Dam. 4^ Partie. Pois-
sons de Madagascar et de l'ile de la Réuniou.
Leide 1874. 8'. Ubi etiam: Enumération des espè-
ces de poissons actuellement connues de Mada-
gascar et des lies Mascarènes et Seychelles.

441. Révision des espèces indo-archipélagiques du groupe
des Apogonini. Verh. E. M. W. 3e verz. II
p. i_81 (Jan. 1873).

442. Révision des espèces d'Ambassis et de Parambas-
sis de rinde archipélagique. Verh. H. M. W.
3c veiz. II p. 1—23 (Mart. 1873).

443. Révision des espèces insulindiennes de la familie
des Synanceioïdes. Verh. H. M. W. 3<^ verz. II
p. 1—21 (Nov. 1873).

444. Mémoire sur les Sciénoïdes et les Sillaginoïdes de
rinde archipélagique. Verh. K. A. W. XIV
(Sept. 1873).

( ^1 )

445. Sur les espèces insulindiennes de la familie des
Cirrhitéoïdes. Verh. K. A. W. XV (Mart. 187:3).

44G. Révision des espèces insulindiennes de la fa-
milie des Mulloïdes. Verh. K. A. W. XV (Maj.
1873).

447. Mededeeling omtrent den stand der uitgave van
den Atlas ichthyologique des Indes orientales
néerlandaises. Versl. K. A. W. 2^ Rks. VIII

. p. 123—126.

448. Typi nonnulli generlei piscium neglecti. Versl.
K. A. W. 2e Rks. VIII p. 367—371 (Jun.
1874).

449. Notice sur les genres A-mblyeleotris Valenciennesia
et Brachyeleotris. fersl. K. A. W. 2e Rks. VIII
p. 372—376 (Oct. 1874).

450. Esquisse d'uu système naturel des Gobioïdes.
Arch. N. S. N. IX p. 289—331 (Maj. 1874).

1875. 451. Notice sur les Eleotriformes et description de trois
espèces nouvelles. Arch. N.S.N. X p. 101 — 112
Nov. 1874),

452. Gobioideorum species insulindicae novae. Arch.
N. S. N X p. 113—134 (Dec. 1874).

453. Description du genre Parascorpis et de son es-
pèce type. Arch. N. S. N. X p. 380—382.
(Jan. 1875).

454. Notice sur l'Elopichthys dahuricus. P. Z. S. 1875.
p. 534—536. (Jun. 1875).

455. Sur la familie des Eseudochromidoïdes et révision
de ses espèces insulindiennes. Verh. K. A. W. XV
(Nov. 1873).

456. Description de quelques espèces insulindiennes
inédites des genres Oxyurichthys, Paroxynrich-
thys et Cryptocentras. Versl. K. A. W. 2e Rks.
IX p. 138—148 (Mart. 1875).

457. Notice sur les genres Gymnocaesio, Pterocaesio,
Paracaesio et Liocaesio. Versl. K. A. W. 2^ Rks.
IX p. 149—154 (Apr. 1875).

(92)

458. Sur la pluralité des espèces insulindiennes de
Toxotes. Versl. K. A. W. 2e Rks. IX p. 155—
1G7 (Maj. 1875).

1876. 459. Révision des Siejdiini et Latiunculiui de l'Insu-

liude. Versl. K. A. W. 2e Rks. IX p. 271—293
(Febr. 1875).

460. Genera familiae Scorpaenoideorum conspectus ana-
lyticus. Versl. K. A. W. 2e Rks. IX p. 294-300
,Dec. 1873).

461. Notice sur les genres et sur les espèces des Ché-
todontoïdes de la sousfamille des Taurichthyifor-
nies. Versl, K. A. W. 2e Rks. X p. 308—302
(Jan. 1876).

462. Mémoire sur les espèces insulindiennes de la fa-
milie des Scorpénoïdes. Verli. K. A. W. XVI
(Dee. 1873).

463. Notice sur Ie genre Chaetodou Aut. (Pomacan-
thus Lac.Cuv.) et sur la pluralité de ses espèces
vivantes. Arch. N. S. N. XI p. 178—185 (Febr.
1876).

464. Systema Percarum revisum. Arch. N. S. N. XI
p. 247—340 (Dec. 1875).

465. Descriptiou de quelques espèces inédites de Po-
raacentroïdes de l'Inde archipélagique. Versl. K.
A. W. 2e Rks. X p. 384—403 (Dec. 1876).

466. Sur les espèces coufoudues sous les nom de Chry-
sophrys basta, berda, Calamara et Scblegeli. VersL
K. A. W. 2e Rks. XI p. 1—12 (Sept. 1875).

467. Révision des espèces insulindiennes de la sousfa-
mille des Eleotriformes. Versl. K. A. W, 2e Rks.
XI p. 13—110 (Jan. 1875).

1877. 468. Notice sur l'identité des genres Gnatbanacanthus

Blkr et Iloloxenus Güntb. Versl. K. A. W. 2e
Rks. XI p. 132—134 (Maj. 1876).
469. Descriptiou de deux espèces inédites du genre
Procbilus Klein (Ampbiprion Bl.Scbn.) Versl. K.
A. W, 2 Rks. XI p. 135—137 (Jun. 1876).

( 93 )

470. Notice sur la sousfamille des Ifolacanthiforraes et
descriptiou de quelques espèces insuffisamment con-
nues. Jrch. N. S. N. XII p. 17- 36 (Febr. 187G).

471. Notice sur les espèces noroinales de Pomacentroï-
des de l'Inde archipélagiqae. Arch. N. S. N. XII
p. 38—43 (Nov. 1876).

472. Révision des espèces de Petnpheris de l'Inde ar-
chipélagique. Arch. N, S. N. Xllp. 44— 54 CMaj,

1876;.

473. Révisiou des e.spèces insulindiennes de la familie
des Chétodontoïdes. VerL K. A. W. XVII (Dec.
187Ó— Jan 1876^.

474. Mémoire sur les Chromides marins ou Pomacen-
troïdes de FInde archipélagique. Verh. II. M. W.
3e verz. II p. 1—166 (Oct.— Dec. 1876j.

1878. 475. Révision des espèces insulindiennes du genre Ura-
noscopus L. Versl K. A. W. 2^ Rks. XIII p.
^7-59 (Febr. 1877).

476. Notice sur Ie Sp^rus Cuvieri (Chrysophrys Cuvieri
Day), Versl K. A. W. 2 Rks. XIII p. 43.

477. Révision des espèces insulindiennes du genre Pla-
tycepbalus. Verh. K. A. W. XIX.

478. Sur deux espèces inédites de Cichloïdes de Mada-
gascar. Verd, K. A. W. 2e Rks. XII p. 102—198.

479. Musei li amburgensis species piscium novas mi-
nusque cognitas descripsit et depingi curavit P.
Bleekler Pisces novae-gninaici novi.

480. Over nieuwe vischsoorten van Nieuw-Guinea;. Versl.
K. A. W. Proc.-Verb. 27 Oct. 1877.

481. Over slokdarm en maag van Caprodon Schlegeli
etc. Verü K. A. W. Proc.-Verb. 24 Nov. 1877.

482. Description des espèces insulindiennes du genre
Stigmatogobius. Yersl. K. A. W. 2e Rks. XII p. 199.

483. Quatrième mémoire sur la faune ichthyologique de
la Nouvelle Guinee. Arch. X. S. N.

484. Mémoire sur les Poissons a pharyngiens labyrinthi-
formes de l'Inde archipélagique. Verh. K.A,W. XIX

(94 )

485. Contribution a la fauue ichthyologique de l'ile
Maurice. Verh. K. A. W. XX.

486. Enumération des espèces de poissons actuelleraent
conuues du Japou et description de trois espèces
inédites. K. A. W. XX.

487. Sur les espèces du genre Hypophthalmichthys Blkr
(Cephalus Basil. nee BI. nee al.) Versl. K. A. W.
2« Rks. Xir. p. 209—218.

488. Enumération des espèces de poissons actuellement
connues de Singapore.

489. Sur quelques espèces inédites ou peu connues de
Poissons de Chine appartenant au Muséum de
Ilambourg. Versl K.A. W. XIII. Nov.— Dec. 1877.

490. Révision des espèces insulindiennes de la familie
des Callionymoïdes Versl. K, A. W. 2^^ Rks. XIII.

INDEX SCRIPTORUM QUOAD FAUNAS.

Amboina,

W. 58, 62, 71, 87, 400, 124,

149, 159, 165, 166, 189,241,

248, 257, 261. 293, 353, 377,

390, 394, 398, 409, 410.
America mericlionalis generatim.

N«. 290, 421.
Aru,

N". 324, 388, 422.
Bali.

N». 12, 155, 223, 242, 275.
Banda.

N». 33, 43, 64, 92, 112, 143,

213.
Bangka.

N". 29, 60, 66, 78, 85, 119,

146, 154, 206, 225, 265, 772,

296.
Batjau.

No. 109, 131, 137, 144, 171,

199, 251, 285, 308, 381.
Batu.

N". 121, 127, 153.
Bawean.

N». 224, 276.
Bengala.

N°. 76.
Biliton.

N». 37, 56, 168, 184, 208, 238.

Bintang.
No. 46, 138, 193, 230, 385
Borneo.

N". 23, 30, 32, 38, 41, 45,

59, 88, 117, 135, 158, 164,

177, 195, 196, 198, 221,237,

260.
Buro.

No. 145, 167, 273, 336.
Celebes.

N». 8, 42, 67, 84, 106, 111,

125, 133, 150, 162, 163, 178,

213, 232, 233, 235, 249, 263.
Ceram.

No. 58, 65, 86, 147, 156, 274,

330, 348.
Cejlon.

N«. 300, 303, 323.
Cocos.

N». 102, 108, 118, 126, 187,

197, 203, 234, 239.
Uiemenia.

N». 114, 469.
Duizend insul.

N". 122.
Flores
N". 96, 326.
Goram.
N°. 183.

(96)

Gruatimala. Kei-major.

N«. 313. N°. 321.

Guebe. Madagascar.

No. 378. N". 374, 389, 396, 407, 440,

Guinea. 480.

N". 286, 288. Madura.

Halmahera. N». 13.

N". 82, 91, 128, 309, 372. Mauritius.

Harucu. N". 487.

N". 332, 359. Moluccense (Arch.) generatim.

Insulindia generatim. N«. 58, 157, 349, 373,

N°. 10, 11, 14, 16, 17, 18, 19, Morotai.

20, 21, 22, 24, 25,27,28,31, W. 307.

34, 35, 36, 40, 47, 48, 49, Natuua.

50, 51, 52, 53. 54, 68, 70, N". 105.

77, 78, 116, 148, 175, 229. Neerlandia.

256, 280, 282, 289, 295, 317, N». 286, 299.

318, 335, 338, 358, 360,361, Nias.

362, 363, 367, 369, 370,371, N". 152.

382, 414, 415, 416, 417,419, Nossibe.

420, 424, 425, 426, 427, 428, N". 393.

429, 430, 431, 432, 435,438, Nova-Guinea.

439, 441, 442, 443,444, 445, N". 228, 269, 283, 480, 483.

446, 452, 453, 456, 458, 459, Nova-Hollandia.

462, 465, 467, 471, 472, 473, N». 312, 345.

474, 475, 477, 478, 484, 486. Nussa-laut.

lölandia. N^ 320.

No. 437. Obi-major.

Japonia. N». 136, 328, 380.

N». 69, 75, 99,115,161,179, Philippin. (Archipel).

245, 259, 305, 352, 397,431, N°. 341.

433, 434, 486. Pinang.

Java. NO. 279.

N^ 1, 2, 3, 4, 5, 6,9,15,26, Promontorium bonae spei.

39, 73, 80, 81, 90, 94, 97, 101, W. 264, 311, 352.

107, 110, 134, 142, 169,173, Eeunio.

174, 181, 182, 186, 190,192, NO. 365, 376, 391, 395, 407,

194, 204, 213, 214, 217,219, 408.

220, 226, 240, 247, 268, 270, Kotti.^

301, 333. NO. 327.

( 97 )

Sangir.

NO. 170, 387.
Saparua.

NO. 141, 322.
Siam.

NO. 231, 320, 337, 342,

356.
Sina.

NO. 304, 339, 343, ^44,

400, 401, 402, 403, 404,

406, 411, 412, 413, 418.

487.
Singapura.

NO. 55, 185, 243, 226,

266, 271, 278, 488.
Soloinbo.

NO. 140.
Solor.

NO. 44, 61, 83, 98, 384

347,

399,
405,
454,

25 i.

Sumatra.
NO. 63, 74, 79, 89, 103, 123,
132. 160, 176. 188, 200,201,
202, 205, 209, 210, 215,216,
218, 230, 236, 244, 258.262,
267.

Sumbawa.

NO. 7, 129, 227.

Sarinarne.
NO. 292, 314, 325, 351, 352,
338, 43o.

Ternata.
NO. 72, 82, 93, 120, 130, 139,
151, 284, 310, 331, 379.

Timor.

NO. 57, 95, 172, 222, 253,
277, 329.

Waigia.
N». 386.

INDEX SCRIPTORUM QUOAD FAMILIAS.

Acanthuroidei.

N'. 376.
Anguilloidei.

N". 70.
Balisteoidei.

N». 52, 357, 358.
Berycoidei.

N". 11, 416, 417.
Blennioidei.

NM0,31,355,382,

396.
Bogodoidei.

NO. 11, 442.

J4.AK.B0KK 1877.

Callionymoidei.

N. 10, 25, 477.
Carangoidei.

N". 34, 40, 48.
Carcharioidei.

N». 53, 140.
Chacoidei.

N". 175,191,294.
Chaetodontoidei.

N». 18, 40, 182.

461,463,470,473.
Chauliodontoidei.
N». 36.

Chironocteoidei.
N'\ 90, 119.
Cichloidei.

N". 389, 421, 478.
Cirrhiteoidei.

N^ 366, 445.
Clupeoidei.

N\ 36, 51, 54, 368,

370.
Cobitioidei.

N^ 212, 252, 300,

302, 323, 340,

401.

7

(98)

Congroidei.

N°. 70,77,334,335.
Cyprinoidei.

N». 252, 299, 303,

305, 306, 323, 333,

337, 341,356,403,

404, 405,406,411,

413, 454, 487.
Echeneoidei.

N«. 51.
Equuloidei.

N». 34.
Gadoidei.

No. 437.
Gobiodei.

N». 10,31,80,101,

374, 449,450,451,

452, 456, 459, 467,

482.
Gymnothoracoidei.

N". 70, 77,314,316,

327, 334, 335, 338,

351.
Heterobranchoidei.

N". 175, 191. 293,

294.
Homalopteroidei.

N». 73, 252.
Labroidei.

No. 9,39,280,281,

282, 362, 375,

410.
Lampridoidei.

N". 34.
Lichioidei.

N". 34.
Loricariodei.

N". 191, 293, 294.
Luciocephaloidei.

NO. 250, 486.

Mugiloidei.
W. 211, 251.

Mullodei.
N». 11, 447.

Myliobatidoidei.
N«. 53.

Nandoidei.
N''. 438.

Notopteroidei.
36, 51, 68.

Ophidioidei.

N°.33,51,104,113.

Ophiocephaloidei.
No. 20, 486.

Ophisuroidei.
N". 70, 201, 317,
334,335,338,350,
351.

Opisthognathoidei.
N». 238, 439.

Ortliagoriscoidei.
N». 424.

Osphromenoidei.
NO. 20, 484.

Ostracionoidei.
W, 52, 354, 357,
358.

Pegasoidei.
N». 76.

Pempheridoidei.
N». 18, 473.

Percoidei.

No.11, 17,19,40,
93, 98, 391, 392,
393,394,408,414,
415,419,420,423,
425, 426, 427, 428,
420,430,431,432,
433,435,441,453,
457,404,400,481.

Platycephaloidei.

N». 14, 398, 477.
Platypteroidei.

NO. 10.
Pleuronecteoidei.

N». 35, 50, 283,

311, 313, 360.
Polynematoidei.

N". 11.
Pomacentroidei.

N». 4,6,301,395,

409,465,469,471,

474.
Pristidoidei.

N«. 53.
Pseudochromidoidei.

N". 455.
Pseudoclupeoidei.

N». 36, 51, 371.
Ptyobranchoidei.

N». 77, 315, 334,

335.
Rhinobatidoidei.

N". 53.
Rhynchobdellüidei.

N". 22, 399.
Sauridoidei.

N». 51.
Scaroidei.
N». 9, 280.
Sciaenoidei.

NM 6, 40,436,444.
Scoraberoidei.
N". 34, 40, 48.
Scombresocioidei.

N«. 24, 48,77,251,

363, 364, 367, 369.
Scorpaenoidei.

NO. 14. 24, 40, 345,

460, 462, 468.

(99)

Seyllioidei.

N». 53, 373.
Serioloidei.

N». 34, 54.
Sillaginoidei.

N°. 11, 444.
Siluroidei,

N".l, 2, 3, 5, 175,

191, 290,291,292,

294, 295, 298, 325,

339. 402.
Solenostomatoidei.

NO. 76.
Soleoidei.

NO. 35, 346.
Sphyraenoidei.

NO. 11, 116.

Synanceioidei.

NO. 14, 238, 443.
Synbranchoidei.

NO. 70, 334, 335.
Syngnathoidei.

NO. 76, 97.
Tetraodontoidei.

NO. 27, 47, 357,

358.
Teuthioidei.

NO. 21.
Torpedinoidei.

NO. 365.
Toxoteoidei.

NO. 18, 458.
Trachichtbyoidei.

NO. 207.

Trachinoidei.

NO. 286.
Trncbypteroidei.

NO. 377.
Triacantboidei.

NO. 52, 357, 358,

361.
Tricbiuroidei.

NO. 34.
Trigloidei.

NO. 112.
Trygonoidei.
NO. 53.
Uranoscopoidei.

NO. 476.

DIVERSA ET SYSTEMATICA.

NO. 104, 113, 180, 191, 207, 211, 212, 229, 250, 252, 255,
281, 283, 287, 289, 290, 291, 294, 297, 298, 300, 302, 306,
315, 316, 319, 334, 340, 345, 346, 350, 354, 355, 357, 364,
366, 375, 392, 408, 423, 447, 448, 449, 450, 453, 457, 460,
461, 463, 464, 466, 468, 470.

7*

CATALOGUS

ICHTHYOLOGISCHE VERHANDELINGEN EN BIJDRAGEN

P. B L E E K E K,

GEPUBLICEERD IN

1. Natuur- en Geneeskundig Archief voor Nederlandsch
Indië. 1844—1848.

2. Verhandelingen van het Bataviaasch Genootschap van
kunsten en wetenschappen. Dl. 21 — 26.

3. Journal of the Indian Archipelago and eastern Asia.
1848—1849.

4. Nova Acta Academiae Caesareae Leopoldino-Carolinae
Naturae Curiosorum XXIV.

5. Natuurkundig Tijdschrift voor Nederlandsch Indië. Dl.
I— XXII. 1850—1860.

6. Verhandelingen der Koninklijke Natuurkundige Vereeni-
ging in Nederlandsch Indië. Dl. I— VIII. 1856—1860.

7. Verslagen en Mededeelingen der Koninklijke Akademie
van Wetenschappen. !« Rks. XII— XVII. 2e Rks. II— XIII.

8. Verhandelingen der Koninklijke Akademie van Weten-
schappen. I — XIX.

9. Natuurkundige Verhandelingen van de llollandsche Maat-
schappij der Wetenschappen. 1862 — 1874.

10. Archives Néerlandaises des sciences exactes et naturelles
publiés par la Société llollandaise des Sciences a llarlem.
II-XII.

11. Nederlandsch Tgdschrift voor de Dierkunde. I — IV.

12. Proceedings of the Zoological Society of London.

13. Annales des Sciences naturelles.

Natuur- en Geneeskundig Archief voor NeêrlandscJi
Indlë. Batavia. 80. Dl. I— IV. 1844—1848.

Bijdragen tot de Geneeskundige topographie van Batavia. I.

1844. Fauna en derzelver producten. Visschen p. 551 — 553;
II. 1845. p. 505 — 528. Overgedrukt in Tijdschrift voor Neêr-
landsch Indië.

Overzigt der Siluroïden welke te Batavia voorkomen. III.

1845. p. 135—184.

Siluroideorum bataviensiniu species nuperrime detectae. IlI.

p. 284—293.
Pharyugognathorum iSiluroideorumque species novae Javanen-

ses. IV. 1846. p. 155—169.

Verhandeling e?t van het Bataviaasch Genootschap van
Kunsten en Wetenschappen. Batavia. 4°.

Siluroideorum bataviensium conspectus diagnosticus. XXI.

1846—1847. 8°. p. 1—60.
Labroideorum ctenoideorum bataviensium diagnoses et adum-

brationes, XXI. p. 1 — 33.
Nieuwe bydrage tot de kennis der Siluroïden van Java. XXI,

p. 1—12.
Overzigt der te Batavia voorkomende Gladschubbige Labroïden,

met beschrijving van 11 nieuwe species. XXII. 1849. 4o,

p. 1—61 (1847).
Bijdrage tot de kennis der Percoïden van den Malayo-Moluk-

schen archipel, met beschrijving van 22 nieuwe soorten.

XXII. p. 1—64 (Sept. 1848).
Bijdrage tot de keunis der Scleroparei van den Soenda-Mo»

lukschen archipel. XXIÏ. p. 1—10 (Febr. 1849j.

( 102)

Bijdrage tot de kennis der Blennioïden en Gobioïden van den

Soenda-Molukschen archipel, met beschrijving van 42 nieuwe

soorten. XXII. p. 1—40 (Aug. 1848).
Bgdrage tot de kennis der ichthyoiogische fauna van het eiland

Bali, met beschrijving van eenige nieuwe species. XXII.

p. 1_11 (Nov. 1848).
Bydrage tot de kennis der ichthyoiogische fauna van het

eiland Madura, met beschrijving van eenige nieuwe soorten.

XXII. p. 1—16 (üec. 1848).

Bijdrage tot de kennis der Sciaenoïden van den Soenda-Mo-
lukschen archipel, met beschrijving van 7 nieuwe soorten.

XXIII. 1850. p. 1—31 (Aug. 1849).

Bijdrage tot de kennis der Sparoïden van den Soenda-Moluk-
schen archipel. XXIII. p. 1—16 (Dec. 1849).

Bijdrage tot de kennis der Maenoïden van den Soenda-Mo-
lukschen archipel. XXIII. p. 1-13 (Jan. 1850).

Bijdrage tot de kennis der visschen met Doolhofvormige kieu-
wen van den Soenda-Molukschen archipel. XXIII. p. 1—15
(Febr. 1850).

Bijdrage tot de kennis der Chaetodontoïden van den Soenda-
Molukschen archipel. XXIII. p. X— 31 (Dec. 1849).

Bijdrage tot de kennis der Teuthideu van den Soenda-Moluk-
schen archipel. XXIII. p. 1—13 (Maart 1850).

Bijdrage tot de kennis der Notacanthini van den Soenda-Mo-
lukschen archipel. XXIII. p. 1—6 (Maart 1850).

Bijdrage tot de keunis der ichthyoiogische fauna van Midden-
en Oost-Java, met beschrijving van eenige nieuwe species.
XXIII. p. 1—23 (Febr. 1849).

Bijdrage tot de kennis der Makreelachtige visschen van den
Soenda-Molukschen archipel. XXIV. 1852. p. 1—93 (Oct.

- 1850, Aanhangsels Dec. 1850, Maart 1852).

Bijdrage tot de kennis der Snoekachtige visschen van den
Soenda-Molukschen archipel. XXIV. p. 1 — 28 (November
1850. Aanhangsel Maart 1852).

Bydrage tot de kennis der Chirocentroidei, Lutodeiri, Butirini,
Elopes, Notopteri, Salmones, Echeueoidei en Ophidini van den
Soenda-Molukschen archipel. XXIV. p. 1—32 (Jan. 1851).

( 103 )

Bijdrage tot de keunis der Ilaringachtige visschen van den
Soenda-Molukschen archipel. XXIV. p. 1—52 (Dec. 1851,
Aanhangsel Mei 1852).

Bijdrage tot de kennis der Pieuronecteoïdeu van den Soenda-
Molukschen archipel. XXIV. p. 1—82 (Dec. 1850. Aanhang-
sels Jan. 1851, Maart 1852).

Bijdrage tot de kennis der Blootkakige visschen van den
Soenda-Molukschen archipel. XXIV. p. 1—26 (Aug. 1850,
Aanhangsel Maart 1852).

Bijdrage tot de kennis der Balistini en Ostraciones van den
ludischen archipel. XXIV. p. 1—38 (Mei 1851, Aanhang-
sel November 1851).

Bijdrage tot de kennis der Plagiostonien van den Indischen
archipel. XXIV. p. 1—92 (Juni 1851, Aanhangsel 1852).

Bedrage tot de kennis der Maraenoïdeu en Symbranchoïden
van den Indischen archipel. XXV. 1853. p. 1—76 (Sept.
1852, Aanhangsel Sept.— Dec. 1853).

Bijdrage tot de kennis der Troskieuwige visschen van den
Indischen archipel. XXV. p. 1 — 30 (Augustus 1853).

Nalezingen op de ichthyologie van Japan. XXV. p. 1 — 56
(Jan. 1853).

Nalezingen op de ichthyologische fauna van Bengalen en
liindostan. XXV. p. 1 166 (Juni — Sept. 1853, Aanhang-
sel Maart 1854).

Nieuwe nalezingen op de ichthyologie van Japan. XXVI.
1857. p. 1—132 (Jan. Febr. 1854).

Bijdrage tot de kennis der Sphyraenoiden van den Indischen
archipel. XXVI. p. 1—22 (Sept. 1854).

Index s-pecierum piscium in volumiuibus XXI — XXVI Acto-
rum Societatis Artium et 8cientiarum bataviensis descrip-
tarum, adjectis citationibus ubi descriptiones Bleekerianae
recentiores emendataeque reperiunter. XXVI. p. 1 — 24.

( 104 )

Journal of the Indian ArcJii/pelago and Eastern
Asia. Singapore S''.

A Contribution to the ichthyology of Sumbawa. II. 1848.

p. 632—640.
A Contribution to the Knowledge of the ichthyological fauna

of Celebes. IIL 1849. p.' 65—74.

Nova Acta Academiw Cmsarece Leopoldino-Carolinm
Naturce Curiosorum.

Over eenige nieuwe soorten van Notopterus van den Indischen
archipel. Dl. XXIV. p. 1. 1854. bl. 49—62.

Natuurkundig Tijdschrift voor Nederlandsch Lidiè)

uitgegeven door de Natuurlmndige Vereeniging

in Nederlandsch Indië. Batavia. 8*^.

Bedrage tot de kennis der ichtbyologische fauna van Borneo,
met beschrijving van 16 nieuwe soorten van zoetwater-
visschen. I. 1851. p. 1—16 (Maart 1850).

Over eenige nieuwe soorten van Scleroparei van den Indi-
schen archipel. 1. p. 17 — 27 (Augustus 1850).

Over twee nieuwe soorten van Callionymus van den Indi-
schen archipel. I. p, 28 — 32 (Augustus 1850).

Over eenige nieuwe soorten van Belone en Hemirhamphus
van Java. I. p. 93—95.

Over drie nieuwe soorten van Tetraödon van den Indischen
archipel. I. p. 96—97.

Faunae ichthyologicae Javae insularumque adjacentium genera
et species novae. I. p. 98 — 108.

Visschen van Banka. I. p. 159 — 161 (October 1850).

Visschen van Borneo. I. p. 161 — 162.

Over eenige nieuwe soorten van Blennioïden %\\ Gobioïden
van den Indischen archipel. I. p. 236—258 (jSovember 1850).

(105 )

Nieuwe bedrage tot de kennis der ichtliyologische fauna van
Borneo, raet beschrijving van eeuige nieuwe soorten van
zoetwatervisscbeu. I. p. 259—275 (Nov. 1850).

Oxybeles Brandesii, eeue nieuwe soort van Ophidini van
Banda-neira. I. p. 276—278.

Over eenige nieuwe geslachten en soorten van Makreelach-
tige visschen van den ludischen archipel, I. p, 341 — 372.

Over eenige nieuwe soorten va)i Pleuronecteoïden van den
Indischen archipel. I. p. 401 — 416.

Over eenige nieuwe soorten vau Megalops, Dassumieria, No-
topterus en Astronesthes. I. p. 417 — 424.

Visschen van Billiton. I. p. 478—479 (Februari 1851).

Visschen van Straat Malakka, Prince- of Wales Island en
Singapore. I. p. 480 — 481 (Nota).

Derde bijdrage tot de kennis der ichthyologische fauna van
Borueo, met beschrijving van eeuige nieuwe soorten zoet-
watervisscbeu. II. 1851. p. 52—70 (Febr. 1851).

Cheilinoides een nieuw geslacht van Gladschubbige Labroïden
van Batavia. II. p. 71—72 (Maart 1851).

Nieuwe bijdrage tot de kennis der Percoidei, Scleroparei,
Sciaenoidei, Sparoidei, Maenoidei, Chaetodontoidei en
Scomberoidei vau den Soenda-Molukschen archipel. II. p.
163—179.

Vierde bijdrage tot de kennis der ichthyologische fauna van
Borneo, met beschrijving vau eenige nieuwe soorten van
zoetwatervisscbeu. II. p. 193—208 (Mei 1851).

Nieuwe bijdrage tot de kennis der ichthyologische fauna van
Celebes. IL p. 209-224 (Mei 1851).

Bijdrage tot de keunis der ichthyologische fauna van de
Banda-eilanden. II. p. 215—261 (Mei 1851).

Visschen van Solor. II. p. 347—348 (Juni 1851).

Groote Kaalkop (Lates nobilis Cv.), II. p, 348—349.

Vijfde bijdrage tot de kennis der ichthyologische fauua van
Borneo, met beschrijving van eenige nieuwe soorten van
zoetwatervisscbeu. II. p. 415 — 442 (Augustus 1851).

Bijdrage tot de kenuis der ichthyologische fauna van Riouw.
'il p. 469-497 (Oct. 1851).

( 106 )

Bijdrage tot de kennis der iclithyologische fauna van Singa-
pore. III. 1852. p. 51—86 (December 1851).

Bijdrage tot de keunis der iclithyologische fauna van Blitoug
(Billiton), met beschrijving van eenige nieuwe soorten van
zoetwatervisschen. IIE. p. 87 — 100 (Dec. 1851).

Bijdrage tot de kennis Ier ichthyologische fauna van Timor.

III. p. 159—174 (Jan. 1852).

Bydrage tot de kennis der ichthyologische fauna van de

Moluksche eilanden. Visschen van Amboina en Ceram. III.

p. 229—309 (April 1852).
Zesde bijdrage tot de kennis der ichthyologische fauna van

Borneo. Visschen van Pamangkat, Bandjermasin, Praboe-

karta en Sampit. III. p. 407 - 442 (Juni 1852).
Bijdrage tot de keunis der ichthyologische fauna van het

eiland Banka. III. p. 443—460 (Juni 1852).
Visschen van Solor. III. p. 490.
Nieuwe bijdrage tot de kennis der ichthyologische fauna van

Amboina, III. p. 545—568 (Aug. 1852).
Diagnostische beschrijvingen van nieuwe of weinig bekende

vischsoorten van Sumatra, Tiental I — IV. III. p. 569 — 608

(Mei 1852), V— X. IV. p. 243—302 (Pebr. 1853).
Nieuwe visschen van Banda Neira. III. p. 643 — 646 (Sept. 1852).
Nieuwe bijdrage tot de kennis der ichthyologische fauna van

Ceram. III. p. 689—714 (Sept. 1852).
Nieuwe bijdrage tot de keunis der ichthyologische fauna van

Banka. III. p. 715—738 (Oct. 1852).
Derde bijdrage tot de kennis der ichthyologische fauna van

Celebes. III. p. 739—782 (Sept. Oct 1852).
Derde bijdrage tot de kennis der ichthyologische fauna van

Amboina. IV. 1853. p. 91—130 (Dec. 1S52).
Bedrage tot de kennis der ichthyologische fauna van ïernate.

IV. p. 131—140 (Oct. 1852).

Over eenige nieuwe soorten van Homaloptera v. Hass. (Bali-
tora Gr.) van Java en Sumatra. IV. p. 155 — 164 (Decem-
ber 1852).

Exocoetus liexazona, eene nieuwe soort van Banka. IV. p.
206—207 (Febr. 1853).

( 107 )

Sicydium Parvei, Blkr, eene nieuwe soort van de Preanger

regentschappen, IV. p. 426—427 (Juni 1853).
Diagnostische beschrijvingen van nieuwe of weinig bekende

vischsoorten van Batavia. Tiental I— VI. IV. p. 451 — 516

(Jan.— Aug. 1853).
Nieuv/e bijdrage tot de kennis der ichthyologische fauna vanTer-

nate en Ilalmaheira (Gilolo). IV. p. 595 — 610. (Augustusl853).
Bijdrage tot t!e kennis der ichthyologische fauna van Solor.

V. 1853. p. 67-96 (Febr. 1853).
Vierde bijdrage tot de kennis der ichthyologische fauna van

Celebes. V. p. 153—174 (Juli 1853).
Nalezingen op de ichthyologische fauna van het eiland Banka.

V. p. 175-194 (Juli— Sept. 1853).

Derde bijdrage tot de kennis der ichthyologische fauna van

Ceram. V. p. 233—248 (Juli 1853).
Vierde bijdrage tot de kennis der ichthyologische fauna van

Amboiua. V. p. 317—352 (Maart— Aug. 1853).
Zevende bijdrage tot de kennis der ichthyologische fauna van

Borueo, zoetwatervisschen van Sambas, Pontianak en Pan-

garon. V. p. 427—462 (Jan —Aug. 1853).
Nieuwe tientallen diagnostische beschrijvingen van nieuwe of

weinig bekende vischsoorten van Sumatra. V. p. 495 — 534

(Oct.— Dec. 1853).
Antennarius notophthalmus, eene nieuwe soort van de Meeu-

• wenbaai. V. p. 543 — 545 (Dec. 1853).
Bijdrage tot de kennis der ichthyologische fauna van Halma-

heira (Gilolo). VI. 1854. p. 49—62 (Nov. 1853).
Derde bijdr.ige tot de kennis der ichthyologische fauua van

de Banda-eilanden. VI. p. 89—114 (Dec. 1853).
Diagramma haematochir, eene nieuwe soort van Ternate. VI.

p. 175—176 (Maart 1854).
Specierum piscium bataviensium novae vel minus cognitae.

VI. p. 191—202 (Jan. 1854).

Nieuwe bijdrage tot de keunis der ichthyologische fauna van

Timor. VI. p. 203—214 (Febr. 1854).
Bijdrage tot de kennis der ichthyologische fauna van het

eiland Floris. VI. p. 311—338. (Maart 1854).

( 108 )

Syngnathus tapeinosoma, eene nieuwe zeenaald van Anjer. VI.

p. 375—376 (Jan. 1854).
Diagramraa polytaenioicles, eene nieuwe soort van Solor. VI.

p. 376—378 (ApriJ 1854).
Faunae ichtliyologicae japonieae species novae. VI. p. 390 —

426 (Jan., Febr. (854).
Vijfde bijdrage tot de kennis der ichtliyologische fauna van

Araboina. VI. p. 455-008 (Mei 1854).
Verslag van visehver/amelingen van Oeiakan, de Lematang-

Enim rivieren, de Kokos-eilanden en van Amboina. VI. p.

517—519 (Juni 1851).
Verzameling vischsoorten van Padang van M. Th. Reiche. VI.

p. 530 (Juni 1854). •
Eleotris Tolsoni, eene nieuwe soort van Java's westhoek nabij

de Meeuwenbaai. VI. p. 542-543 (Juni 1854).
Bijdrage tot de kennis der ichtliyologische fauna van de Ko-
kos-eilanden. Vil. 1854. p. 37—48 (Juni 1854).
Overzigt der ichtliyologische fauna van iSumatra, met bij-
schrijving van eenige nieuwe soorten. VII. p. 49 — 108

(Jan.— Juni 1854).
Over vischsoorten van Hobarttown, verzameld door Goetzee.

VIL p. 121—126. (Aug. 1854).
Over tanden van Aetobatis narinari MH. van Tjileuteurum.

VII. p. 131 (Aug. 1854.)
Over vischsoorten van Batjan en Makassar, verzameld door

Jkhr. U. F. GoLDMA^N en J. O. van Oven. VII. p. 133—

135 (Aug, 1854.)
Iets over visschen levende in zeesterren, en over eene nieuwe

soort van Oxybeles. VIL p. 162—163 (Aug. 1854).
Visschen van de Natoena-eilanden, VIL p. 163 -164 (Aug.

1854).
Over vischsoorten verzameld te Menado, door C. W. F. Mogk.

VIL p. 219—220 (Otc. 1854).
Vyfde bijdrage tot de kennis der ichthyologische fauna van

Celebes. VIL p. 225 260 (Maart— Sept. 1854).
Ichthyologische waarnemingen gedaan op verschillende reizen

in de residentie Ban ten. VIL p. 309—326 («ept. 1854).

( 109 )

Over den bouw der schubben by de Indische Sphyraenen. VII.

p. 829.
Over eenige nieuwe visschen vau de Kokos-eilanden. Vil. p.

353—358 (Oct. 1854).
Bijdrage tot de kennis der ichthyologische fauna van Batjan.

VII. p. 359—378 (Sept. 1854).
Specieruin piscium javanensium novarüiu vel minus cognita-

rum diagDoses adumbratae. VIL p. 415 — 448 (Juni — Oct.

1854).
Zesde bijdrage tot de kennis der ichthyologische fauna van

Celebes. VIL p. 449—452 (Nov. 1854).
Zoetwatervisschen vau Tjibilioeiig en Perdaua VIL p. 468 —

469 (Nov. 1854).
Visschen van de rivier van Bandjermasin, verzameld door

O. Helfrich. VII. p. 470 (Nov. 1854).
Vischsoorten van Teiuate, verzameld door C. F. Goldmann.

VL p. 474—475 (Nov. 1854).
Vischsoorten van Pasoeroean, het meer van Gratz, vau Am-

barawa, Garoet en Patjitan, VIL p. 482 — 484).
Dactylopterus cheirophthalmus, van de Banda-eilanden. VIL

p. 494—495. (Oct 1854).
Nog iets over visschen levende in Echinodernien. VIL p.

495—496 (Dec. 1854).
Achtste bijdrage tot de keunis der ichthyologische fauna vau

Borneo. Zoetwatervisscheu van Bandjermasin. VIII. 1855.

[;: 151- 168. (Nov. 1854).
Derde bijdrage tot de kennis der ichthyologische fauna van

de Kokos-eilanden. VUL p. 169—180 (Dec. 1^54).
Antennarius Lindgreeni, eene nieuwe soort van Banka. VIII.

p. 192—193.
Vijfde bijdrage tot de kennis der ichthyologische fauna van

Ternate VUL p. 295-304 (Dec. 1854).
Bijdrage tot de kennis der ichthyologische fauna van de

Batoe-eilandeu. VUL p. 305— S28 (Maart 1855).
Visschen vau de Duizend-eilanden. VIII. p. 344 (Maart 1855).
Visschen van ïikoe, Sumatra's Westkust. VIII. p. 345 (Maart

1855).

( 110 )

Zesde bijdrage tot de kennis der ichthyologiache fauna van

Amboina. VIII. p. 391-434 (Maart 1855).
Zevende bijdrage tot de kennis der iclithyologisehe fauna van

Celebes. VIII. p. 435-444 (April 1855).
Vierde bijdrage tot de kennis der ichthyologische fauna van

de Kokos- eilanden. VIII. p. 445—460 (April 1855).
Tweede bijdrage tot de kennis der ichthyologische fauna van

de Batoe-eilanden. IX. 1855. p. 65—72 (April 1855).
Tweede bijdrage tot. de kennis der ichthyologische fauna van

Ilalmaheira (Gilolo) IX. p. 105-112 (April 1855).
Nieuwe bijdrage tot de kennis der ichthyologische fauna van

Sumbawa. IX. p 113-115 (April 1855).
Verslag van verzamelingen vischsoorten van de Batoe-eilan-
den, van Amboina en van Tikoe. IX. p. 140—141 (Maart

1855).
Over eenige nieuwe visschen van Ternate, IX. p. 155 (April

1855).
Tweede bijdrage tot de keunis der ichthyologische fauna van

Batjan, zoetwatervisschen IX. p. 191—202 (Mei 1855).
Nalezingen op de vischfauna van Sumatra, visschen van

Lahat en Sibogha. IX. p. 257- 280 (Juni 1855).
Achtste bijdrage tot de kennis der ichthyologische fauna van

Celebes. IX. p. 281—314 (Juni 1855).
Vischverzamelingen van Sumatra en Celebes. IX. p. 323 —

324 (Juni 1855).
Vischsoorten gevangen in de Kalimas bij Soerabaya. IX. p. 328.
Verslag van eenige verzamelingen van visschen van Oost-

Java. IX. p 391-414 (Juni, Juli 1855).
Negende bijdrage tot de kennis der ichthyologische fauna

van Borneo. Zoetwatervisschen van Pontianak en Band-

jerraasin. IX p. 415—430 (Juli ! 855).
Bijdrage tot de kennis der ichthyologische fauna van het

eiland Groot-Oby. IX. p. 431—438 (Juli 1855).
Derde bijdrage tot de kennis der ichthyologische fauna van

Batjan. IX. p. 491—504 fAug. 1855).
Tweede bijdrage tot de kennis der ichthyologische fauna van

het eiland Biniang. X. 1856. p. 344—356 (Nov. Dec. 1855).

( 111 )

Zevende bijdrage tot de keunis der ichthyologische fauua vau

Ternate. X. p. 357—386 (Nov. 1855).
Garcharicis (Prionodon) amblyriiyuchus, eene nieuwe liaaisoort,

gevaugeu nabij het eiiand Solombo. X. p. 467 — 1(58 (Nov.

1855).
Visschen vau Saparoea. X. p. 469 (Nov. 1855).
index specieruui pisciuui iu Voiumiuibus. 1 — X. Diarii

öocietatis öcieutiaruni ludo-Batavae descriptaruai. X. p.

472-500.
Verslag omtrent eeuige vischsoorten gevangen aan de Zuid-
kust van Malang in Oost-Java. XI. 1856. 'p. 81 — 92 (Dec.

] 855).
Vijfde bijdrage tot de keunis der icbthyologisclie fauua van

de Banda-eilauden. XI. p 93 — 110 i^Maart 1856).
Visschen waargeuomeu te Labeeha, eiland Batjau. XI. \).

253—254 (Nov. 1855).
Bijdrage tot de kennis der ichthyologische fauna van het

eiland Boeroe. XI. p. 383—414 (Mei 1856).
Verslag van eenige verzamelingen vau zee- en zoetwater-

visschen van het eiland Banka. XI. p. 415 — 420 (Juni

1856).
Vischsoorten, nieuw voor de kennis der fauna van het eiland

Oeram. XI. p. 486—487 (Juni 1856).
Achtste bijdrage tot de kennis der ichthyologische fauna van

Ternate, XII. 1856—1857. p. 191—210 (Juli 1856).
Bijdrage tot de keunis der ichthyologische fauna van het

eiland Nias. XII. p. 211—228 (Juni 1856).
Derde bijdrage tot de kennis dêr ichthyologische fauna van

de Batoe-eilanden. XII. p. 229—242 (Juni 1856).
Berigt omtrent eeuige vischsoorten van Toboali, eiland Bali,

XII. p. 273—275 (Aug. 1856).
Nieuwe bijdrage tot de kennis der ichthyologische fauua van

Bali. XII p. 291—302 (Sept. 1856).
Mededeeling omtrent den Ikan lika (Bagarius Buchauani

Blkr). XII. p. 493 (Jan. 1857).
Berigt omtrent eenige vischsoorten, nieuw voor de kennis der

fauna van het eiland Ceram. XII. p. 508 (Dec, 1856).

( 112 )

Tweede bedrage tot de kennis der ichthyologisehe fauna van

Boero. XIIL 1857. p. 55—82 (Dec. 1856).
Vischsoorten uit het meer van Faudjalloe, Java, XIII 1857.

p. 255—256.
Over eenige vischsoorten, nieuvsr voor de kennis der fauua van

BiHton. XIII. p. 283—287 (Maart 1857).
Descriptiones specierum piscium javanensium novarum vel

minus cognitarum diagnosticae. XIII. p. 323 — 36S (Jan.

1866— April 1867).
Bijdrage tot de kennis der ichthyologisehe fauna van de

Sangi-eiknden. XIII. p. 369— :j80 (April 1S67).
Verslag van eene nieuwe verzameling visschen van Batjan.

XIII. p. 381—386 (April 1857).
Verslag omtrent eenige vischsoorten van Timor-koepang en

Timor-delhi. XIII. p. 387—890 (April 1857).
Vischsoorten van Fort de Koek en Tikoe. XIII. p. 443 —444

(Mei 1857).
Over eenige vischverzanielingen van verschillende gedeelten

van Java. XIII. p. 475—480 (Apr.1 1^-57).
Berigt omtrent visschen van Riouw en Culcita discoidea met

Oxybeles Braudesii. XI V. 1857. p. 189.
Periophthalmus Schlosseri Cv. uit de rivier van Siak. XIV.

p. 190.
Vischsoorten uit de rivier Tjitarum bij Tjikao. XIV. p.

200—201.
Over eenige vischsoorten gevangen bij Prigi aan Java's zuid-
kust. XIV. p. 244—246 (Juli 1857).
Index descriptionum specierum piscium Bleekeriananun in

Voluminibus 1 ad XIV Diarii Societatis Scientiarum Indo-

Batavae. XIV. p. 447—486.
Visschen van Java's zuidkust. XV. 1 85 . p. 159 — ] 62. (Dec. 1>57).
Holacanthus pseudannularis, eene nieuwe soort van Batavia.

XV. p. 169—171- (Nov. 1857).
Bijdrage tot de kennis der vischfauna van den Goraui-archi-

pel. XV. p. 197—218. (Nov. 1857).
Vierde bijdrage tot de kennis der vischfauna van Bi iton.

XV. p. 219—240 (Dec. 1857).

( 11^ )

Tweede bijdrage tot de kennis der vischfauna van Singapore.

XV. p. 241—254 (Jan. 1858).

Enumeratio specierum piscium javanensium hucusque cogni-

tarum. XV. p. 359—456 (Jan. 1858).
Vijfde bijdrage tot de kennis der ichthyologische fauna van

de Kokos-eilanden. XV. p. 475—468 (Juni 1858).
Vischsoorten uit de zee bij Tikoe. XVI. 1858—1859. p. 26

(Oct. 1857.)
Berigt over eene verzameling vischsoorten van Araboina.

XVI. p. 28—30 (Oct. 1857).

Vischsoorten van Tjilatjap. XVI. p. 37 (Oct. 1857).
Vischsoorten van Sinkawang. XVI. p. 38 (Oct. 1857).
Verdeeling der Siluren. XVI. p. 38—41 (Oct. 1857).
Vischsoorten van Anjer en Riouw. XVI. p. 45. (Oct. 1857).
Vischsoorten van Baujoewangie en Buitenzorg. XVI. p. 47 —

48 (Oct. 1857).
Verslag omtrent vischsoorten van vSinkawang. XVI. p. 19 J —

196 (Maart 1858).
Vischsoorten van de Kokos-eilanden. XVI. p. 205 — 206

(April 1858).
Berigt omtrent vischsoorten van Batjan. XVI. p. 208 — 210

(April 1858).
Zoetwatervisschen van Benkoelen. XVI. p. 210—211 (April

1858).
Over Tindjan Kassik (Sphagebranchus polyophthalmus) XVI.

p. 211—212 (Aijril 1858).
Zeevisschen van Benkoelen. XVI. p. 239 (Juni 1858).
Vischsoorten van de Kokos-eilanden. XVI. p. 240 (Juni

1858).
Vischsoorten uit de Serayoe. XVI. p, 241 (Juni 1858).
Vischsoorten gevangen by Benkoelen. XVI. p. 243 — 244

(Juni 1858).
Vischsoorten gevangen bij Muntok. XVI. p. 252 (Juni 1858).
Nog iets over het geslacht Ileterophthalmus Blkr. XVL p.

253—255 (Juni 1858).
Vischsoorten van Palembang en Djambi. XVI. p. 263 — 256
' (Juli 1858).

Jaarboek 1878. °

(114)

Verslag eener verzameling vischsoorten van Benkoelen. XVI.

p. 273—275 (Juli 1858).
Conspectus specierum Mugilis Archipelagi indici analyticus.

XVL p. 275—280 (Juli 1858).
Over de geslachten der Cobitinen. XVI. p. 302 — 304 (Aug.

1858).
Vischsoorten gevangen bij Tanara. XVI. p. 317 — 318 (Aug.

1858).
Zee- en zoetwatervisschen van Priaman. XVI. p. 336 — 338

(Oct. 1858).
Over eene verzameling vischsoorten van Palerabang. XVI.

p. 338—340 (Oct. 1858).
Zoetwatervisschen uit de omstreken van Ngawi. XVI. p.

357—358 (Nov. 1858).
Vischsoorten uit de rivieren Moessi, Saleh, Padang en Hom-
mering. XVI. p. 384-388 (Dec. 1858).
Vischsoorten gevangen bij Japara. XVI. p. 406 — 409 (Jan.

1859).
Vischsoorten van Anjer. XVI. p. 424—425 (Jan. 1859).
Verslag van eene verzameling Reptilien en Visschen van

Westelijk Borneo. XVI. p. 433—441 (Jan. 1859).
Vierde bijdrage tot de kennis der ichthyologische fauna van

Timor. Visschen van Atapoepoe. XVII. 1858 — 1859. p.

129—140 (Juli 1858).
Derde bijdrage tot de kennis der ichthyologische fauna van

Bali. XVII. p. 141—175 (Juni 1858).
Bijdrage tot de kennis der vischfauna van Bawean. XVIII

1859. p. 351—358 (Jan. 1859).
Negende bijdrage tot de kennis der vischfauna van Banka.

XVIII. p. 359—378 (Febr. 1859).

Over eenige vischsoorten van de Zuidkustwateren van Java.

XIX. 1859. p. 328—352 (Maart 1859).

Derde bijdrage tot de kennis der vischfauna van Sumbawa,

XIX. p. 434—440 (Juli 1859).
Over de vischfauna van Siam. XX. 1859-1860 p. 101— 102

(Maart 1859).
Vischsoorten van de kust van Boni, XX, p. 129 (April 1859).

(115)

Vischsoorten van Badjoa. XX. p. 140—142 (Mei 1859).
Tiental vischsoorten van de Kokos-eilanden. XX. p. 142 —

143 (Mei 1859).
Ikan Menga van Tjikadjang (Sicydium cynocepbalus Cv.).

XX. p. 156 (Mei 1859).
Verzameling vischsoorten van Badjoa. XX. p. 197 — 198

(Juli 1859).
Verzameling vischsoorten van Priaman. XX. p. 198 — 199

(Juli 1859).
Zoetwatervisschen van Sintang. XX. p. 199—200 (Juli 1859).
Twee vischsoorten van Biliton. XX. p. 201 (Juli 1859).
Eenige vischsoorten van de Kokos-eilanden. XX. p. 202

(Juli 1859).
Vischsoorten van KarangboUong. XX p. 202— 204 (Juli 1859).
Berigt omtrent eenige vischsoorten van Amboina. XX. p.

204 (Juli 1859).
Vischsoorten van Bali-boleling. XX. p. 205—208 (Juli 1859).
Over viscbsoorten van Singapore. XX. p. 216 217 (Aug.

1859).
Visschen uit de omstreken van Tandjong aan de Samangka-

baai. XX. p. 219—220 (Aug. 1859).
Vischsoorten van Desima in Japan. XX. p. 234—236 (Aug.

1859).
Afbeeldingen van vischsoorten van Singapore door den graai

Fe. de Castelnau. XX. p. 236—239 (Aug. 1859).
Visschen van Anjer en uit het meer Dano. XX. p. 241

(Aug. 1859).
Visschen van Amboina, de Aroe-eilanden en Bonthain. XX.

p. 331—332 (Oct. 1859).
Over de ])laatsing in het stelsel van de Luciocephaloïden.

XX. p. 395—397 (Nov. 1859).
Conspectus Systematis Cyprinorum. XX. p. 421 — 441.
Vijfde bijdrage tot de keunis der vischfauna van Timor.

Vischsoorten van Atapoepo. XX. p. 442 — 445 (Dec 1859).
Derde bijdrage tot de kennis der vischfauna van Singapoera.

XX. p. 446—456 (Oct. 1859).
Iets over het stelsel der visschen. XX. p. 461 — 462 (Dec 1859).

8*

( 116 )

Over eenige vischsoorten van de Kaap de Goede Hoop. XXI.

1860. p. 49—80.
Tiende bijdrage tot de kennis der vischfauna van Banka.

XXL p. 135—142 (Nov. 1859).
Zoetwatervisschen van Siugapoera. XXI. p. 334 (Febr. 1860).
Bericht over vischsoorten van Benkoelen. XXII. 1869 p.

65—66 (Maart 1860).
Vischsoorten gevangen bij Prigi. XXII. p. 88 — 89. (April 1860).
Bericht over vischsoorten van Nieuw-Guinea, XXII. p. 98 —

100 (Mei 1860).
Zoetwatervisschen van Gombong. XXII. p. 100 — 101 (Mei

1860).
Vischsoorten nieuw voor de kennis der fauna van Singapoera-

XXII. p. 101—102 (Mei 1860).
Elfde bijdrage tot de kennis der vischfauna van Banka. XXII.

p. 107—108 (Mei 1860).
Derde bijdrage tot de kennis der ichthyologische fauna van

Boero, XXIL p. 109— 114, (April 1860).
Zesde bijdrage tot de kennis der vischfauna van Ceram,

XXIL 228—230 (Juni 1860).
Vierde bijdrage tot de kennis der vischfauna van Bali. XXIL

p. 239—242 (Juni 1860).
Tweede bijdrage tot de kennis der vischfauna van Bawean.

XXIL p. 243—246 (Juni 1860).
Zesde bijdrage tot de kennis der vischfauna van Ti mor. XXIL

p. 247—261 (Juli 1860).

Verhandelingen der Koninklijke Natuurkundige Vereeni-

gmg in Nederlandsch-Indië. Ada Societatis Regiae

Scienüarum Indo-N eerlandicae. Batavia 4^.

Beschrijving van nieuwe en weinig bekende vischsoorten van
Amboina, verzameld op eene reis door den Molukschen
archipel, gedaan in het gevolg van den gouverneur-gene-
raal DuYMAER VAN TwisT iu September en October 1855.
I. 1856. p. 1—76. Dec. 1855. Aanhangsel (Juni 1856).

( 117 )

Beschrijvingeü van nieuwe of weinig bekende vischsoorten

van Mauada en Makassar, grootendeels verzameld op eene

reis naar den Molukschen archipel in het gevolg van den

gouverneur-generaal Duymaer van Twist. L p. 1 — 80 (Jan.

Febr. 1856).
Couspectus specierum piscium Moluccensium hucusque cog-

nitaruin. IL 1857 p. 1—23 (Juli 1856).
Tiende bijdrage tot de kennis der ichthyologische fauna van

Borneo. Visschen van de rivieren Barito, Kahajan en Ka-

poeas. II. p. 1—21 (Sept. 185(5).
Achtste bijdrage tot de kennis der vischfauna van Amboina.

n. p. 1—102 (Nov. Dec. 1856).
Zesde bijdrage tot de kennis der vischfauna van Sumatra.

Visschen van Padang, Troessan, Priaman, Sibogha en Pa-

lembang. III. 1857—1858 p. 1—50 (Oct. 1856).
Vierde bijdrage tot de kennis der ichthyologische fauna van

Japan. III. p. 1—46 (Jan. 1857).
Tiende bijdrage tot de kennis der vischfauna van Celebes.

III. p. 1-16 (Febr. 1857).
Elfde bijdrage tot de kennis der visch.fauna van Gelebes.

Visschen van Makassar. III. p. 1 — 2. (Juni 1857).
Elfde bijdrage tot de kennis der ichthyologische fauna van

Borneo, Visschen van Sinkawang. III. p 1 — 4 (Mei 1857).
Negende 'bijdrage tot de kennis der vischfauna van Amboina.

III. p. 1—6 (Juni 1857).
Tiende bijdrage tot de kennis der vischfauna van Amboina.

III. p. 1—4 (Nov. 1857).
Ichthyologiae Archipelagi indici Prodromus. I, Siluri, etiam

sub titulo : De visschen van den Indischen Archipel be-
schreven en toegelicht. IV. 1858 p. 1 — 353 (Juni — Sept.

1857), Naschrift p. 354—370 (Aug. 1858).
Zevende bijdrage tot de kennis der vischfauna van Sumatra.

Visschen van Palembang. V 1858- -1859. p. 1—12 (Dec.

1857).
Twaalfde bijdrage tot de kennis der vischfauna van Borneo.

Visschen van Sinkawang. V. p. 1 — 10 (Oct. 1857 en

Maart 1858).

( ^is )

Twaalfde bijdrage tot de kennis der vischfauna van Celebes.

Visschen van Menado. V. p, 1—4 (Juni 1858).
Vijfde bijdrage tot de kennis der ichthyologische fauna van

Japan. V. p. 1-12 (Jul. 1858).
Bijdrage tot de kennis der vischfauna van Nieuw-Guinea.

VI. 1859 p. 1—24. (Dec. 1858).
Enumeratio specierura piscium hucusque in Archipelago In-

dico observatarum, adjectis habitationibus citationibusque

ubi descriptiones earum recentiores reperiuntur, nee non

speciebus Musei Bleekeriani Bengalensibus, Japonicis, Ca-

pensibus Tasmanicisque. VI. p. 1—276 (Nov. 1859).
Ichthyologiae Archipelagi indici Prodromus II Cyprini, VII.

1860 p. 1—492. (Juni— Oct. 1851). Naschrift Juni 1860).
Zesde bijdrage tot de kennis der vischfauna van Japan.

VIII. 1860 p. 1-104 (Apr.— Oct. 1859).
Achtste bijdrage tot de kennis der vischfauna van Sumatra.

Visschen van Benkoelen, Priaman, Tandjong, Palembang

en Djambi. VIII. p. 1—88 (Febr.— Aug. 1859).
Negende bijdrage tot de kennis der vischfauna van Sumatra.

Visschen uit de Lematang-Enim en van Benkoelen. VIII.

p. 1 — 12 (Febr.— Maart 1860).
Dertiende bijdrage tot de kennis der vischfauna van Bor-

neo. VIII. p. 1—64 (Sept. 1859).
Elfde bijdrage tot de kennis der vischfauna van Amboina.

VIII. p. 1-14 (Febr.— Sept. 1859).
Twaalfde bedrage tot de kennis der vischfauna van Amboina.

VIII. p. 1—4 (Mei 1860).
Dertiende bijdrage tot de keunis der vischfauna van Celebes.

Visschen van Bonthain, Badjoa, Sindjai, Lagoesi en Pom-

panoea. VIII. p. 1—60 (Juni 1860).

Verslagen en Mededeelingen der Koninklijke Akademie
van Wetenschappen^ Af deeling Natuurkunde. 8».

Mededeeling omtrent vischsoorten nieuw voor de kennis der

fauna van Singapoera. XII. 1861 p. 28—63 (Jan. 1861).
Aanteekening over Labrastrum en Centropus. XII. p. 81 — 82.

(119)

Iets over de vischfauna van het eiland Pinang. XII. p. 64 —

80 (Jan 1861).
Iets over de geslachten der Scaroïden en hunne Indisch-ar-

chipelagische soorten. XII. p. 228 — 244 (Juni 1861).
Conspectus generum Labroideorum analyticus. XTII. 1862 p.

94—109 (Nov. 1861) reprod. in Proceed. Zool. Societ.
Synonyma Labroideorum indo-archipelagicorum hucusque

observatorum revisa, adjectis specierum novarum descrip-

tionibus. XIII. p. 274—308 (Nov. 1861),
Sur quelques genres de la familie des Pleuronectéoïdes. XIII.

p. 424—429 (Febr. 1862).
Neuyième article sur la fanne ichthyologique de File deTer-

nate. XIV. 1862 p. 95—98 (Dec. 1861).
Sixième mémoire sur la faune ichthyologique de l'ile de Bat-

jan. XIV. 1862 p. 99—112 (Dec. 1861).
Notice sur Ie genre Trachinus Ast. et ses espèces. XI V^. p.

112—122 (Dec. 1861); reprod. in Annales des Sciences

naturelles.
Notices ichthyologiques. XIV. p. 123—141 (Jan. 1862),
Description de quelques espèces nouvelles de Silures de Su-
riname. XIV. p. 371—389 (Jun. 1862).
Notice sur les genres Parasilurus, Eutropiichthys, Pseudeu-

tropius et Pseudopangasius. XIV. p. 390 — 399 (Apr.

1862).
Notice sur les genres Trachelyopterichthys, Hemicetopsis et

Pseudocetopsis. XIV. p. 400-403 (Apr. 1862).
Treizième memoire sur la faune ichthyologique de l'ile d'Am-

boine. XV. 1863 p. 19—29 (Mei 1862); reprod. in Ned.

T. Dierk. I. p. 355—360.
Glyphidodon Westermani, une nouvelle espèce de Java. XV.

p. 30—31 (Jun. 1862); reprod. in Ned. T. Dierk. I. p.

360—361.
Sur les genres de la familie des Cobitioïdes. XV. p. 32 — 44

(Sept. 1862) ; reprod. in Ned. T. Dierk. l. p. 361—368.
Description de trois espèces nouvelles de Siluroïdes de 1'Inde

archipélagique. XV. p. 70 — 76 (Jun. 1862); reprod. in

Ned. T. Dierk. I. p. 368—371.

( 120 )

Beschryving en afbeelding van eene nieuwe soort van Braraa

(Abramis) uit de omstreken van Leiden. XV. p. 235—238

(Oct. 1862); reprod. in Ned. T. Dierk. I. p. 371—373.
Description de quelques espèces nouvelles de Cyprinoïdes du

Ceylan. XV. p. 239—253 (Dec. 1862) ; reprod. in Ned. T.

Dierk. I. p. 373—381.
Description d'une nouvelle espèce du genre Nemacheilus.

XV. p. 254—256 (Nov. 1862); reprod. in Ned. T. Dierk.

I. p. 380—381.
Sur une nouvelle espèce de poisson du Japon appartenant a

uu nouveau genre. XV. p. 257 — 260 (Jan. 1863) ; reprod.

in Ned. T. Dierk. I. p. 382—383.
Notice sur les noms de quelques genres de la familie des

Cyprinoïdes. XV. p. 261 — 264 (Jan. 1863); reprod. in

Ned. T. Dierk. II. 65—67.
Dixième notice sur la faune ichtliyologique de l'ile de Ter-

nate. XV. p. 265—266 (Febr. 1863); reprod. in Ned. T.

Dierk. II. p. 67—68.
Notices sur une collection de poissons de la Nouvelle Hol-

lande, faite a Port Jackson. XV. p. 442 — 451 (Maart

1863); reprod. in Ned. T. Dierk. II. p. 68—73.
Sur deux nouvelles espèces de Oitharichthys de Suriname et

de Guatimale. XV. p. 452—455 (Maart 1863); reprod. in

Ned. T. Dierk. II. p. 73—74.
Sur une nouvelle espèce de Synaptura du Cap de Bonne

espérance. XV. p. 456 — 459 (April 1863) ; reprod. in Ned.

T. Dierk. II. p. 57—76.
Notice sur Ie genre Ichthyophis Less et sur Flchthyophis

tigrinus et 1' Ichthyophis pantherinus de Lesson. XV.

p. 460—466 (Mei 1863); repr. in Ned. T. Dierk. II.

p. 77—79.
Notice sur la faune ichthyologique de Siam. XVI. 1864. p.
352—858 (Juni 1863); reprod. in Ned. T. Dierk. II. p.

96—99.
Deuxième notice sur la faune ichthyologique de l'ile de
Saparoua. XVI. p. 359— 361 (Juli 1863); reprod. in Ned.
T. Dierk. II. p. 99—100.

( 121 )

Notice sur quelques poissons de l'ile Grand-Key. XVI. p.

362—363 (Juli 1863); reprod. in Ned. T. Dierk. II. p.

100—101.
Notice sur quelques poissons de l'ile de Noussalaut. XVI.

p. 364—365 (Juli 1863); reprod. in Xed. T. Dierk. II.

p. 198.
Notice sur la faune ichthyologique des iles iVrou. XVI. p.

366—368 (Aug. 1863); reprod. in Ned. T. Dierk. II. p.

101—102.
Notice sur une nouvelle espèce de Xipharia. XVII, 1863 p,

193—197 (Aug. 1863j; reprod. in Ned. T. Dierk. II. p.

194—196.
Sur une nouvelle espèce de Puntius a épine anale dentelée.

XVII. p. 198—202 (Dec. 1863); reprod. in Ned. ï. Dierk.

II. p. 196—198.
Notice sur la faune ichthyologique de l'ile de Guébé. 2e Reeks

IL 1867-1868 p. 271—272. (Oct. 1867).
Douzième notice siu' la faune ichthyologique de l'ile de Ter-

nate. 2e Reeks. II. p. 273—274 (Oct. 1867).
Troisième notice sur la faune ichthyologique de l'ile d'Obi.

2« Rks. II. p. 275 (Oct. 1867).
Huitième notice sur la faune ichthyologique de l'ile de

Batjan. 2^ Rks. II p 276—277 (Oct. 1867).
Description de deux espèces nouvelles de Blennioïdes de

rinde archipélagique. 2e Reeks. II. p. 278—280 (Sept.1867).
Troisième notice sur la faune ichthyologique de la Nouvelle

Guine'e. 2e Rks. IJ. p. 281—282.
Cinquième notice sur la faune ichthyologique de l'ile de

Solro. 2e Reeks. II. p. 283—288 (Oct. 1867).
Sixième notice sur la faune ichthyologique de l'ile de Bin-
tang. 2« Reeks. II. p. 289—294. (Oct. 1867).
Notice sur la faune ichthyologique de l'ile de Waigiou.

2e Reeks. II. p. 295—301 (Oct. 1867).
Deuxième notice sur la faune ichthyologique des iles Sangir.

2« Reeks. II. p. 302—304 (Oct. 1867).
Deuxième notice sur la faune ichthyologique des iles Arou,

2« Reeks. II. p. 305—306 (Oct. 1867).

( 122 )

Description de trois espèces inédites de Chromidoïdes de

Madagascar. 2e Reeks. IL p. 307—314 (Nov. 1866).
Description de trois espèces inédites de poissons des iles

d'Amboine et de Waigiou. 2e Reeks, II. p. 331—335

(No 1867).
Descriptie u de deux espèces inédites d'Epinephelus, rapportées

de ViUi de la Réunion par MM. Pollen et van Dam. 2e Reeks,

II. p. 336-341 (Febr. 1866).
Notice sur Ie Parupeueus bifasciatus (Mullus bifasciatus Lac.) de

l'ile <;« la Réunion. 2e Reeks, II. p. 342—348 (Juli 1865).
Sur les espèces confondues sous Ie nom de Genyoroge ben-

galensis Günth. 2« Reeks, III. 1868—1869 p. 64-77.

(Juni 1865).
Description d'une espèce inédite de Caesio de l'ile de Nossibe.

2^^ Reeks, III. p. 78—79 (Juli 1866).
Description d'une espèce inédite de Chaetopterus de Tiie

d'Amboine. 2e Reeks, III. p. 80 85 (Juni 1866).
Description d'une espèce inédite de Glyphidodon de l'ile de

la Réunion. 2e Reeks, III. p. 231- 233 (Mei 1866).
Description de deux espèces inédites d'Alticus de Madagascar.

2^ Reeks, III. p. 234—236 (Mei 1866).
Neuvième notice sur la faune ichthyologique du Japon.

2« Reeks, III. p. 237—252 (Dec. 1867).
Description et figure d'une espèce inédite de Plaiycéphale.

2« Reeks, III. p. 253—254 (Dec. 1867).
Description et figure d'une espèce inédite de Rhynchobdella

de Chine. 2« Reeks, IV. 1869-1870. p. 249-250.
Mededeeling omtrent eenige nieuwe vischsoorten van China.

2« Reeks, IV. p. 251—253.
Description d'une espèce inédite de Botia de Chine et

figures du Botia elongata et du Botia modesta, 2^ Reeks,

IV. p. 254—256.
Description et figure d'une espèce inédite de Hemibagrus de

Chine. 2e Rks, IV. p. 257—258 (Nov. 1869).
Notice sur les peintures chinoises de Oyprinoïdes, déposées

au Muséum d'IIistoire naturelle de Groningue par M, I. Senn

van Basel. 2e Rks, VI. p. 116-121 (Juli 1871).

{ 123 )

Description et figure du Oichla temensis IFurab. 2gRks, VII.

p. 32—34. (Aug. 1872).
Troisième notice sur la faune ichthyologique des iles Arou.

2e Rks, VII. p. 35—39. (Jan. 1872).
Mededeelingen omtrent eene herziening der indisch-archipe-

lagische soorten van Epinephelus, Lutjanus, üentex en

verwante geslachten. 2» Rks, VII. p. 40 — 46 (Sept. 1872).
Description et figure d'une espèce insulindienne d'Orthagoris-

cus. 2e Rks, VIL p. 151-153 (Sept. 1872).
Révision des espèces insulindiennes des genres lUapterus et

Pentaprion. 2^ Rks, VII. p. 233—255. (Dec 1872).
Mededeeling omtrent den stand der uitgave van den Atlas
ichthyologique des Indes orientales nêerlandaises. 2^ Rks,

VIII. p. 123—116. (Maart 1874).

Typi nonnuUi generlei piscium neglecti. 2® Rks, VIII. p.

367—371. (Juni 1874).
Notice sur les genres Amblyeleotris, Valenciennesia et Bra-

chyeleotris. 2e Rks, VIII. p. 372—376. (Oct. 1874).
Description de quelques espèces insulindiennes inédites des

genres Oxyurichthys, Paroxyurichthys et Cryptocentrus.

2e Rks, IX. p. 138—148. (Maart 1875).
Notice sur les genres Gymnocaesio, Pterocaesio, Paracaesio

et Liocaesio. 2^ Rks, IX. p. 149—154. (April 1875).
Sur la pluralité des espèces insulindiennes de Toxotes. 2e Rks,

IX. p. 155—167. (Mei 1875).

Révision des Sicydiini et Latrunculini de L'lnsulinde. 2® Rks,

IX. p. 271-293. (Febr. 1875).
Generum Familiae Scorpaenoideorura conspectus analyticus.

2e Rks, IX. p. 294—300. (Dec. 1873).
Notice sur les genres et sur les espèces des Chétodontoïdes

de la sousfamille des Taurichthyiformes. 2® Rks, X. p.

308—320. (Jan. 1876).
Description de quelques espèces inédites de Poraacentroïdes

de rinde archipélagique. 2e Rks, X. p. .'i84 391 (Dec. 1876).
Sur les espèces confondues sous les noms de Chrysophrys

hasta, berda, calamara et Schlegeli. 2e Rks, XI. p. 1 — 14.

(Sept. 1875).

( 124)

Révision des espèces iusalindiennes de la sousfamille des

Eléotriformes. 2^ Rks, XI, p. 15—110. (Jan. 1875).
Notice sur l'identité des genres Gnathanacanthus Blkr. et

Holoxenus Günth. 2e Rks, XL p. 132—134. (Mei 1876).
Description de deux espèces inédites du genre Prochilus

(Amphiprion BI. Schn.) 2^ Rks, XI. p. 135—137. (Juni

1876).
Sur deux espèces inédites de Cichloïdes de Madagascar. 2 Rks.

XII. p. 192—198 (Sept. 1877).
Description des espèces iusulindiennes du genre Stigmatogo-

bius. 2e Kks, XII. p. 199—208 (Febr. 1877).
Sur les espèces du genre Hypophthalmyclitliys Blkr, Cephalus

Bas (nee BI. nee al.) 2^ Kks, XII. p. 209—218 (Dec. 1877).
Révision des espèces insulindiennes de la familie des Oalliony-
moïdes. 2fi Rks, XIII. (April 1877).

Verhandelingen der Koninklijke Akademie van
Wetenschappen. 4°.

Bydrage tot de kennis der ichthyologische fauna van Japan.

I. 1853. p. 1—16. (Dec. 1851).
Over eenige visschen van van Diemensland. II. 1855. p.

1_30. (Juli 1854).
Mémoire sur les Cyprinoides de Chine. XII. 1871. p. 1 — 91.

(Nov. 1869).
Révision des espèces de Dentex, Synagris, Gymnocranius,

Gnathodentex et Pentapus de l'Inde archipélagique et du

Japon. XIII. 1873. p. 164. (Juli 1872).
Révision des espèces indo-archipélagiques des genres Lutj anus

et Aprion. XIII. 1873. p. 1 102. (Aug. 1872).
Révision des espèces indo-archipélagiques du groupe des

Epinephelini et de quelques genres voisins XIV. p. 1 — 131.

(Aug. 1872).
Mémoire sur les Sciénoides et les Sillaginoides de l'Inde

archipélagique. XIV. 1874. p. 1—74. (Sept. 1873).
Sur les espèces insulindiennes de la Familie des Oirrhitéoides.

XV. 1874. p. 1—38. (April 1873).

(125)

Révision des espèces indo-archipélagiques de la Familie des

Mulloides. XV. 1874. p. 1—38. (April 1873).
Sur la Familie des Pseudochromidoides et révision de ses

espèces insulindiennes. XV. 1875. p. 1—30. (Nov. 1873).
Mémoire sur les espèces insulindiennes de la Familie des

Scorpénoides. XVI. (Mei 1874).
Révision des espèces insulindiennes de la familie des Chéto-

dontoides. XVII. p. 1—168. (Jan. 1876).
Poissons de l'ile Maurice. XVIII.
Mémoire sur les j)oissons a pharyngiens labyrinthiforiiies.

XIX. p. 1—56 (Oct. 1876).
Révision des espèces insulindiennes du genre Platycephalus.

XIX. p. 1—31 (Mei 1877).
Enumération des espèces de Poissons actuellement connues du

Japon XIX. (Nov. 1877).
Sur quelques espèces inédites ou peu connues de Poissons

de Chine appartenant au Museum de llambourg. XIX.
(Nov.— Dec. 1877).

Natuurkundige Verhandelingen van de Hollandsche
Maatschappij der Wetenschappen. Haarlem 4'\

Mémoire sur les poissons de la cóte de Guinee. XVIII. 1862.
Description de quelques espèces de Cobitioïdes et de Cypri-

noides de Oeylan. XX. 1864. p. 1—20. (Nov. 862).
Description des espèces de Silures de Surinam conservées

aux Musées de Leide et d^Amsterdam. XX. 1864. p.

1__104. (Juni 1862).
Révision des espèces indo-archipélagiques du groupe des

Apogonini. 3^ Verz. II. 1874. p. 1 — 82. (Jan. 1873).
Révision des espèces d'Ambassis et de Parambassis de l'Inde

archipé agique. 3e Ver/. II. p. 1 — 24. (Maart 1873).
Révision des espèces insulindiennes de la familie des Synan-

céoïdes. 3*^ Verz. II. 1874.

( 126)

Archives Néerlandalses des Sciences exactes et naturelles

puhliées jpar la Société HoUandalse des Sciences

a Harlem. 8".

Quatrième iiotice sur la faune ichthyologique de File de

Ilalmahéra. IL 1867 p. 397—399 (Oct. 1867).
Description et figure d'uue espèce inédite de Crossorhinus de

rArchipel des Moluques II. p. 400—401. (Oct. 1867).
Description de quelques espèces nouvelles de Gobius de Ma-

dagascar. il. p. 403—420 (Nov. 1866).
Description de deux espèces iuédites de Choerops. III. 1868.
. p. 273—277 (Oct. 1866).
Description d'une espèce de Rliombotides de l'ile de la Réu-

nion. III. p. 277—278 (Juni 1866).
Description et figure d'une nouvelle espèce de Trachypterus

de l'ile d Amboine. III. p. 279—280 (Oct. 1867).
Description de deux espèces iuédites de Labroides d'Am-

boine. VI. p. 326-328 (1870).
Sur Ie geure Morouopsis Gill (Paradules Blkr) et ses espèces

indo-archipélagiques. Vlf. p. 373—380 (April 1872).
Sur Ie genre Parapristipoma et swr l'identité spécifique des

Perca trilineata Thunb., Pristipoma japonicum Cv. et

Diagramma japonicum Blkr. VIII. p. 19 — 24 (Mei 1872).'
Description et figure du Letbrinus Güutheri Blkr. VIII. p.

153 - 154. (Sept. 1872).
Révision des espèces indo-arcbipélagiques du genre Caesio et

de quelques genres voisius. VIII. p. 155 — 182 (Nov. 1872).
Description (avec figures) de deux espèces nouvelles de Scié-

noïdes de Suriuam. VIII. p, 456—461 (Juli 1873J.
Description (et figure) d'uue espèce inédite de Gadas (Bore-

gadus) des niers d'Islande. VIII. p. 462 -463 (Oct. 1873).
Esquisee d'un systèrue naturel des Gobioïdes. IX. p. 289 —

331 (Mei 1874).
Sur les espèces insulindiennes de la Familie des Opisthogna-

thoïdes. IX. p. 466—476 (Dec. 1873).

( 127 )

Sur les espèces insulindiennes de la Familie des Nandoïdes.

IX. p. 455-465 (Sept. 1873;.
Notice sur les Eléotriformes et description de trois espèces

uouvelles. X. p. 101—112 (Nov. 1874j.
Gobioideorum species insulindicae novae. X. p. 113—134

(Üec. 1874).
Description du genre Parascorpis et de son espèce type (avec

figure). X. p. 380—382 (Jan. 1875j.
Notice sur Ie genre Chaetodon Mt. (Pomacanthus Lac. Cuv.

et sur la pluralité de ses espèces vivantes. XI. p. 178 —

185 (Febr. 187G).
Systema Percarum revisum. XI. p. 247 — 288 (Dec. 1875).
Notice sur la sousfamille des Holacanthiformes et descrip-
tion de quelques espèces insuffisamment connues. XII p.

17_37 (Febr. 1876).
Révision des espèces de Pempheris de l'Inde archipélagique.

XII. p. 42—54 (Mei 1876).
Notice sur les espèces nominales de Pomaceutroïdes de FInde

archipélagique. XII. p. 38—40 (Nov. 1876).

Nederlandsch Tijdschrift voor de Dierkunde, uitgegeven

door het Koninklijk Zoölogisch Genootschap Natura

Artis Magistra te Amsterdam, onder redactie

van P. Bleekerj H. Schlegel en G. F.

Westerman. Amsterdam 8o.

Sur quelques genres nouveaux du groupe des Doras. I, 1863

p. 10—18 (Maart 1862).
Sur quelques nouveaux genres du groupe des Synodontes I.

p. 52—55 (April 1863).
Over eenige vischsoorten van het eiland Bangka, het Rijks

museum te Leiden aangeboden door J. P. R. S. van den

Bossche I. p. 72—73 (Febr. 1862).
Systema Silurorum revisum. I. p. 77 — 122.
Description de quelques espèces de poissons nouvelles on peu

connues de la Chine envoyées au Musée de Leide par M.

G. Schlegel. I, p. 135—150 (Aug.— Dec. 1862),

( 128 )

Septième notice sur la faune ichthyologique de Tile de Batjan.

I. p. 151—152 (Jan. 1863).
Troisième mémoire sur la faune ichthyologique de l'ile de

Halmaheira. I. p. 153—159 (Jan. 1863.
Notice sur quelques poissons de Tile de Morotai, I. p. 160

(Jan. 1863).
Notice sur deux espèces inédites du genre Aphtlialmichthys

Kp. I. p. 163—166 (Mei 1863).
Sur quelques espèces nouvelles ou peu connues de Gym-

nothorax BI. de l'Inde archipélagique I. p. 167 — 171

(Jun. 1863).
Description de quelques espèces nouvelles on peu connues

d'Opliisuroides de l'Inde archipélagique, I. p. 179—186.

(Jun. 1863).
Systema Cyprinoideorum revisum. I. p. 187 — 218 (Mei

1863).
Onzième notice sur la faune ichthyologique de l'ile de Ternate

I. p. 228—238 (Sept. 1863),
Deuxième notice sur la faune ichthyologique de l'ile d'Obi,

I. p. 239—245 (Sept. 1863).
Sur une nouvelle espèce d'Echidna de l'ile de Rotti, I. p.

246—247 (Sept. 1863).
Deuxième notice sur la faune ichthyologique ae l'ile de Flores.

1. p. 248—252 (Aug. 1863).
Septième notice sur la faune ichthyologique de File de Céram

I. p. 253—261 (.Sept. 1863).
Septième mémoire sur la faune ichthyologique de Tile de

Timor. I. p. 262—276 (Sept. 1863).
Poissons de Madagascar, I, p. 344 — 345.
Rhinobagrus et Pelteobagrus, deux genres nouveaux de Si-

luroides de Chine. II. 1865 p. 7—10 (Apr. 1864).
Description de deux espèces inédites de Cobitioides, IL p.

11-14 (Apr. 1864).
Povalaubuca, un genre nouveau de Cyprinoïdes de Siam. II.

p. 15—17 (Maart 1864).
Notice sur quelques genres et espèces de Cyprinoïdes de

Lhine. II. p. 18—29 (Mei 1864).

( 129 )

Notice sur quelques poissons de la baie de Manille. II. p.

30—32 (Mei 1864).
Nouvelle notice sur la faune iclithyologique de S;am. II. p.

33-37 (Mei 18G4).
Poissons inédits indo-archipélagiques de 1'Ordre des Murènes.

II. p. 38—54 (Maart 18(34).
Notice sur les poissons envoyés de Chine au Musée de Leide

par M. G. Schlegel. II. p. 55—62 (Mei 1864).
Notice sur quelques poissons de l'ile de Harouko. II. p. 63 —

64 (Oct. 1863).
öystema Muraenorum revisura. II. p. 113—122 (Dec.

1863).
Synonyma Muraenorum indo-archipelagicorum hucusque obser-

vatorura revisa, adjectis liabitationibus citationibusqae ubi

descriptiones figuraeque eorum recentiores reperiuntur. II.

p. 123—136 (Dec. 1863).
Description de deux espèces iuédites de Gnathopogou et de

Rasbora de l'ile de Java. II. p. 137 — 140.
Quatrième notice sur la faune ichthvologique de I ile de

Bouro. II. p. 141 151 (Jan. 1864)."
Notice sur Ie genre Paraploactis et description de son espèce

type. II. p. 168—170 (Jun. 1864).
Sixième notice sur la faune ichthyologique de Siam. II. p.

171—176 (Aug. 1863).
Description de quelques espèces iuédites de poissons de 1'Ar-

chipel des Moluques. II. p. 177— 181 (Maart 1864).
Enumération des espèces de poissons actuellement connues

de l'ile de Cp:ram II. p. 182—193 (Sept. 1864).
Description de deux espèces inédites des genres Gallechelys

et Pisoodonophis. II. p. 213—216 (Aug. 1864).
Description de quelques espèces de Murènes de Suriuam. II.

p. 233—249 (Juli 1863).
Description de quelques espèces de p.oissons du Japon, du

Cap de Bonne espérance et de Surinam, conservés au

Musée de Leide. II. p. 250—269 (Mei 1863).
Enumération des espèces de poissons actuellement connues

de l'ile d'Amboine. II. p. 270—293.

Jaarboek 1878. 9

( 130)

Notice sur les Ortracions, confondus sous Ie nom d'Ostracion
quadricorüis L. et description des Ostracion notacanthus et
guineensis. II. p. 298—305 (Sept. 1864),

Notice sur Ie genre Apionichthys Kp. (Soleotalpa Günth). II.
p. 306—308.

Systema Balistidorum, Ostracionidorum Gymnodontidorumque
revisum. III. 1866 p. 8-20.

Synonyma Balistidorum, Ostracionidorum Gymnodontido-
rumque indo-archipelagicorum hucusque observatorum re-
visa, adjectis habitationibus citationibusque ubi descriptio-
nes figuraeque eorum recentiores reperiuntur. III. p.
20—40.

Deuxième notice sur Ia faune ichthyologique de l'ile de Ha-
rouko. III. p. 41—42 (Dec. 1864).

Description de quelques espèces inédites des genres Pseudo-
rbombus et Platophrvs de I'Inde archipélagique. IIL p. 43 —
50. (Febr. 1865).

Description d'une espèce inédite de Triacanthus de I'Inde ar-
chipélagique. III. p. 51 52 (Maart 1865).

Sur les espèces d'Exocet de I'Inde archipélagique. III. p. 105 —
129. (Juli 1865).

Description d'une espèce inédite d'Exocet découvert par M.
F. Pollen. III. p 130—133 (Juli 1865).

Description d'une espèce inédite de Cheiliuus. III. p. 134 —
135 (Aug. 1864).

Révision des Ilémirhamphes de I'Inde archipélagique. III. p.
136-170 (Sept. 1865).

Description du Narcacion PoUeni, espèce inédite des mers de
nie de la Réunion. III. p. 171—173 (Juli 1865).

Notice sur Ie Oirrbetes punctatus Cv. III. p. 174—177.
(Juli 1865).

Description d'une espèce inédite de Stoléphorus de Surinam,
III. p. 178—180 (Oct. 1865).

Révision des espèces de Mastacembelus (Belone Cuv.) de I'Inde
archipélagique. III. p. 214—236 (Oct. 1865.

Sur la pluralité des espèces indo-archipélagiques du genre
Megalops Lac. lil. p. 278—292 (Dec. 1865).

( 131 )

Descriptiou de quclques espèces inédites ou peu eounues de

Clupéoides de l'Inde archipélagique. III. p. 298 — 308

(Nov. 1865).
Description de trois espèces inédites du genre Acanthorlio-

deus Blkr. IV. p. 70—76. (Oct. 1869).
Description de quelques espèces inédites de Xenocypris. IV.

p. 62—69. (1869).
Sur les espèces du genre Culter Basil. IV. p. 77 — 88 (1869).
Mémoire sur la faune ichthyologique de Chiue. IV. p. 113 —

154 (Aug. 1871).
Notice sur Ie Synodus macrocephalus Lac. (Luciobrama typus

Blkr). IV. p. 89-91 (Febr. 1871).
Description de quelques espèces de poissons de Til e de la

Réunion et de Madagascar. IV. p. 92 — 105 (1866).
Notice sur les Grammistes puncfatus et ocellatus. IV. p.

106—110 (Aug. 1865).
Description d'une espèce inédite de TIeliases d'Amboiüe. IV.

p. 111—112.
Révision des espèces indo-archipélagiques du groupe des An-

thianini. IV. p. 155—169 (Oct. 1870).
Révision des espèces indo-archipélagiques du groupe des

Priacanthini. IV. p. 170—177 (Febr. 1871).
Révision des espèces indo-archipélagiques du genre Myripris-

tis. IV. p. 178—197 (Oct. 1871).
Révision des espèces indo-archipélagiques du genre flolocen-

Irum. IV. p. 198—232 (Sept. 1871).
Addition au Mémoire sur la faune ichthyologique de Chine.

IV. p. 283—284 (April 1872).
iSur les espèces indo-archipélagiques d'Odontanthias et de

Pseudopriacanthus. IV. p. 235—240 (Juni 1872j.
Révision des espèces indo-archipélagiques des genres

Plectorhynchus et Pristipoma. IV. p. 273—317 (Nov.

1872).
Révision des espèces indo-archipélagiques du genre Lethri-

nus. IV. p. 318—344 (Aug. 1872;..
Sur les espèces de Scolopsis Cv. de l'inde archipélagique.

IV. p. 345—371 (Juni 1872).

9*

( 132 )

RévisioD des espèces insulindiennes du genre Therapon. IV.
p. 372—393 (Juni 1872).

Proceedings of the Zoological Society of London.

Conspeetus generum Labroideorum analyticus 1861 p. 408 —

418 (Nov. 1861).
Nütice sur TElopichthys dahuricus.

Annales des sciences naturelles.

Notice sur Ie genre Trachinus (Artedi) et ses espèces Dl,
XXI N". 6. Zoölogie p. 375—382.

N o T I C E

L'ATLAS ICHTHYOLOGIQUE DES INDES
ORIENTALES NÉERLAND AIS ES.

Bientot après mon arrivée ti Batavia, Fidée me vint d'écrire
niie Topographie phjsique et inédicale de la capitale des Indes
néerlandaises, ce qui nécessitait, entre autres, un examen de sa
faune et des visites réitérées aux marchés aux poissons.

Frappe par la multiplicité des formes que venait de révéler
Texamen siiperficiel de la faune ichthyologique de Batavia, je
vouliis en connaitre les noms scientifiques. Ne possédant toute-
fois, a cette époque, aucun ouvrage spécial sur la matière, et
ne trouvant a Batavia d'autres traites ichthjologiques que l'His-
toire des Poissons de Lacépède, il ne me restait qu'a faire
venir d'Europe la littérature nécessaire, et a rassembler, en at-
tendant, Ie plus d'espèces possible.

Lorsque, après plus d'uu an d'attente, je me vis a même de
commencer les déterminations, ma collection se composait déja
de plus de trois cents espèces de poissons tant marins que d'eau
douce, et bon nombre de ces espèces ne se trouvant pas dans
les auteurs, il devint bientot manifeste que plusieurs de ces
formes n'avaient pas encore été enregistrées par la science.
Cette révélation me poussa de plus en plus a augmenter ma
collection et a publier les espèces que je croyais inédites. Quant
aux simples descriptions des formes nouvelles, pouvant dis-
poser des Archives des Sciences phjsiques et médicales (Na-
tuur- en Geneeskundig Archief voor Nederlandsch Indië), jour-

( 134 )

nal que j'avais fondé en i84i4, et des Mémoires de ia So-
ciéte Batavienne des arts et des sciences, il n'y avait aucune
difficulté. Mais poiir mes collections et la littérature coüteuse
qu'exigeaient les déterminations, mes moyens ne suffisaient pas
du tout. Les appointements de sous-lieutenant, rang que j'oc-
cupais alors comme médecin militaire, ne permettaient point
Facquisition d'une bibliothèque zoologique ou ichthyologique un
peu complete, ni Ie luxe d'une collection d^objets d'histoire
naturelle, pour la conservation desquels i! fallait de grandes quan-
tités d'alcool et de nombreux bocaux.

Dès que j'eus formé Ie projet d'étendre mes recherches sur
toute Tïle de Java et sur toute l'Inde archipélagique, je crus,
vu Tinsuffisauce de mes ressources, pouvoir m'adresser au Gouver-
nement colonial et en appeler a sa générosité scientifique, lui pro-
posant de soutenir mes recherches matériellement, en subsidiant
la publication d\^ne faune ichthyologique des Indes orientales
néerlandaises, illustrée par les figures des espèces inédites et
moins connues. Le plan de cette publication, soumis au gouver-
nement, était a peu prés celui qui a été suivi dans FAtlas. Ma
requête, d'ailleurs, ne visait pas a obtenir une subvention a titre
purement gratuit, mais était accompaguée de Tofire que mes
collections seraient cédées au gouvernement, pour être incorpo-
rées au Musée d^Histoire naturelle de Leide. Il me paraissait
que, de cette maniere, ma demande aurait plus de chance de
succes, et que la compensation oflerte serait acceptée avec bien-
veillance.

La tentative, toutefois, ne réussit nullement. Je dois avouer
que mon age et ma position n'étaient pas de nature a inspirer
beaucoup de confiance dans Tauteur, jeune médecin militaire de
troisième classe (sous-lieutenant), qui jusque-la n^avait presque
rien publié. Le gouvernement se borna, tout en refusant ma
demande et mon oö're, a témoigner tant soit peu de sympa-
thie pour mes études, en m'accordant une gratification de cinq
cents llorins, gratification que je n'avais nullement sollicitée et
que mcme j'avais bien Tenvie, mais non le courage, de refuser.

( 135 )

Quoique abandonné a, mes propres forces ei rnoyens, je con-
tinuai mes recherches et raccumulation de mes matériaux. SMl etait
impossible de faire paraïtre un ouvrage tel queje Tavais ]}rojeté, il
me resiait toujours la voie de pablication par les Archives des
sciences naturelles et les Mémoires de la Société Batavienne
des arts et des sciences, — et il me restait aussi l'espoir que,
tot au tard, l'appui du gouvernement pourrait être Ie résultat
de Tactivité que j'avais Tintention de déployer.

Les circonstances, cependant, ne me favorisaient pas. A peine
avais-je publié quelques petits mémoires ichthyologiques, que
je dus qnitter Batavia, pour me rendre a, Samarang. Dans
rimpossibilité de faire transporter mes collections, il fallut
bien les laisser a Batavia. Après quelques mois de service a
Samarang, on me donna de nouveau une autre destination, en
me chargeant du service médical a Sourabaia. lei encore je
ne restai que quelques mois, pour être envoyé ensuite a la
forteresse d'Arabarawa. Par ces déplacements successifs, deux
années s'écoulèrent pendant lesqiielles mes recherches ichthyo-
logiques ne purent être que peu saivies, Ie temps et les rnoyens
manquant pour les continuer sérieusement. Aussi, si j'avais du
rester éloigné de Batavia, il aurait été impossible d'exécuter,
même en partie, Ie plan de Fouvrage projeté.

En Tan 1849, replacé a Batavia, je recommen^ai a me
vouer plus spécialement aux études ichthyologiques. Dès cette
époque, mes relations avec les principales iles des possessions
néerlandaises devinrent plus nombreuses et coutribuèrent a élargir
notablement mes collections. En L850 fut fondée a Batavia la
Société royale de physique des Indes néerlandaises (Koninklijke
Natuurkundige Vereeniging in Nederlandsch Indië), dontjefus
bientüt élu président : et c'est grace a cette Société que je pus
faire connaitre, presque immédiatement après leur arrivée a Batavia,
les envois qui venaient afïluer par les soins zélés de nombreux
collecteurs dispersés sur les établissements européens des ïles
de la Sonde et des Moluques. Je n'avais qua envoyer de 1'alcool
et des bocaux aux fonctionnaires civils et militaires avec lesquels

( 136 )

j'entretenais dos relations, pour être sur de recevoir des coUec-
tions de plus ou moins de valeur. De cette maniere, mon ca-
binet s'enrichit de nombreuses espèces des iles Snmatra, Batou,
Nias, Singapore, Bintang, Bangka, Biliton, Bawéan, Bali, Bornéo,
Célèbes, Sangi, Ternate, Halmaliéra, Batjan, Bouro, Amboine,
Céram, Saparoua, Banda, Goram, Flores, Solor, Timor, Aroii,
Waigiou, etc. — D'autres collections aussi me furent adressées
du Bengale et du Japon, et j'en re^us également de Tasmanie et du
Cap. Avant mon départ pour FEurope, en 1860, je possédais
plus de S-aOO espèces de poissons, dont environ 2000 de l'Inde
archipélagique. Le nombre des espèces inédites publiées aux In-
des montait a plus de 1100.

Toutes les espèces insulindiennes de mon cabinet étaient
destinées a être figurées pour TAtlas projeté. ÏVlais de grandes
difficultés surgirent par rapport a 1'exécution. Il n'y avait nuUe
part aux Indes des dessinateurs liabiles et disponibles, et s'il
y en avait eu, je n'aurais pu les engager, faute de ressources
suiFisantes. Il fallut donc bien me résigner a faire usage de talents
fort médiocres, et encore ne pouvais-je en trouver, a Batavia, que
parmi les miiitaires de la o-arnison, lorsque leurs supérieurs vou-
laient bien les mettre a ma disposition.

Longtemps j'ai du me contenter de dessins médiocrement
exacts et d'une exécntion tres imparfaite. Ces dessins restaient
toujours a refaire, quandje recevais des individus plus frais, mieux
conservés ou d'une taille plus couvenable pour la publication.
Aussi plusieurs centaines d'espèces ont été figurées de nou-
veau, même jusqu'a huit et dix fois, a fur et a mesure que
mes dessinateurs apprenaient a représenter les objets avec plus
de fidélité. Lors de mon départ pour 1'Europe, je possédais
les figures de presque toutes les espèces insulindiennes de mon
cabinet, et bien que presque aucune de ces figures, dont le
nombre montait a plus de trois mille, n^ait été copiée pour
FAtlas, elles ont pu servir de base, en ce que concerne les cou-
leurs fraïches, pour les figures que j'ai fait exécuter après mon
retour en Europe.

( 137 )

Des trois dessinateurs que j'ai eus a ma disposition aux Indes,
deux n'ont pu m^assister que pendant quelques années. Le troisième,
M. L. Speigler, a survécu et est venu me rejoindre en Europe,
oü, depuis 1862, il continue a refaire les dessins faits aux In-
des, en s'appliquant de son mieux a leur donner toute Texac-
titude possible. Bien que le zèle et la persé vérance de M.
Speigler n'aient jamais faibli, et qu^il ait le mérite d'avoir travaillé
plus d'un qiiart de siècle a la partie iconographique de Tou-
vrage, dont presque toutes les figures sont de sa main, je
dois a la vérité et a ma responsabilité de ne pas laisser igno-
rer les extrêmes soucis causés par une coopération qui néces-
sitait une surveillance et une direction minutieuses et conti-
nuelles. M. Speigler n'avait malheureusement pas un talent
égal a son zèle, et il lui manquait absolument la faculté d'ob-
servation nécessaire pour rendre exactement tant la plijsionomie
que les détails des objets qu'il avait a reproduire. Aussi, pas
un seul de ses dessins n^a pu être admis a la publication
qu'après avoir subi des corrections de ma part, et ces correc-
tions s'étendant non-seulement sur les esquisjies, mais sur tous
les détails de l'exéculion, je puis dire que les dessins finissaient
par être mon propre ouvrage plutöt que celui du dessinateur,
et que leur retouche m'a pris plus de temps que la description
des espèces qu'ils représentent. Tourmenté en outre par des
soucis financiers et conjugaux, mon dessinateur était souvent,
et pendant des semaines entières, incapable d'apporter une
attention un peu suivie a son travail. Dans ces périodes assez
fréquentes de découragement et de désespoir, il ne me restait
qu'a le laisser faire et a reléguer ses productions incorrectes
et inutiles parmi ma collection de dessins condamnés- J'ai
conservé tous ces dessins, ainsi que ceux de mes auxiliaires
antérieurs, afin qu'ils puissent téraoigner, au besoiu, de la ges-
tation longue et pénible qai a précédé la naissance de la partie
iconographique de F Atlas.

Le refus doré, par lequel le gouvernement des Indes avait ré-

( 138 )

pondu u, ma demaiide de faire paraitre sous soii égide TAtlas projeté,
ne m'avait nullement découragé. Je continuai a préparer rexécution
de mon plan. Jeune encore, je pouvais attendre et espérer avoir
bientüt des titres a la faveur de l'autorité, titres qui jusque-la
m'avaient fait défaut. Heureusement, toutefois, je n'eus pas
besoin de m'adresser une seconde fois au gouvernement.

L'attention des naturalistes en Europe avait été éveillée par
les nombreuses espèces nouvelles décrites dans mes publications
ichthyologiques, surtout dans celles mises au jour après mon
retour a Batavia.

Plusieurs Musées, désireux de posséder de mes doubles,
s'adressèrent a moi avec la prière de leur en ceder, et j'ai
eu Ie plaisir de pouvoir offrir successivement des collections
aux musées zoologiques de Paris, de Bonn, de Heidelberg, de
Darmstadt, de Stuttgardt, de Munich, de Würzbonrg, de Yienne,
de Göttingue et de Copenhague. Le directeur du Musée
d'Histoire naturelle des Pays-Bas, C. J. Temminck, toujours
soucieux d^enrichir sa célèbre création, me pria aussi de faire
des collections de poissons pour ^établissement confié a ses soins ;
il ignorait que cinq ans auparavant j'en eusse déja fait l'offre,
allant ainsi au-devant de ses désirs. En Féclairant sur ce point,
je déclarai en même temps que mes bonnes dispositions pour
le Musée de l'Etat n'avaient nullement changé, que l'échec
éprouvé en 1845 -me défendait, il est vrai, de réitérer ma
proposition, mais que je contribuerais volontiers a enrichir les
collections de Leide, s'il pouvait entrer dans les vues du gou-
vernement néerlandais de prendre l'initiative.

Et c^est ce qui arriva. Thorbecke, alors premier ministre,
résolut, sur Tavis de Temminck, de donner au Gouverneur-
général, M. Duymaer van Twist, avant son départ pour les
IndeS; les instruction suivantes : le gouvernement colonial revien-
drait sur la décision prise au sujet de mon ofl're de 1845; il
m'inviterait a faire les collections désirées par le Musée de
l'Etat, et me ferait entendre que, par contre, je pourrais compter
sur son appui matériel dans la publication de F Atlas projeté.

( 139 )

L'afl'aire fut réglée sur ces bases en i'S33. Aussitot apvès, je
commen^ai mes envois pour Ie Musée national a Leide^ auquel
j'expédiai successiveraent plus de 16000 poissons indo-archipé-
lagiques ; — mais de nouvelles difficultés surgirent par rapport
a la publication de F Atlas.

La lithograpliie, anx Indes, était encore dans 1'enfance.
De chromolithograpliie il ne pouvait être question. Les pro-
grès en matière d'art lithographique avaient été, depuis 1845,
lents et peu considérables. Aussi était-ii absolument impossible
d'y faire exécuter et publier un ouvrage de la nature et de
l'étendue de l'Atlas, étendue estimée alors a plus du doublé
de celle de Févaluation antérieure. Et, füt-on parvenu a faire
paraïtre un peu régulièrement les planches, on pouvait prévoir que
1'exécution en resterait trop au-dessous des exigences de la science.
Il fallut donc bien me résoudre a difiérer la publication
jusqu'a mon retour en Europe, mais il me manquait encore sept
ans de service avant de pouvoir qiiitter définitivement les co-
lonies sans sacrifier ma pension de retraite. Et bien que ce
temps put être utilisé a augmenter encore mes matériaux, il
me paraissait trop long, d'autant plus que ma santé avait beaucoup
souöert par des maladies graves et souvent répétées. Le
gouvernement s'étant montré si favorable a mon entreprise, je
crus qu'il ne refuserait pas de m'accorder un congé extraordi-
naire pour FEurope, vu Timpossibilité de publier dignement
FAtlas aux Indes ; mais en ceci je me trompais, et la requête
que je présentai, a l'effet d^obtenir un congé sans préjudice de
mes droits futurs, n'eut aucun succes. Je dois reconnaitre
aussi que, étant de mon état médecin militaire^ le gouvernement
avait droit a mes services comme tel; que ma position de natu-
raliste ou d'ichthyologiste n'avait rien d'officiel, et que les règle-
ments défendaient peut-être de pajer une solde a un officier
supérieur, grade que j'avais a ce moment-la, pour des travaux
purement scientifiques, étrangers a son service médical.

Ce fut donc seulement vers la fin de 1860 que je pus quitter
les Indes, et commencer enfin la publication d'un ouvrage pré-

( 140 )

pare pendant une période de plus de (.lix-sept ans, }■ compris
Fannée lcS61, absorbée en grande partie par des voyages aux
principaux musées de l'Europe.

La publication des premiers volumes n'éprouva que pen d'en-
traves. Lc vingt premières livraisons parurent assez régulière-
ment, mais non suns difficultés. J'avais tnuvé un éditeur dans
M. Erédéric Muller, d'Arasterdam, mais eet éditeur n'avait a
s'occuper que de recevoir les livraisons toutes prêtes, de les
distribuer aux souscripteurs et de faire rentrer les fonds. Les
feuilles de texte et les planches m'étaient envoyées directement
des imprimeries. La collation en était faite par moi-même, et
j'avais aussi a diriger Temballage et 1'expédition a Téditeur. La
correction et la collation des planches me causaient beauconp
de désagrémenl, tant par suite de la négligence des graveurs
que par suite du défaut de soins a l'établissement litliographique :
ie ne parvenais qu'avec peine a me faire délivrer les planches
dans un état oü elles pussent être présentées aux souscripteurs.

]jes subsides accordés par Ie gouvernement pour subvenir aux
frais de publication, étaient épuisés avec la vingtième livraison.
Ces subsides avaient pour base une évaluation de Tétendue de
1'ouvrage faite en 1S53, mais Ie nombre des espèces insulin-
diennes de mes collections s'étant considérablement accru de-
puis cette époque, il devint nécessaire d^élargir notablement les
limites de TAtlas.

En quittant Java j'avais une liste de plus de quatre-vingt soiis-
criptions aux Indes, et j^espérais voir doubler ce chifi're en
arrivant en Europa. Mais la publication du premier volume
était a peine achevée, qu'il devint manifeste qu'il n'y avait pas
a compter sur Tlnde pour couvrir un peu les frais de l'ouvrage.
Le gouvernement colonial avait commencé par faciliter l'expé-
dition des envois aux Indes et par prêter son concours pour
l'expédition et la transmission des contributions des souscrip-
teurs. Mais le nouveau titulaire de ce gouvernement crut de-
voir s'abstenir de toute coopération a ce sujet, ce qui équiva-
lait a Tanéantissement de toutes les souscriptions. En présence

( 141 )

de rétat politique et social oü les Indes se trouvaieut a cette
époque, Téditeur n^osa pas se charger lui-mênie d^expédier les
livraisons aux Indes et de faire rentier les fonds, surtout parce
qu^il jugea impossible que ses efforts pussent avoir un résultat
financier suffisant^ tant pouv Fouvrage que pour lui-même. Les
envois aux Indes furent donc suspendus, et par conséquent il
n'y eut plas de recettes de ce c6té-la. Les souscriptions extra-insu
lindienues étaient aussi restées au dessous de l'évaluation et
n'atteignaient pas même Ie chiffre de soixante-dix. Encore fallait-il
ceder 30 pour cent des rentrees a l'éditeur. Les revenus de
Touvrage étaient donc réduits a une somme tres modique, qui
ne permettait nullemeut de se passer du subsitle accordé jusque-la.

J^exposai alors Fétat financier de 1'ouvrage au ministre des
colonies (J. D. Pransen van de Putte), avec la proposition
d'allouer un nouveau subside pour dix livraisons. Le mi-
nistre, toutefois, fit des difficultés L'administration des finances
des possessions d'outre-mer, autrefois confiée au seul gouverne-
ment colonial, avait fini par être mise sous le controle des Etats-
Généraux, et le ministre des colonies n^était plus libre de dis-
poser des fonds da trésor, sans l'approbation de la représenta-
tion nationale. Or, le ministre Transen van de Putte refusa
de demander un nouveau subside aux Chambres, craignant que
la représentation ne fut pas disposée a Faccorder et ne jugeat
que les finances de TEtat avaient été déja assez chargées par
ia première sabvention.

La suite inévitable de ce refus était une suspension tem-
poraire de la publication. Reduit a mes propres ressources, je
ne pouvais plus avancer que très-lentement.

"Vinrent encore de nouvelles difficultés relatives a l'exécu-
tion lithographique. Le lithographe qui avait imprimé les vingt
premières livraisons ayant liquide ses affaires, il fallut en cher-
cher un autre. Je croyais avoir réussi en contractant avec le
directeur de la Lithographie royale néerlandaise, a la Haye,
mais je lus bientót désillusionné. Les épreuves des plauches
provenant de eet établissement étaient si médiocres, que je fus

( 142 )

obligé d'en rejeter plusieurs, et je ne réussis a faire publier
la 21e livraison qu'après plus de deux ans de litige et d'at-
tente. Je ne fus pas beaucoup plus heureux en ce qui con-
cerne les planches de la 22^ livraison, pour l^exécution de la-
quelle j'avais passé un contrat avec un établissement renommé
de Barlem. Je n'avais pas trop a me plaindre du travail litho-
graphique, mais je ne pus réussir a faire prolonger Ie contrat
pour les livraisons suivantes, les conditions exigées étant trop
onéreuses. Je m'adressai alors a un des meilleurs établissements
de Leide. Les planches de quatre livraisons sortirent de eet
atelier, mais non pas sans quatre années de difficultés pour
obtenir les épreuves, difficultés qui finirent par rendre néces-
saire Ie recours a un autre entrepreneur.

Je trouvai mon cinquième lithographe a Amsterdam, mais
j'étais tombe de Charybde en Scylla, et je dus me contenter
de tirer de cette source cinq planclies de la 27^ livraison. Bien
que recommandé par mon éditeur, eet établissement n'était pas
du tout organisé pour rexécution d'un ouvrage de la nature de
l'Atlas ichthyologique.

J'arrivai donc a un sixième établissement lithographique, celui
de MM. Emrik et Binger, a Harlem. Une partie des planches de
la 27*^ livraison et celles des livraisons suivantes sont Toeuvre
des artistes de Harlem, et, eu égard a la modicité des ressour-
ces disponibles pour la publication de TAtlas, je n'ai eu, en
général, qu'a me louer de Texécution de la plupart de ces
planches.

Je dois noter ici que les difficultés éprouvées par rapport
a l'exécution irréprochable et reguliere des planches n'avait pas sa
source fondamentale dans Ie mauvais vouloir ou 1'indifférence
des chefs des établissements lithographiques, mais dans les
moyens bornés dont je pouvais disposer et qui ne permettaient
pas de trop élever les frais du travail. Aussi, pendant Ie
cours de la publication, les contrats successifs ne manquèrent
pas de devenir de plus en plus onéreux, sans même qu^il en
résultat une exécution plus splendide.

( 143 )

La démissiou du ministre que j'ai nommé plus haut me fit
espérer que je pourrais trouver chez ses successeurs de meilleures
dispositions pour mon ouvrage, et en cela, heureusement, je ne
me suis pas trompé. Le ministre des colonies Hasselraan n'hésita
pas a porter un nouveau subside sur son budget, et la repré-
sentation nationale n'y fit aucune objection. Je jms donc re-
commeucer a activer la marche de Touvrage, dont la position
pecuniaire était désormais assurée pour les trente livraisons qui,
d'après le prospectus primitif, devaient composer le total de
r Atlas.

Mais dès lors j'entrevis qiie l'évaluation de ce prospectus
avait été trop basse et que, pour completer Touvrage, il fau-
drait au moins une dizaine de livraisons de plus. Les dessins
nouveaux, pris souveut sur des individus d'une taille plus dé-
veloppée, exigeaient un nombre de planches beaucoup plus con-
sidérable que ne Pavaient fait supposer les dessins antérieurs
mis au rebut, et de beaucoup d'espèces aussi il m'avait paru
désirable de donner des figures d'individus d'age difterent.

En 1875, avant la publication de la trentième livraison, je
crus devoir exposer Tétat des choses au gouvernement colonial.
Le Baron van Goltstein, alors ministre, n'hésita pas a déclarer
que 1' Atlas, déja si avance, ne pouvait rester inachevé. Il porta en
conséquence a son budget la somme jugée nécessaire pour couvrir
le deficit sur les livraisons ultérieures, dont le nombre fut évalué a
une quinzainCj et les Charabres n^j ayant mis aucun obstacle,
je pus continuer régulièrement la publication de Touvrage.

Pour ceux qui connaisseut ou connaitront PAtlas Ichthjolo-
gique, il n^est pas superflu de savoir que le texte n'a pu ren-
fermer, en général, que des descriptions diagnostiques assez
détaillées, des résumés diagnostiques des espèces et des genres,
des remarques succinctes éclaircissant les descriptions, et des
aper^us de la distribution géographique. Le plan primitif était
beaucoup plus étendu et semblable a celui que j'avais suivi
dans les deux volumes publiés a Batavia, sous le titre de //Ich-
tliyologiae Indiae archipelagicae Prodromus", et traitant des

( 144 )

Siliu'es et des Cyprins. Mais, si j^avais voulu appliquer avec
conséquence ce plan a 1' Atlas, l'ouvrage aurait pris des propor-
tions incompatibles avec les ressources dont je disposais. —
L^ Atlas n'est, pour ainsi dire, que la quintessence de mes nom-
breux ménioires sur richthyologie insulindienne.

Je tieiis aussi a ne pas laisser ignorer que c'est l'ouvrage
d'uu amateur et non celui d'un naturaliste de profession; qu'il
fut con^u par un jeune médecin militaire, sans rang ni for-
tune, mais chargé d^un service qui ne laissait que peu de loisirs
pour des recherches zoologiques. Je tiens encore a dire que
Tauteur n'avait pas seulement a créer Touvrage même, mais
aussi tous les matériaux : il commen9a la tache sans bibliothèque
ni musée publics qui pü^^sent l'aider dans ses investigations ; il
avait a former sa propre bibliothèque ichthyologique et a se
faire un musée a lui, et il se trouvait donc dans une position
tres désavantageuse comparée a celle dont peuvent se réjouir
les naturalistes qui disposent des immenses ressources des grands
centres scientifiques du monde civilisé. Je tiens, enfin, a ce
qu'on sache que, pendant les dix-huit ans passés aux Tndes,
j'eus a lutter continuellement avec les conséquences de la mani-
pulation de collections tres souvent a demi putréfiées et dont
Faction intoxicatrice se manifestait, au moins deux ou trois fois
par an, par des fièvres typhoïdes ou putrides, qui m'inlerdisaient,
pendant des semaines, tout travail scientifique. D'ailleurs ....

Hier eindigt het handschrift, dat echter om der volledig-
heidswil, zoo ver het gaat, mede is opgenomen.

H.

LIJST

VAN

OPENBAAR GEMAAKTE GEÖCHKIFTEN,

DOOR

P. B L E E K E R.

Chronologische opsomming der werken en artikels over

verschillende takken van kennis [Ichthyologic

uitgesloten).

Bijdrage tot de geneeskundige topographie van Batavia.

1844 — 1846. Nataur- en Geneesk. Archief Ned. Ind.

1844—1846; Tijdschr. Ned. Ind. Jaarg. 1844—1846.
Overzigt der literatuur over de Natuurlijke geschiedenis van

Neêrland's ludië. Nat. Gen. Arch. Ned. Ind. 1844. —

Suppl. Ibid. 1844, 1845, 1846.
Iets over koolzuurhoudende bronnen op de lauden Tjitayani

en Sawangan. Nat. Gen, iVrch Ned. Ind. 1844.
Warme bronnen en bad-etablissement te Selocaton (Plantoe-

nang). Nat. Gen. Arch. 1844.
Mineraalwater van Gebangan. Nat. Gen. Arch. 1844.
Bydrage tot de keunis der genees- en artsenij mengkunde

onder de Chinezen in het algemeen en onder die te Ba-

'tavia in het bijzonder. Nat. Gen. Arch. 1844.
Fragmenten voor eene geneeskundige statistiek van het leger

in Neêrland's Oost-Indië. Nat. Gen. Arch. 1845 1846.
Brieven over Java. Tijdschr. v. Neêrl. Indië. Jaarg. 1845.

I-III.
Bezoek van den Tankoeban-prahoe na de eruptie van den

27sten Mei 1846. Tijdschr. Ned. Ind. Jaarg. 1846. II.

Jaarboek 1878. 10

( 146 )

Bijdragon tot de statistiek der bevolking van Java. Tijdschr.

Ned. Ind. Jaarg. IX. 1847.
Iets over de geologische verhouding tusschen Java en Ma-

dura. T. Ned. Ind. Jaarg. IX. 1847.
Bijdrage tot de kennis van het eiland Madura Ind. Archief

'l849.
Bijdrage tot de geneeskundige topographie van Willem I.

Tijdschr. Yereen. t bevord. d. Geneesk. wetensch. in Ned.

Ind. Jaarg. I. 1852 (uit een verslag van het jaar 1849).
De dysenterie van een pathologisch, anatomisch en practisch

standpunt beschouwd. Batavia Lange & C°. 1849 (vertaald

in het Engelsch en Fransch).
Bijdrage tot de kennis van de statistiek der bevolking van

de eilanden Banka en Billiton. Ind. Arch. en Tijdschr, Ned.

Ind. Jaarg. 1850. II.
Fragmenten eener reis over Java. Tijdschr. Ned. Ind. .laarg.

1849, 1850.
Algemeene staat der inlandsche bevolking van Java, over

de jaren 1845, 1846, 1847 en 1848. Tijdschr. Ned. Ind.

Jaarg. 1850. IL
De Tankoebau Brahoe in October 1850. Nat. Tijdschr. Ned.

Ind. I. 1850.
Iets over den kop van Crocodilus (Gavialis) Schlegeli. Nat.

T. N. Ind. I. 1850.
Levensberigt van J. van IIeyningkn. Nat. T. N. Ind. I.

1850.
Afmetingen van schedels van inboorlingen van Java, Suma-

tra, Nias, Borneo, Celebes, de Moluksche eilinden en

Nieuw-Guinea. Nat. T. Ned. Ind. IL 1851.
Algemeen verslag van de werkzaamheden der Natuurkundige

Vereen iging in Nederlandsch Indië, (voorgelezen in de

algemeene vergadering) gehouden den 20stcn Februarij 1851.

Nat. T. Ned. Ind. II. 1851.
Levensberigt van Dr. C. A. L. M. Schwaner Ibid. II.

1851.
De arragonietheuvels van Koeripon. Ibid. IlL 1852.

( 147 )

Algemeen verslag der werkzaamheden van de Natuurkundige

Vereeniging in Nederlandsch Tndië over het jaar 1851.

Ibid. ][[. 1852.
Leveusberigt van Mr. D. W. J. C, Baron van Lijnden.

Ibid. UI. 1852.
Verslag der werkzaamheden van het Bataviaasch Genoot-

schap van kunsten en wetenschappen, van Sept. 1850 tot

April 1852. Verh. Bat. Genootsch. v. kunst, en wetensch.

1)1. XXIV. 1852.
Algemeen verslag der werkzaamheden van de Natuurkundige

Vereeniging in Nederlandsch Indië in 1852. Nat. T. Ned.

lud. IV. 1853.
Overzigt der geschiedenis van het Bataviaasch Genootschap

van kunsten en wetenschappen van 1778 — 1853. — Verh.

Bat. Gen. XXV. 1853.
Overzigt der geschiedenis vau de Bataviasehe tentoonstelling

van produkten der natuur en industrie van den Indischen

Archipel. Nat. T. Ned. Ind V, 1853.
Algemeen ver.slag der werkzaamheden van de Natuurkundige

Vereeniging vau Nederlandsch Indië, voorgelezen in de

algemeene vergadering van het jaar 1854. ibid. VI. 1854.
Algemeen verslag der werkzaamheden van de Natuurkun-

dige Vereeniging in Nederlandsch Indië, voorgelezen in de

algemeene vergadering van het iaar 1855. Ibid. IX. 1855,
Poljpedates Junghuhni, eene nieuwe javasche soort van de

familie der boomkikvorschen. Ibid. XI. 1856.
Algemeen verslag der werkzaamheden van de Natuurkundige

Vereeniffincf in Nederlandsch Indië in 1856. Ibid. XI. 1856.
Reis door de Minahassa en den Molukschen Archipel gedaan

in de maanden September en October 1855 in het gevolg

van den gouverneur generaal Mr. A. J. Düymaer van

Twist. Batavia Lange & C. 2 Dln. gr. S".
Recherches sur les Crustacés de l'Inde x\rchipélagique. I.

Sur les Décapodes oxyrhinques. II. Sur les Isopodes cy-

mothoadiens. Act. toe. scient. Ind. Neerl. II. 1857.
Berigt omtrent eenige reptilien van Sumatra, Borneo, Batjaa

en Boero. Nat. T. Ned. Ind. XIIL 1857.

10*

(148)

Algemeen verslag der werkzaam lieden van de Natuurkundige
Vereeniging in Nederlandsch Indië, voorgelezen in de 7*^^

algemeene vergadering, gehouden den 12'ien ^ebruarij 1857.

Ibid. XIII. 1857.
Over eenige reptiliën van Celebes. Ibid. XIV. 1857.
Over eenige reptiliën van het eiland Banka, Ibid. XIV. 1857.
Opsomming der soorten van reptiliën tot dusverre van het

eiland Java bekend geworden. Ibid. XIV, 1857.
Slangen uit de omstreken van Nijrowe, aangeboden door D.

C. NooRDziCK. Ibid. XIV.
Opsomming der tot dusverre van het eiland Sumatra bekend

geworden reptiliën.. Ibid. XV. 1858.
Reptiliën van Bintang, aangeboden door E. F. Meijer. Ibid

XVI. 1858—1859.
Reptiliën van Agam, aangeboden door E. W. A. Lüdeking.

Ibid. XVI.
Hemidactylus platurus. Ibid. XVI.
Reptiliën van Borneo, aangeboden door J. H. A. B. Sonne-

MANN Rebentisch. Ibid. XVI.
Tarsius spectrum en slangen van Koetei, aangeboden door J.

WoLFF. Ibid. XVI.
Reptiliën en visschen van Bintang, aangeboden door E. Net-

scher, E. F. Meijer en H. Raat. Ibid. XVI.
Reptiliën en visschen van Banjoewangi en Buitenzorg, aan-
geboden door H. ZoLLiNGER, H. voN Rosbnberg en O. F.

U. J. HUGUENIN. Ibid. XVI.
Aypisurus margaritophorus Blkr. Ibid. XVI.
Algemeen verslag der werkzaamheden van de Natuurkundige

Vereeniging in Nederlandsch Indië, voorgelezen in de

gste Algemeene Vergadering gehouden den 22steu Februarij

1858. ibid. XVI.
Reptiliën van Borneo, aangeboden door J. H. A. B. Sonne-

MANN Rebentisch. Ibid. XVI.
Reptiliën en visschen van Montrado, aangeboden door G. J.

Filet. Ibid. XVI.
Reptiliën van Japan. Ibid. XVI.
ölangen van Koetei, aangeboden door J. Wolff. Ibid. XVI.

(149)

Reptiliën van Bengalen, aangeboden door Th. Canton.

Ibid. XVi.
Slangen van Buitenzorg, aangeboden door W. Kock. Ibid XVf.
Reptiliën en visschen van Batjan, aangeboden door J. G. F.

Bernelot Moens. Ibid. XVI.
Reptiliën van Ambarawa, aangeboden door C. A. JVI. M. van

Ellenrieder. Ibid. XVI.
Slangen van Fort de Kock, aangeboden door E. W. A.

LUDEKING. Ibid, XVI.
Gonyosoma Janseni Blkr., eene nieuwe slang van Menado.

Ibid. XVI.
Reptiliën enz. van Biliton, aangeboden door A. Hendriks.

Ibid. XVI.
Reptiliën en visschen van Bali, aangeboden door P. L. van

Bloemen Waanüers. Ibid. XVI.
Reptiliën van Wonosobo in Midden-Java, aangeboden door

J. W. E. Arndt. Ibid. XVI.
Reptiliën van Oost-Java, aangeboden door J. G. II. Broek-

MEiJER en J. Hageman. Ibid. XVI.
Reptiliën van Midden-Java en Menado, aangeboden door J.

W. E. Arndt. Ibid. XVI.
Schildpadden van Banka, aangeboden door F. H. Deissner.

Ibid. XVI.
Reptiliën van Fort de Kock, verzameld door E. W. A. Lude-

KiNG- Ibid. XVI.
Verslag omtrent reptiliën van Nieuw-Guinea, aangeboden door

H. voN Rosenberg. Ibid. XVI.
Reptiliën van Amboina, aangeboden door li. von Rosenberg.

Ibid. XVI.
Reptiliën en visschen van Anjer, aangeboden door J. C. T.

Bernelot Moens. Ibid. XVI.
Verslag van reptiliën en visschen van Westelijk Borneo, aan-
geboden door J. n. A. B. Sonnemann Rebentisch. Ibid XVI.
Algemeen verslag der werkzaamheden van de Natuurkundige

Vereenigiug in Nederlandsch Indië, voorgelezen in de 9^

Algemeene Vergadering gehouden den 24stea Februari] 1859,

Ibid. XX. 1159—1860.

( 150)

Over vischsoorten en reptiliën van Bintang en Ivak, aange-
boden door E. F. Meijer. Ibid. XX.
Reptiliën van Sintang, verzameld door A. II. Thepass. Ibid. XX.
Vischsoorten en Reptiliën van Bali, ver^cameld door P. L.

VAN Bloemen Waanders. Ibid. XX.
Reptiliën en visschen van Tandjong aan de Samangkabaai,

verzameld door C. E. W. Hunnius. Ibid. XX.
Slangen en visschen uit de omstreken van Anjer en uit het

Meer Dano, verzameld door J. G. T. Berneloï Moens.

Ibid. XX.
Reptiliën van Agam, aangeboden door E. W. A. Ludeking.

Ibid. XX.
Reptiliën en visschen van Bonthain, aangeboden door J. L.

DB Jeeger. Ibid. XX.
Slangen van Anjer, aangeboden door J. C. T. Bernelot

Moens. Ibid. XX.
Over eenige nieuwe soorten van Zeeveders of Pennatulina

(Polypi natautes) van den Indisclieu Archipel. Ibid. XX.
Slangen van Rau (Sumatra's Westkust), aangeboden door J.

A. James. Ibid. XX.
Reptiliën van Bankalis, aangeboden door J. J. W. E. van

Riemsdijk. Ibid. XX.
Pareas Waandersi, de zoogenaamde vliegende slang van Bali.

Ibid. XX.
Over de reptiliën-fauna van Sumatra. ibid. XXf. 1860.
Reptiliën van Buitenzorg. Ibid. XXL
Soorten van Reptiliën van het eiland Banka, aangeboden door

C. W. F. Mogk. Ibid. XXI.
Reptiliën van Ampat Lavrang, aangeboden door H. J. Alken.

Ibid. XXI.
Reptiliën van Japara, aangeboden door H. Raat. Ibid XXI.
Algemeen verslag der werkzaamheden van de Natuurkundige

Vereeniging in Nederlandsch Indië, voorgelezen in de lO'^e

Algemeene Vergadering, gehouden den 14^^=" Februari] 1860,

Ibid. XXI.
Reptiliën van Sumatra's Westkust, aangeboden door E. W.

A. Ludeking. Ibid. XXI.

(151 )

Over de reptiliën-fauna van Ceram. Ibid. XXTT. 1860.
Over de reptiliën-fauna van Amboina. Ibid, XXII.
Reptiliën van Makassar, aangeboden door J. R. A. Bauer.

Ibid. XXII.
Reptiliën van Boni, aangeboden door J. J. van Bloemen

Waanders. Ibid. XXII.
Thans bekende reptiliën van Celebes. Ibid. XXII.
Reptiliën uit de omstreken van Gombong, aangeboden door

F. H. Deissner. Ibid. XXII.
Reptiliën van het eiland Timor, aangeboden door G. Was-

siNK. Ibid. XXII.
Thans bekende reptiliën van Timor. Ibid. XXII.
Reptiliën van Banka, aangeboden door C. W. F. Mogk.

Ibid. XXII.
Reptiliën uit de omstreken van Fort de Koek, aangeboden

door E. W. A. Ludekixg. Ibid. XXII.
Ilet partikulier landbezit op Java. Gid*. Jaarg. XXVII. 1863.
Een woord aan den lezer. Tijdschr. Ned. Ind. Nieuwe Serie,

1863. I.
De Molukken en Menado in 1860 en 1861. Ibid. 1863. I.
De invoering der volkszijdeteelt in Nederlandsch Indië. Ibid.

1863. I.
Nederlandsch Indië en de Volksvertegenwoordiging I — V,

Ibid. 1873. I, II, 1864.
Het Koninklijk Instituut voor de Indische taal-, land- en

Volkenkunde, Ibid. 1863. I.
Het onderwys in het Maleisch en Javaansch te Utrecht.

Ibid. 1863. I.
Razzia^s in Nederlandsch Indië. Ibid. 1863. I.
Aankondigingen en beschouwingen op het gebied der kolo-
niale letterkunde. Ibid. 1863. 1.

1. Parlementaire redevoeringen over koloniale belangen,
van W. R. van Hoevell.

2. Hinderpalen die vrijwilligen arbeid en vrije kuituur
op Java in den weg staan, van H. A. F. de
Vogel.

3. Redevoeringen en adviezen, van Mr. Wlntgem.

( 152 )

4. Het herstel vau het Nederlandsch gezag op Java,
van J. H. J. Hoek.

5. Beschouwingen over partikuliere industrie, van J.
J. Hasselman.

6. De Ned. O. I. bezittingen onder van der Capellen,
van J. A. Spengler.

7. Tijdschrift voor Nijverheid en Landbouw iu Ned.
Ind. Dl. 7 en 8.

8. Geographie van Ned. Tndië, van J. Pijnappel.

9. De wording van het kultuurstelsel, van Bartholo.
10. Over de drukpers in Ned. Indië, van J. J. A. Schill.

Overzigt der Litteratuur over Nederlandsch Indië van het

jaar 1862. Ibid. 1863. L
Individueel grondbezit in de residentie Cheribon. Ibid. 1863. I.
Wetenschappelijke werkzaamheid in Nederlandsch Indië.

Ibid. 1863. L
Koffij van Java en van Ceylon, een wenk in cijfers. Ibid.

1863. L
Statistisch- oeconomische onderzoekingen en beschouwingen op

koloniaal gebied.

1. Over de bevolkingstoename op Java. Ibid. 1863. I.
Levensberigt van J. J. Altheer. Ibid. 1863 I.
Jaarlijksche overzigten van wetenschappelijke verrigtingen

op Nederlandsch-Iudisch gebied. Ibid. 1863. I.
Oudheidkundig onderzoek op Java. Ibid. 1863. I.
Een nieuw gebouw voor een Museum in Nederlandsch Indië.

Ibid. 1863. I.
Over de strekking van dit Tijdschrift onder de nieuwe red-
actie. Ibid. 1863. I.
De verliezen der wetenschap in Nederlandsch Indië. Dood

van P. DiARD en J. G. F. Brümund. Ibid. 1863. I.
De officiëele suikerrapporten over het individueel grondbezit

op Java. Ibid, 1863. l.
De statistische opname der residentie Cheribon. Ibid. 1863. IL
Bijdrage tot de geschiedenis en de kennis van Nederlandsch

Indië in het jaar 1807. Ibid. 1863. IL
De hervorming der Molukken. Ibid. 1863. II. 1864-

(153)

Aankondigingen en beschouwingen op het gebied der kolo-
niale letterkunde. Ibid. 1863. IL

1. Art. 56 van het regiem, op het beleid der reger. v.
N. I. van A. J. Duymaer van Twist.

2. Tijdschrift voor Ind. taal-, land- en volkenkunde.
Dl. XI, XII.

3. Natuurkundig Tijdschrift voor Ned. Tndië. Dl.
XXIV, XXV.

4. Geneeskundig Tijdschrift voor Ned. Ind. Dl. IX, X.

5. Boegineesch heldendicht op den eersten Bonischen
veldtogt, vert. door B. F. Matthes.

6. .Het ontstaan van het rijk van Wadjo enz., vert.

door B. F. Matthes.

7. Bijdragen tot de geschiedenis. Onderh. met Enge-
land 1820—1824, van Eloüt.

8. Handleiding voor bouwkunde in Ned. Ind., door
Lakerveld en Brocx.

9. Verslag werkzaamhed Bataviaasch Genootsch. van
27 Maart 1863.

10. Algemeen verslag Schoolwezen in Ned. Indië onder
ultimo 1861.

11. Het gaslicht toegelicht, door R. J. L. Weyhenke
en J. M, RosKOPF.

12. Koloniale Jaarboeken. Jaarg. I, II.

13 Het dwang- en monopoliestelsel, door W. van Prehn.

14. Een vlugtige blik op Java enz., door R. W. Bake.

15. Essai d'uue faune entomologique de l'Arch. Ind.
Néerl., door Snellen van Vollenhoven.

Het regeringsreglement thans het stelsel der konservatieven.

Ibid. 1853. II.
Ambtelijke stemmen over » vrijwillige arbeid" op Java. Ibid.

1863. II.
Iets over het mijnwezen in Nederlandsch Tndië. Ibid. 1863 II.
Een koloniaal hervormer. Ibid. 1863. II.
Beschaving der inlandsche bevolkingen in Nederlandsch Indië.

Ibid. 1863. II.
De zeeroof in den Indischen Archipel. Jbid. 1863. II.

( 154 )

Levensberigt van W. C van Braam. Tbid. 1863. TI.

De tinexploitatie op de Karimon- eilanden Ibid 1863. Jf.

De aftreding van den heer Liün als hoofdredacteur van het

Bataviaasch Handelsblad. Ibid. 1863. II.
Statistiseh-oeconomische beschouwingen op koloniaal gebied.

II. Over de digtheid der bevolking van Java. Ibid.

1863. II.
Suikerfabrieken op Java in kontrakt met het gouvernement

in 1863 Ibid. 1863. IL
Ondernemingen van ontginning van woeste gronden op Java.

Ibid. 1863. II.
Het onderwijs der inlandsche bevolkingen. Ibid. 1863. II.
Een stem uit Indië. Ibid. 1863. II.
Nieuwe steramen uit Indië. Ibid. 1863. II.
De beoefening der geologie van Nederlandsch Indië. Ibid.

1863. II.

Een woord aan den lezer. Ibid. 1864. I.

De Nederlandsch-lndische handelsvloot in 1843 en 1863.

Ibid. 1864. I.
Nederlandsch indië in de volksvertegenwoordiging. VI. Ibid.

1864. I.

De suikerproduktie op Java, Mauritius en Cuba, een nieuwe
wenk in cyfers. Ibid. 1864. I.

Een Engelsche Courant in Nederlandsch Indië. Ibid. 1864. 1.

De opheffing van de gedwongen nagelkultuur en van het
nagelmonopolie. Ibid. 1864. I.

Aankondigingen en beschouwingen op het gebied der kolo-
niale letterkunde. Ibid 1864. I — II.

1. Het inlandsch schoolwezen en de evangelisatie in
N.-Indië, door Bahtholo.

2. De evangelische zending en Oost-Java, door J. E
Harthoorn.

3. De evangelische zending op Oost-Java, door 11. C.
Voorhoeve.

4. Java, Eene voorlezing door H. Capadose.

5. Dertigste jaarlijksch verslag van het Parap. Wee-
üengesticht.

(155)

6. De munten van Nederlandsch Indië beschreven en
afgebeeld door Netschee, en v d. Chys.

7. Herinneringen aan Ned. Indië uit de jaren 1837 — 52.

8. Handboek v. d. Landbouw in Ned. Indië, door W.
L. DE Sturlkr.

9. Sur la culture du Quinquina a Java, par M. Ro-

CHUSSEN.

De Reactie en de vrije en gedwongen tabakskultuur in
Rembang. Ibid. 1864. I.

Een monument te Martapoera. Ibid. 1864. J.

De kunstmatige bevordering van den groei en de vrucht-
baarheid van tropische gewassen. Ibid. 1864. I.

Overzigt der literatuur over Nederlandsch Indië van het
jaar .1863 Ibid. 1864. J.

De ongelijkmatige werking van de heffing der landrente op
Java. Ib. 1864. I.

Nieuw berigt omtrent het slagen der ailanthine-teelt in
tropische gewesten. T. Ned. ind. 1864. I.

Kon de wetenschap met bloeien in een tropisch klimaat.
T. Ned. Ind. 1864. I.

Het staatsexamen en het middelbaar onderwijs in Nederl.
Indië. T. Ned. Ind. 1864. I.

Is zorg voor de beschaving der inlandsche bevolkingen van
Nederlandsch Indië staatsplicht. T. Ned. Ind. 1864. II.

Onze ambtenaren op de buitenbezittingen. T. Ned. Ind.
1864. II.

De koffijproduktie van Java vergeleken met die van Cejdon.
T N. Ind. 1864. II.

Aankondigingen en beschouwingen op het gebied der kolo-
niale letterkunde. Tijdschr. Ned. Ind. 1864. II.

1. Open brieven betreffende onze Indische belangen,
door A. Elink Sterk

2. Oude grieven en nieuwe bewijzen ten aanzien van
de evangelische zending, door S. E. Harthoorn.

3. De regeeringsbeginselen van Nederlandsch Indië
getoetst aan de behoefte van moederland en kolonie,
door E. Francis.

( 156 )

4. Catalogus der Bibliotheek van het Indisch Ge-
nootschap.

5. Koloniale Jaarboeken.

6. Jaarboekje Celebes 1864.

7. Een-en-twintig jaren in de Oost, door J A. C. Waitz.

8. Beschouwingen over Java, door J. J. Hasselman.

9. Natuurkundig Tijdschrift voor Ned. Ind. Dl. XXVI.

10. Tijdschrift voor Indische taal-, land- en volkenkunde.
Dl. XIII.

11. Bijdragen tot de taal-, land- en volkenkunde van
Ned. Ind. Dl. I— -IV.

12. Indisch Tijdschrift onder redactie van T. J. Gras-
HU]s. 1864.

13. Herinneringen uit de loopbaan van een Indisch
officier, door W. A. van Rees,

14. Nederlandsch Indië en het ministerie Thorbecke,
door Mr. A. F. Jongstea.

Denkbeelden van den Javaan omtrent het recht van eigen-
dom op den grond, volgens den stichter van het kultuur-

stelsel. T. Ned. Ind. 1864 II.
Een bewijs dat de Javaan geen vrijen wil kan hebben en

zonder oordeel des onderscheids handelt. T. Ned. Ind.

1864. II.
Nog iets over de handelsvloot van Java. T. Ned. Ind. 1864. II.
Uitbreiding van het onderwijs van Staatswege onder de

inlandsche bevolkingen in Nederlandsch Indië. T. Ned. Ind.

1864. IL
Het aanleeren van het Nederduitsch door de inlanders van

gouvernementsv^ege bevorderd. T. Ned. Ind. 1864. II.
Iets over de toename der Europeesche bevolking op Java.

T. Ned. Ind. 1864. II.
Over de vroegere belastingen in geld op Java. T. Ned. Ind.

1864. II.
Een inspecteur van het inlandsch onderwijs in Nederlandsch

Indië. T. Ned. Ind. 1864. II.
Het internationaal kongres over het koloniaal stelsel. T. Ned.

Ind. 1864. II,

( 157 )

Iets over de toeneming der Chineesche bevolking op Java.
Tijd. Ned. Ind. 1864. IL

Publiciteit vau statistische bijzonderheden omtrent Neder -
landsch Indië. Tijdschr. v. Ned. Ind. 1864. II.

Bevolking van Java en Madura op het einde van 1861. ï.
Ned. Ind. 1864. II.

De Kegeriug en de koninklijke Natuurkundige Vereeniging
in Nederlandsch Indië T Ned. md. 1864. II.

De besluiten tot verbanning en interueering in Nederlandsch
Indië. T. Ned. Ind. 1864. II.

Aankondigingen en beschouwingen op het gebied der kolo-
niale letterkunde. T. Ned. Ind. 1865. I.

1. Beschouwingen over de regeling vau de bevordering,
het ontslag, enz. der europeesche ofiBciereu vau de
Ned. Ind. Landmacht,

2. Handleiding voor bouwkundigen enz. in Ned. Indië,
door VAN Lakerveld & Bedek.

3. Neu-Guinee und seine Bewohner, von O. Firsch.

4. Verslag verrigtingen Bataviaasch Genootschap 1863.

6. Koloniale Jaarboeken. Jaarg. 4.

7. Tijdschr. Ind. taal-, land- en volkenk. Dl. 14.

8. Natuurk. Tijdschr. Ned. lud. Dl. 26.

9. Geschiedkundig overzicht v. h. handelstelsel in Ned.
Indië, door J. H. M. Mollejrüs.

10. Tijdschrift voor Nijverheid en Landbouw in Ned.
Indië. Dl. IX.

11. Geneeskundig Tijdschrift v. Ned. Ind. Dl. XL
Grondeigendom en heeredienstplichtigheid. T. Ned. Ind.

1865. L
Het heulsap- vraagstuk op Java. T. Ned. Ind. 1865. I.
Levensbericht van Dr. G. Wassink. T. Ned Ind. 1865. I.
De alarmkreten der reactie over Nederlandsch Indië. T.

Ned. Ind. 1865. I.
Belemmering der partikuliere kultuuroudernemingeu op Java.

T. Ned. Ind. 1865. L
Het onderwijs in de land- en volkenkunde van Nederlandsch

Indië. T. Ned. Ind. 1865. L

( 158 )

Overzicht der litteratuur over Nederlandsch Iiidië vau het

jaar 1864. T. Ned. Iiid. 1865. I.
Brief over het onderwijs onder de inlanders op Java. Algeni.

Vergad. Indisch Genootschap. 3 Maart 1865. T Ned. Ind.

1865. I.
Iets over de partikuliere landerijen vau Java. T. Ned. Ind.

1865. IL
Wat de Javaan van de koffijkultuur geniet. T. Ned. Ind.

1865. II.

Bevolking van Java en Madura op het einde van 1862. T.
Ned. Ind. 1865. II.

De ontworpen West-Java koffijkultuur-maatschappji. T. Ned.
Ind. 1865. II.

Over de dichtheid der bevolking van Java op het einde van
1862, T. Ned. Ind. 1865, II.

Een nieuwe uitspraak over onze koloniale staatkunde en over
het kultuurstehel. T. Ned. Ind. 1865. II.

Petroleum-ontginning in Nederlandsch Indië eu in het bij-
zonder op Java. T. Ned. Ind. 1865. II.

Het koffijmonopolie in het rijk van Boni. ï. Ned. Ind. 1865. It.

Ons koloniaal stelsel en de Nederlandsch-Indische Katoen-
maatschappij. T. Ned. Ind. 1866 I.

Iets over het eiland Bawean. T. Ned. Ind. 1866. I.

Het bestuur over Nederlandsch Indië van den Koimnissaris-
Generaal Du Bus de Gisignie. T. Ned. Ind. 1866. I.

Bevolking van Java en Madura op het einde van 1863. T.
Ned. Ind. 1866. I.

Verlies van menschenlevens op Java door ongelukken, T.
Ned. Ind. 1866 I, 1867, II.

De gedwongen koffijkultuur in de Minahassa. T. Ned. Ind.

1866. I.

Over het aantal dessa's en kampongs op ,Iava en Madura.

T. Ned. Ind, 1866. I.
Nog iets over de verbrokkeling van het grondbezit op Java.

T. Ned. Ind. 1866. 1.
De bevolkingsdichtheid vau Java en Madura op het einde

van 1863. T. Ned. Ind^ 1866. ü.

( 159 )

Statistiek der bevolkin<^ van het gouvernement van Java's
Noordoostkust in het jaar 1802.

De bevolkingsdichtheid van Java en Madura op het einde
van 1864. Bijdr. taal-, land- en volkenkunde N. Ind. S^^e
Reeks 2^1^ deel 1868.

l^evol ing van Java en Madura op het einde van 1864. T.
Ned. nd. 1877. II.

Bevolking van Java en Madura op het einde van 1865. T.
Ned. Ind. 1868. II.

De Bevolkingstoeneraing van Java en Madura in het twin-
tigjarig tijdvak 1845 tot 1865 T. Ned. ind. 1868. II.

De Hervorming van het koloniaalstelsel. 1868. 8°.

Verslag van het Koninklijk zoölogisch botanisch Genoot-
schap van akkliraatatie, uitgebracht in de (Jaarlijksche) Al-
gemeene Vergadering, gehouden te 's Gravenhage op 29
April 1868. 's Gravenhage 1868.

Verslag vun het Koninklijk zoölogisch botanisch Genoot-
schap van akklimatatie, uitgebracht in de (JaarJijksche) Al-
gemeene Vergadering, gehouden te 's Gravenhage op 21
April 1869.

JAARBOEK

KONTÏTKLIJKE AKADEMIE

WETENSCHAPPEN

GEVESTIGD

A M S T E lï L) A M ,

1878.

iJ^ÏRARY

Nes\' VORK

BCTANIOAL

oa;'[Jx£!V

05

CM

———o^C^ c^"».c:=#'fes*^fe»-%.ii-i^^ u -^'^' —

1

'3

AMSTERDAM,

<

c.

G. VAN DEK .POST.

GKDHDKT BIJ DE KOEVEK-KKOUKK-BAKEI.S.

AMSTERDAM.

INHOUD.

Bladz.

Staat van de koninklijke akademie vax wetenschaffen,

OP den 27steil APRIL DES JAARS 1877 Ui.

Alphabetische lijst der gewone leden, correspondenten
in de overzeesche bezittingen van iiet rijk en buiten-
landsche leden, sedert de oprigting in 1851 .... X .

Lust dek binnen- en btjitenlandsche academiën, geleerde
genootschappen en instellingkn, waarmede de academie
door wederkeerige ruiling der uitgegeven werken IX

VERBINDING IS , XXI.

HeGLEMENT voor DE KONINKLIJKE AKADEMIE VAN WETEN-
SCHAPPEN XXXIII.

Keglement van Orde voor de Afdeeliiig Wis- eu Natuiirkuu-

dige Wetenschappen XXXIX.

Reglement van Orde voor de Afdeeling Taal-, Lettqr-, Ge-
schiedkundige en Wijsgeerige Wetenschappen XL VII.

Vrijdom van Briefport LXI.

Programma certaminis poetici ah academia regia disciplinarum
Neerlandica ex legato Hoeufftiano indicti in aunum
MDCCCLXXVIII LXII.

PrOCES-VERBAAL van de VEREENIGDE VERGADERING DER BEIDE

AFDEELINGEN LXV .

Inleiding LXVII.

Bladz.
Proces- Verbaal vau de Vereenigde Vergadering der beide

Afdeelingen, gehouden den 27sten April 1877 LXXI.

Verslag van den staat en de werkzaamheden aan Z. M. deu

Koning LXXII.

Rekening en Verantwoording van het door den Algemeenen

Secretaris over het jaar 1877 — 1878 gehouden beheer . . LXXXII.
Rekening en Verantwoording van het door den Algemeenen

Secretaris over het jaar 1877 — 1878 gehouden beheer van

het legaat Hoeupft LXXXVIII.

Memorie van Toelichting bij de Rekening en Verantwoording. LXXXIX.

Verslag over de Rekening —

Begrooting van Inkomsten en Uitgaven, gaande van 1'' April

1878 tot ult'\ Maart 1879 XC.

Verslag door den lieer L. Pii. C. van den Bergu, namens

de Charter-Commissie XCII.

Verslag over den toestand der Boekerij en het Munt- en

Penningkabinet XCILI.

Discussiën omtrent het voorstel van het Algemeen Bestuur. XCIV.

Overgang van deu voorrang der Aoademie op de Afdeeling

voor de Taal-, Letter-, Gescliiedk\iudige en Wijsgeerige

Wetenschappen XCV.

Levensberigt van J. J. Hoffmann, door H. KiaiK.. ... 1.

Levensberigt van Dr. T. J. Öïuxtje.s, door G. van Diesen. 21.

NAAMLIJST

GEWONE LEDEN,
CORRESPONDENTEN

IN DE OVERZEESCHE REZlïTINGEN VAX HET RIJK
EN

BUITENLANDSCHE LEDEN

VAN DE

KONINKLIJKE AKADEMIE VAN WETENSCHAPPEN.

jAAKBOtK 1878.

STAAT

VAN DK

KONINKLIJKE AKA.DEMIE VAN WETENSCHAPPEN

OP DEN 27sten APRIL DES JAARS 1878.

BESTUUR DER ACADEMIE
gedurende het Academiejaar van April 1878 — April 1879.

ALGEMEENE VOORZITTER,

C. W. OPZOOMER.

ALGEMEENE SECRETARIS,

C. J. MATTHES.

Afdeeling voor de Taal-, Letter-, Geschiedkundige en
Wijsgeerige Wetenschappen,

VOORZITTER,

C. W. OPZOOMER.

ONDER-VOORZITTER,

W. MOLL.

SECRETARIS,

J. C. G. BOOT.

Afdeeling Wis- en Natuurkundige Wetenschappen.

VOORZITTER,

F. C. DONDERS.

ONDER- VOORZITTER,

C. A. J. A. OUDEMANS.

SECRETARIS,

C. J. MATTHES.

IV

Af deeling voor de Taal-, Letter-, Geschiedkundige en
Wijsgeerige Wetenschappen.

Gewone Leden.

R. p. A. DOZY, te Leiden.

c. LEEMANS, te Leiden.

M. DE VRIES *), te Leiden.

w. G. BRiLL, te Utrecht.

w. j. A, JONCKBLOET, te Leiden.

w. MOLL, te Amsterdam.

j. DE WAL, te Deventer.

j. DiRKs, te Leeuwarden.

c. w. opzooMER, te Utrecht.

j. H. SCHOLTEN, te Leiden.

w. j. KNOOP, te 's Gravenhage.

G. DE VRIES, AZ., te 's Gravenhage.

j. c. G. BOOT, te Amsterdam.

M. H. GODEFROi, te 's Gravenhage.

w. c. MEES, te Amsterdam,

N. BEETS, te Utrecht.

R. J. ERUiN, te Leiden.

B. J. LINTELO DE GEER, te UtrCcht.

A. KUENEN, te Leiden.

A. KAPPEYNE VAN DE COPPELLO, te 's Gravenhage.
D. HARïiNG, te JEnkhuizen.
s, VISSERING, te Leiden.
j. E. GOüDSMiT, te Leiden.
3, p. six, te Amsterdam.
p. J. VEÏH, te Leiden.

*) Tot aan den Heer m. de vkies zijn de namen alphabctisch gesteld van
hen, die bij Koninklijk besluit van 2;i Februarij 1855 tot gewone leden der Af-
deeling werden benoemd. De rangorde der overige leden wordt bepaald doov
den tijd hunner benoeming.

s. A. NABER, te Amsterdam.

TH. BORRET, te Vogelsang.

c. M. FRANCKEN, te Utrecht.

s. HOEKSTRA, BZ., te Amsterdam.

H. KERN, te Leiden.

j. K. J. DE JONGE, te 's Gravenhage.

J. T. BüYS, te Leiden,

j. A. FRüiN, te Utrecht.

R. T. H. p, L. A. VAN BONEVAL FAURE, te Leiden.

B. D. H. TELLEGEN, te Groningen.

B. H. c. K. VAN DER wiJCK, te Groningen.

E. VERWIJS, te Leiden.

M. j. DE GOEJE, te Leiden.

H. VAN HERWERDEN, te Utrecht.

c. vosMAER, te 's Gravenhage.

j. p. N. LAND, te Leiden.

j. G. DE HOOP scHEFFER, te Amsterdam.

TH. JORissEN, te Amsterdam,

M. p. A. G. CAMPBELL, te 's Gravenhage .

p. DE JONG, te Utrecht.

j. G. R. ACQuoY, te Leiden.

p. J. cosiJN, te Leiden.

H. G. p. QUACK, te Amsterdam,

A. A. DE piNTO, te 's Gravenhage.

Rustende Leden,

G. MEES. AZ., te Rotterdam.

j. H. HOLWERD A, te Gorinchem,

L. A. J. w. SLOET, te Arnhem.

L. PH. c, VAN DEN BERGH, te 's Gravenhage.

VI

Correspondenten in de Overzeesche bezittingen van het Rijk.

B. i\ MATTHES, te Makassar.
i, A. VAN DER cHiJs, te Batavia.

H. NEUBRONNER VAN DER TUUK, Op Bali.

K. F. HOLLE, te Garoet {Preanger Regentsch.).
H. D. LEVYSSOHN NORMAN, te Batavia.
L. w. c. VAN DEN BERG, te Btttavia,

Buitenlandsche Leden,

MiCHEL CHEVALiER, te Farijs.
H. L. FLEiscHER, te Leipzig.
L. V. GACHARD, te Bvussel.
c. R. LEPSius, te Berlijn.
j. N. MADViG, te Kopenhagen.
LEOPOLD RANKE, te Berlijn.
A. 'R. RANGABÉ, te Athene.
TH. MOMMSEN, te Berlijn.
H. c. RAWLiNsoN, te Londen.

F. c. CHABAS, te Chdlons sur Saóne.
V. DURUY, te Parijs.

A. RÉviLLE, te Neaville-sur-Dieppe.
R. voN JHERING, te Göttiugen.
MAX MULLER, te Oxford.
j. ï. j. HEREMANs, te Gent.
j. c. BLUNTSCHLi, te Heidelberg.

G. B. Rossi, te Rome.

ï. NOLDEKE, te Straasburg.
D. CARUïTi, te Rome.

vtt

Afdeeling voor de Wis' en Natuurkundige Wetenschappen.

Gewone Leden.

J. VAN GEUNs, te Amsterdam.
c. J. MATTHES *), te Amsterdam.

F. c. DONüERS, te Utrecht.
p. HARTiNG f), te Utrecht.

c. H. D. BUiJs BALLOT, te Utvecht.
j. A. c. ouDEMANs, te Utrecht.

D. BiERENs DE HAAN, te Leiden,
j. BOSQüET, te Maastricht.

A. vv. M. VAN HASSELT, te 's Gravenhage.

M. c. VERLOREN, te Schothorst bij Amersfoort.

j. VAN GOGH, te Amsterdam.

c. A. j. A. ouDEMANS, te Amsterdam.

E. H. voN BAUMHAUER, te Haarlem.

s. c. SNELLEN VAN VOLLENHOVEN, te 'e Gravenhage.

p. M. BRUTEL DE LA RiviERE, te Leiden.

3. BOSSCHA, te '« Gravenhage.

N. w. p. EAüWENHOFF, te Utrecht.

p. L, RIJKE, te Leiden.

A. HEYNsius, te Leiden.

L. COHEN STÜART, te Delft.

G. VAN DiESEN, te Middelburg.
w. KOSTER, te Utrecht.

C. F. W. BAEHll, te Delft.

*) Tot aan den Heer c J. matthüs zijn de namen alphabetisch gesteld van
hen, die bij Koninklijk besluit van 26 October 1851, N». 3, werden benoemd
tot gewone leden der Koninklijke Akademie van Wetenschappen

j) De alphabetische orde is ook aangenomen voor hen, die bij Koninklijk
besluit van 23 Februarij 1853 tut gewone leden der Natuurkundige Afdeeling
van de Academie werden benoemd. De rangorde der leden volgende op den
Heer p. hakting wordt bepaald door dcu tijd hunner benoeming.

VIII

w. F. R, suRiNGAR, te Leiden.
T. j. STIELTJES, te Rotterdam.

A. C. OUDEMANS JR., te Ddft.

c. H. c. GRiNwis, te Utrecht.

c. M. VAN DER SANDE LACOSTE, te Amsterdam.

TH. w. ENGELMANN, te Utrecht.

j. R. T. ORTT, te Haarlem.

j. ZEEMAN, te Amsterdam.

n. G. VAN DE SANDE BAKHUIZEN, te Leiden,

J. M. VAN BEMMELEN, te Leiden.

B. j. TiDEMAN, te Amsterdam.
c. K. HOFPMANN, te Leiden.

T. ZAAIJER, te Loeiden.

R. A. MEES, te Groningen.

T. PLACE, te Amsterdam.

TH. H. MAC GiLLAVRY, te Leiden.

J. w. GUNNING, te Amsterdam.

F. J. VAN DEN BERG, te Delft.

J. D. VAN DER WAALS, te Amsterdam.

ED. MULDER, te Utrecht.

H. o. DiBBiTS, te Utrecht.

H. BEHRENS, te Delft.

H. DE VRIES, te Amsterdam.

Rustende Leden,

j. p. DELPRAT, te 's Gravenhage,
G. j. MULDER, te Bennekom.
H. scHLEGEL, te Loeiden.

F. J. STAMKART, te Delft.

j. w. L. VAN ooRDT, te 's Gravenhagc.

IX

Correspondenten in de Overzeesche bezittingen van het Rijk,

p. J. AiAiER, te Batavia.

J. R. TEYSMANN, te Buitenzovg op Java.

p. A. BERGSMA, te Batavia.

K. W. VAN GORKUM, Op Java.

R. H. SCHEPPER, te Buitenzorg.
R. D. M. VERBEEK, te Padang.
J. c. BRRNELOT MOEXs, te Batavia.

Biiitenlandsche Leden.

H. K. w. BERGHAüS, te Potsdam.

j. B. DUMAS, te Parijs.

R. owEN, te Londen.

p. j. VAN BENEDEN, te Leuven.

G. B. AiRY, te Greenwich.

H. HELMHOLTz, te oerlijn.

A. \v. HOPMANN, te Berlijn,

R. viRCHOW, te Berlijn.

H. w. DOVE, te Berlijn.

H. R. GÖPPERT, te Breslau.

H. MiLNB EDWARDS, te Parijs.

w. WEBER, te Göttingen.

CHS. DARwiN, te Down, Beckenham, Kent,

j. PLATEAU, te Geni.

wiLLiAM THOMSON, te Glasgow.

OTTO STRUVE, te St. Petersburg.

F. wÖHLER, te Göttingen.

.1. CLERK MAXWELL, te Cawibridge.

T, L. w. voN BiscHOFF, te Munchen.

A. DE CANDOLLE, te Genève.

ALPHABETISCIIE LIJST

DER

GEWONE LEDEN,
CORRESPONDENTEN

IN DE OVEEZEESCHE BEZITTINGEN VAN HET RIJK

£N

BUlïENLANDSCflE LEDEN

VAN DE

KONINKLIJKE AKADEMIE VAN WETENSCHAPPEN,

SEDERT DE OPRIGTING IN 1851.

Nfi. De letter L. beteekent gewoon Lid.
II II C. // Correspondent.

// // B. L. II Buitenlandsch Lid.

" " K. L. ' Rustend Lid.

• '/ a. N. » Afdeeling Natuurkunde.

• • a. L. » Afdeeling Letterkunde.

A.

Ackersdijk, (J.) ie Utrecht, L. a.

L. 23 Febr. 1855. K. L. 1861.

Overl. 13 Julij 1861.
Acquoy, (J. G. K.) te Leiden, L. a.

L. 19 April 1877.
Airy, (G, B.) te Greeriwich, B. L.

a. N. 4 Mei 1859.

Arago, (D. F. J.) te Parijs, B. L.

a. N. 26 0ct. 1851. Overl. 2 Oct.

1853.
Assen, (C. J. van) te Leiden, L. a.

L. 23 Febr. 1855. R. L. 1858.

Overl. 13 Sept. 1859.

B.

Baehr, (G. F. W.) te Delft, L. a.

N. 5 Mei 1867.
Baer, (K. E. von) te Borpat, B. L.

a. N. 4 Mei 1875. Overl. 1876.
Bake, (J.) te Leiden, L. a. L. 23

Febr. 1855. R. L. 1858. Overl.

26 Maart 1864.
Bakhuijzen, (H. G. van de Sande)

te Leiden, L. a. N. 11 Mei 1872,

Baumhauer, (E. H. von) te Haar-
lem, L. a. N. 1 Mei 1858.

Becquerel, (A. C.) te Parijs, B. L.
a. N. 26 Oct. 1851. Overl. 19
Jan. 1878.

Beek, (.i. van) te Utrecht, R. L. a. N.
26 Oct. 1851. Overl. 7 Jan. 1856.

Beets, (N.) te Utrecht, L. a. L,
4 Mei 1859.

XI

Behrens, (H.) te Delft, L. a. N.

Mei 1878.
Bemmelen, (J. M. van) te Leiden,

L. a. N. 10 Mei 1873.
Beneden, (P. J. van) te Leuven,

B. L. a. N. 4 Mei 1859.
Berg, (F. J. van den) te Helft. L.

a. N. 4 Mei 1875.
Berg, (L. W. C. van den) te Bata-
via, C. a. L. 19 Mei 1876.
Bergh, (L. Ph. C. van den) te 's Gra-

venhage, L. a. L. 24 Maart 1855.

K. L. April 1876.
Berghaus, (H. K. W.) te Potsdam,

B. L. a. N. 26 Oct. 1851.
Bergsma, (P. A.) te Batavia, C. a.

N. 11 Mei 1872.
Bemelot Moens, (J. C.) te Batavia,

C. a. N. 8 Mei 1878.
Bischoff, (T. L. W.) te Munchen,

B. L. a. N. 8 Mei 1878.
Bleeker, (P.) te 's Gravenhage, C.

a. N. 6 April 1855. L. a" N. 5

Mei 1862. Overl. 24 Jan. 1878.
Bliime, (C. L.) te Leiden, L. a. N. 6

April 1855. Overl. 3 Febr. 1862.
Bluntschli, (J. C.) te Heidelberg,

B. L. a. L. 29 April 1875.
Boogaard, (J. A.) te Leiden, L. a. N.

8 Mei 1865. Overl. 2 Junij 1877.
Boot, (J. C. G.) te AmHterdam, L.

a. L. 2 Mei 1857.
Borret, (Th.) te Fogelmng, L. a.

L. 8 Mei 1865.
Bosch, (E. B. van den) te Goes, L. a.N.

2 Mei 1857. Overl. 18 Jan. 1862.

8 Bosquet, (J.) te Maastricht, L. a.

N. 5 Mei 1856.
Bosscha, (J.) te 's Gravenhage, L.

a. L. 23 Febr. 1855. K. L. 1867.

Overi. 9 Dec. 1874.
Bosscha, (J.) te 's Gravenhage, L.

a. N. 1 Mei 1863.
Brants, {K.) Joppehi] Gorsel,lj. a.N.

26 Oct. 1851. Overl. 27 Nov. 1862.
Breda, (J. G. S. van) te Haarlem,

L. a. N. 26 Oct. 1851. K. L.

Oct. 1858. Overl. 2 Sept. 1867.
BriU, (W. G.) te Utrecht, L. a. L.

24 Maart 1855.
Brink, (R. C. Bakhidzen van den)

te 's Gravenhage, L. a. L. 23 Febr.

1855. Overl. 15 Julij 1865.
Brown, (E,.) te Londen, B. L. a.

N. 26 Oct. 1851. Overl. 10 Junij

1858.
Brumund, (J. F. G.) te Batavia,

C. a. L. 29 April 1854. Overl.

12 Maart 1863.
Brutel de la Eivière, (P. M.) te

Leiden, L. a. N. 8 Mei 1860.
Bünsen, (K. J. von) te Bonn, B. L.

a. L. 4 Mei 1859. Overl. 28 Nov.

1860.
Buys, (J. T.) te Leiden, L. a. L.

5 Mei 1867.
Bvdjs Ballot, (C. H. D.) te Utrecht,

L. a. N. 26 April 1855.
Buysing, (D. J. Storm) te 's Gra-
venhage, L. a. N. 25 Oct. 1851.

R. L. 27 Maart 1869. Overi. 16

Aug. 1870.

c.

Campbell, (M. F. A. G.) te 's Gra-
venhage, L. a. L. 29 April 1875.

Candolle, (A. de) te Genève, B. L.
a. N. 8 Mei 1878.

Carutti, (D.) te Èome, B. L. a. L.

8 Mei 1878.
Chabas, (F. C.) te Chdlons sur Saóne^

B. L. a. L. 8 Mei 1865.

xn

Chevalier, (Mictel) te Parijs, B. L. Conestabile, (G.) te Pertiffia, B. L

a. L, 19 April 1855.
Chys, (J. A. van der) te Batavia,

C. a. L. 5 Mei 1867.
Clerk Maxwell, (J.) te Cambridge,

B. L. a. N. 16 Mei 1877.
Cobet, (C. G.) te Leiden, L. a. L. 23

Febr. 1855. Bed. 8 Sept. 1856.

a. L. 7 Mei 1861. Overl. 21 Jiilij

1877.
Conrad, (F, W.) te 'sGravenhage,

L. a. N. 23 Feb. 1855. Overl.

1 Feb. 1870.
Cosijn, (P. J.) te Leiden, L. a. L.

19 April 1877.

D.

Darwin, (Chs.) te Dmon, Beckenham,

Kent, B. L. a. N. 11 Mei 1872.
David, (J. B.) te Leuven, B. L. a. L.

5 Mei 1862. Overl. 24 Maart 1866.
Delprat, (G. H. M.) te Rotterdam,

L. a. L. 24 Maart 1855. K. L,

1861. Overl. 4 Jan. 1871.
Delprat, (J. P.) te ^sGravenhage,

L. a. N. 26 Oct.l851.R.L.1863.
Dibbits, (H. C.) te UtrecJd, L. a. N.

16 Mei 1877.
Diesen, (G. van) te Middelburg, L.

a. N. 7 Mei 1866.
Dirks, (.T.) te Leeuwarden, L. a. L.

5 Mei 1856.
Donders, (F. C.) te VtreM, L.

a. N. 23 Febr. 1855.

Dove, (H. W.) te Berlijn, B. L.

a. N. 7 Mei 1861.
Dozy, (F.) te Leiden, L. a. N. 23

Febr. 1855. Overl. 7 Oct. 1856 .
Dozy, (R. P. A.) te Leiden, L. a. L.

23 Febr. 1855.
Dumas, (J. B.) te Parijs, B. L.

a. N. 26 Oct. 1851,
Dumontier, (F. A. C.) te Parama-
ribo, C. a. N. 5 Mei 1859. Bed.

8 Aug. 1860.
Duruy, (V.) te Parijs, B. L. a. L.

5 Mei 1867.
Dijk, (C. M. van) te UtrecU, L. a.

N. 23 Febr. 1855. Bed. 21 Maart

1855.

E.

Elias, (P.) te 's GravenJmge, L. a. N.

2 Mei 1857. E. L. 26 Sept. 1874.

Overl. 22 Febr. 1878.
Engelmann, (Th. W.) te Utrecht,

L. a. N. 12 Mei 1870.
Ermerins, (F. Z.) te Groningen, L.

a. N. 6 April 1855. Overl. 29

Mei 1871.

Ermerins, (J. W.) te Groningen,

L. a. N. 23 Febr. 1855. R. L.

19 Febr. 1868. Overl. 2 Maart

1869.
d'Espine, (Baron A.) te Aix, in

Samye, B. L. a. N, 26 Oct. 1851.

Overl. 7 April 1853.

F.

Faradayj (M.) te Londen, B. L. j Faure, (R. T. H. P. L. A. van
a. N. 26 Oct. 1851. Overl. 25 Boneval) te Leiden, L. a. L. 2
Aug. 1867. I Mei 1868.

XIII

Fleischer, (H. L.) te Leipzig, B. L.

a. L. 19 April 1855.
Focke, (H. C.) te Paramaribo, C.

a. N. 23 Febr. 1855. Overl. 29

Junij 1856.
Francken, (C. M.) te Leiden, L.

a. L. 8 Mei 1865.
Fremery, (P. J. J, de) te Utrecht,

L. a. N. 23 Febr. 1855. Overl.

7 Sept. 1855.

Friederich, (R. H. Th.) te Batavia

C. a. L. 1 Mei 1858. Vervallen

1871.
Fruin, (J. A.) te UtrecJd, L. a. L.

5 Mei 1867.
Fruin, (E,. J.) te Leiden, L. a. L,

4 Mei 1859.

G.

Gachard, (L. P.) te Brussel, B. L.

a. L. 19 April 1855.
Gauss, (C. F.) te Göttingen, B. L.

a. N. 26 Oct. 1851. Overl. 23 Febr.

1855.
Geer, (B. J. Lintelo de) te Utrecht,

L. a. L. 4 Mei 1859.
Geuns, (J. van) te Amsterdam, L.

a. N. 26 Oct. 1851.
Ghijben, (J. Badon) te Breda, L.

a. N. 23 Febr. 1855. E. L. 30

Jiinij 1868. Overl. 31 Jan. 1870.
GiUavry, (Th. H. Mac) te Leiden,

L. a. N. 4 Mei 1875.
Gilse, (J. van) te Amsterdam, L.

a. L. 4 Mei 1859. Overl. 26

Mei 1859.
Glavimans, (C. J.) te Rotterdam,

L. a. N. 16 Oct. 1851. Overl.

11 Aug. 1857.
Godefroi, (M. H.) te 's Gravenhage,

L. a. L. 2 Mei 1857.
Goeje, (M. J. de) te Leiden, L. a.

L. 8 Mei 1869.

Göppert, (H. R.) te Breslau, B. L.

a. N. 7 Mei 1861.
Gogh, (J. van) te Amsterdam, L.

a. N. 2 Mei 1857.
Gorkom, (K. W. van) op Java, C.

a. N. 11 Mei 1872.
Goudsmit, (J. E.) te Leiden, L. a.

L. 5 Mei 1862.
Greuve, (F. C. de) te Groningen,

L. a. L. 23 Febr. 1855. R. L.

6 Dec. 1862. Overl. 28 April

1863.
Grinwis, (C. H. C.) te Utrecht, L.

a. N. 3 Mei 1869.
Groen van Prinsterer, (G.) te 's Gra-

venhage, L. a. L. 23 Febr. 1855.

Bed. 27 April 1855.
Grote, (G.) te Londen, B. L. a. L.

2 Mei 1857. Overl. 16Jiunjl871.
Guizot, (F. P. G.) te Parijs, B. L.

a. L. 19 April 1855. Overi. 12

Sept 1874.
Gunning, (J. W.) te Amsterdam,

L. a. N. 4 Mei 1875.

H.

Haan, (D. Bierens de) te Leiden, l Haan, (W. de) te Haarlem, L. a. N.
L. a. N. 5 Mei 1856. | 26 Oct. 1851. Overl. 15 April 1855.

XIV

Halbertsma, (H. J.) te Leiden, L. a. N.

260ct. 1851. Overl. 22 Nov. 1865.
HaU, (H. C. van) te Beeh, L. a. N.

26 Oct. 1851. R. L. 1871. Overl.

12 Jan. 1874.
HaU, (J. van) te Utrecht, L. a. L.

24 Maart 1855. Overl. 19 Maart

1859.
Harting, (D.) te EukJmizen, L. a. L.

8 Mei 1860.
Harting, (P.) te UtrecJd, L. a. N.

23 Febr. 1855.
Hasselt, (A. W. M. van) te 's Gra-

venhage, L. a. N. 5 Mei 1856.
Hasskarl, (J. L.) te Batavia, C. a.

N. 6 April 1855. Vervallen.
Helmholtz, (H.) te Berlijn, B. L.

a. N. 4 Mei 1859.
Heremans, (J. T. J.) te Gettt, B. L.

a. L. 29 April 1875.
Herklots, (J. A.) te Leiden, L. a. N.

2 Mei 1868. Overl. 3 Maart 1872,
Herschel, (John F. W.) te Londen,

B. L. a. N. 1 Mei 1858. Overl.

11 Mei 1871.

Herwerden, (H. van) te Utrecht,

L. a. L. 12 Mei 1870.
Heusde, (J. A. C. van) te 's Gra-

venJiage, L. a. L. 1 Mei 1858.

Bed. 20 Febr. 1872.
Heynsius, (A.) te Leiden, L. a. N.

12 Mei 1864.

Hoek, (M.) te Utrecht, L. a. N. 12
Mei 1864. Overl. 3 Sept. 1873.

Hoekstra, Bz., (S.) te Amsterdam,
L. a. L. 8 Mei 1865.

Hoeven, (A. des Amorie van der)

te Amsterdayn, L. a. L. 23 Febr.

1855. Overl. 29 Julij 1855.
Hoeven, (C. Pruys van der) te

Leiden, L. a. N. 26 Oct. 1851.

R. L. 13 Aug. 1862. Overl. 2

Dec. 1871.
Hoeven, (J. van der) te Leiden,

L. a. N. 26 Oct. 1851. Overl.

10 Maart 1868.
Hoffmann von Fallersleben, (H.) Slot

Corvey bij Höxter, B. L. a. L.

7 Mei 1866. Overl. 19 Jan. 1874.
Hoffmann, (J.) te Leiden, L. a. L. 23

Febr. 1855. R. L. 14 Febr. 1876.

Overl. 19 Jan. 1878.
Hoffmann, (C. K.) te Leiden,- L.

a. N. 4 Mei 1874.
Hofmann, (A. W.) te Berlijn, B. L.

a. N. 4 Mei 1859.
HoUe, (K. F.) te Garoet op Java,

C. a. L. 8 Mei 1869.
Holtius, (A. C.) te Utrecht, L. a.

L. 23 Febr. 1855. R. L. 1857.

Overl. 29 Maart 1861.
Holwerda, (J. H.) te Gorinchem, L.

a. L. 4 Mei 1859. R. L. 8 Nov.

1875.
Horsfield, (Th.) te Londen, B. L.

a. N. 26 Oct. 1851. Overl. 24

.Tulij 1859.
Hulleman, (J. G.) te Leiden, L. a. L.

5 Mei 1856. Overl. 29 Mei 1862.
Humboldt, (A. von) te Berlijn, B.

L. a. N. 26 Oct. 1851. Overl.

6 Mei 1859.

Janssen, (L. J. F.) te Leiden, L. a.
L. 23 Febr. 1855. Overl. 22 Julij
1869.

Jhering, (R.) te Göttingeu, B. L.
a. L. 4 Mei 1874.

XV

Jonckbloet, (J. W. A.) te Leideti, Julieii, (S.) te Parijs, B. L. a. L. 2

L. a. L. 24 Maart 1855.
Jong, (P. de) te UtrecJd, L. a. L.

29 April 1875.
Jonge, (J. K. J. de) te 'sGraven-

hafje, L. a. L. 7 Mei 1866.
Jorissen, (Th.) te Amsterdam, L.

a. L. 4 Mei 1874.

Mei 1857. Overl. 13 Febr. 1873.
Junghuhn, (F. W.) te Batavia, C.

a. N. 6 April 1855. Overl. 20

April 1864.
Juynboll, (T. W. J.) te Leiden, L.

a. L. 23 Febr. 1855. Overl. 16

Sept. 1861.

K.

Kaiser, (F.) te Leiden, L. a. N. 26

Oct. 1851. Overl. 28 Jiüij 1872.
Kappeyne van de Coppello, (J.) te

's Gravenhage, L. a. L. 8 Mei 1860.
Karsten, (S.) te UtrecJd, L. a. L.

23 Febr. 1855. Overl. 7 Mei

1864.
Kemper, (J. de Bosch) te Amster-
dam, L. a. L. 23 Febr. 1855.

Bed. 26 April 1856.
Kerckhoff, (P. J. van) te UtrecJd,

L. a. N. 5 Mei 1862. Overl. 21

Jan. 1876.
Kerkwijk, (Gr. A. van) te 'sGra-

vmJutxje, L. a. N. 23 Febr. 1855.

R. L. 25 Jan. 1868. Overi. 27

Febr. 1871.
Kern, (H.) te Leiden, L. a. L. 7 Mei

1866.

Kinder de Camarecq, (A. W.) op

Java, C. a. L. 7 Mei 1866. Verv.
Kist, (N. C.) te Leiden, L. a. L. 23

Febr. 1855. Overl. 21 Dec. 1859.
Knoop, (W. J.) te '« Gravenhage,

L. a. L. 2 Mei 1857.
Koenen, (H. J.) te Amsterdam, L.

a. L. 23 Maart 1855. E. L. 9

Maart 1874. Overl. 13 Oct. 1874.
Kolk, (J. L. C. Schroeder van der)

te UtrecJd, L. a. N. 26 Oct.

1851. Overl. 2 Mei 1862.
Koster, (W.) te UtrecJd, L. a. N.

7 Mei 1866.
Kuenen, (A.) te Leiden, L. a. L.

4 Mei 1859.
Kun, (L. J. A. van der) te ^sGra-

venJiage, L. a. N. 26 Oct. 1851.

Overl. 26 Jan. 1864.

L.

Land, (J. P. N.) te Leiden, L. a. L.

11 Mei 1872.
Lassen, (C.) te Bomi, B. L. a. L.

4 Mei 1859. Overl. Mei 1876.
Leemans, (C.) te Leiden, L. a. L.

23 Febr. 1855.
Lennep, (J. van) te Amsterdam, L.

a. L. 23 Febr. 1855. Overl. 25

Auar. 1868.

Lepsius, (C. R.) te Berlijn, B. L.
a. L. 19 April 1855.

Levyssohn Nonnan, (H. D.) te Ba-
tavia, C. a. L. 3 Mei 1869.

Liebig, (J. von) te MuncJien, B.L. a.N.
26 Oct. 1851. Overl.l8Maart 1873.

Lindenau, (B. A. von) te Alten-
burg, B. L. a. N. 26 Oct. 1851.
Overl. 21 Mei 1855. ■

XVI

Lobatto, (R.) te Bel/t, L. a. N. j I.yell, (Chs.) te Londen, B. L. a. N.
26 Oct. 1851. Overl. 9 Febr. 11 Mei 1872. Overl. 23 Febr.
1866. i 1875.

M.

Macaulay, (Th. Babington) te Camp-

denJdll, bij Kemitigton, B. L. a. L.

19 April 1855. Overl. 28 Deo.

1859.

Madvig, (J. N.) te Kopenhagen, B.

L. a. L. 19 April 1855.
Maier, (P. J.) te Batavia, C. a. N.

7 Mei 1861.
Matthes, (B. F.) te Makassar, C,

a. L. 7 Mei 1861.
Matthes, (C. J.) te Amsterdam, L.

a. N. 26 Oct. 1851.
Mees, Az., (G.) te Rotterdam, L.
a. L. 4 Mei 1859. R. L. 1872,
Mees, (W. C.) te Amsterdam, L. a,

L. 1 Mei 1858.
Mees, (R. A.) te Groningen, L. a. N

4 Mei 1874.
Mesch, (A. H. van der Boon) te
Leiden, L. a. N. 26 Oct. 1851.
R. L. 28 Maart 1874. Overl. 12
Aug. 1874.
MiUies, (H. C.) te Utrecht, L. a. L.
5 Mei 1856. Overl. 26 Nov. 1868.

Milne Edwards, (H.) te Parijs, B.

L. a. N. 5 Mei 1862.

Miquel, (F. A. W.) te Utrecht, L.

a. N. 26 Oct. 1851. Bed. 26

Junij 1857. L. a. N. 8 Mei 1860.

Overl. 23 Jan. 1871.

Mohl, (H. von) te Tubingen, B. L,

a. N. 26 Oct. 1851. Overl. 1872.

MoU, (W.) te Amsterdam, L. a. L.

24 Maart 1855.
Mommsen, (Th.) te Berlijn, B. L.

a. L. 4 Mei 1859.
Motley, (J. L.) te Londen, B. L.
a. L. 5 Mei 1862. Overl. 29 Mei
1877.
Mulder, (Cl.) te Groningen, L. a. N.
23 Febr. 1855. R. L. 6 Oct.
1866. Overl. 4 Mei 1867.
Miüder, (G. J.) te Bennekom, L. a. N.
26 Oct. 1851. R. L. 28 Nov. 1868.
Mulder, (Ed.) te Utrecht, L. a. N.

4 Mei 1875.
MüUer, (M.) te Oxford, B. L. a. L.
4 Mei 1874.

N.

Naber, (S. A.) te Amsterdam, L. a. L.

8 Mei 1865.
Numan, (A.) te Utrecht, L. a. N, 26

Oct. 1851. Overl. 1 Sept, 1852.

Noldeke, (T.) te Straasbiirg, B. L.

a. L. 8 Mei 1878.
Nijhoff,(Is. x\.\\.)ieArnhem,\j. a. L. 24

Maart 1855. Overl. 20 Junij 1863.

O.

Omalius d'HaUoy, (J. J, d') te Cineg,
B. L. a. N. 26 Oct. 1851. Overl.
Febr. 1875.

Oordt, (J. W. L. van) te 's Graven-
hage, L. a. N. 23 Febr. 1855,
R. L. 1876.

XVTI

Opzoomer, (O. W.) te Utrecht^ L.

a. L. 5 Mei 1856.
Ürtt, (J. E. T.) te Haarlem, L. a.

N. 12 Mei 1870.
Oudemans, Jr., (A. C.) te Delft,

L, a. N. 3 Mei 1869.

Oudemans, (C. A. J. A.) te Amster-
dam, L. a. N. 1 Mei 1858.

Oudemans, (J. A. C.) te Utrecht,
L. a. N. 6 April 1855.

Owen, (R.) te Londen, B. L. a. N.
26 Oct. 1851.

Pinto, (A. A. de) te 'sGravmhage,
L. a. L. 19 April 1877.

Place, (T.) te AniMerdam, L. a. N.
4 Mei 1875.

Plateau, (J.) te Gent, B. L. a. N,

11 Mei 1872.

Pluygers, (W. G.J te Leiden, L. a. L.

12 Mei 1864. Bed. 9 Maart 1867»

Q.

Quack, (H. G. P.) te Amsterdam,
L. a. L. 19 April 1877.

Quetelet, (L. A. J.) te Brussel, B. L. a.
N.26 Oct. 1851.Overi.16Feb.1874.

R.

Rangabé, (A. R.) te Athene, B. L.

a. L. 2 Mei 1857.
Ranke, (L.) te Berlijn, B. L. a. L.

19 April 1855.
Rauwenhoff, (N. W. P.)te Utrecht,

L. a. N. 1 Mei 1863.
Rawlinson, (H. C.) te Londen, B. L.

a. L. 4 Mei 1859.
Rees, (O. van) te Utrecht, L. a.

N. 7 Mei 1866. Overi. 24 Mei

1868.
Rees, (R. van) te Utrecht, L. a. N.

26 Oct. 1851. R. L. 24 Mei 1867.

Overi. 23 Aug. 1875.
Regnault, (V.) te Parijs, B. L.

a. N. 8 Mei 1860. Overi. 19

Jan. 1878.
Reinwardt, (C. G. C.) te Leiden,

R. L. a. N. 26 Oct. 1851. Overi.
. 6 Maari; 1854.
Réville, (A.) te Rotterdam, L. a. L.

5 Mei 1862. Verv. 10 Maart 1873.

B. L. a. L. 10 Mei 1873.

Jaarboek 1878.

Roorda, (T.) te Leiden, L. a. L.

23 Febr. 1855. R. L. 1871. Overi.

5 Mei 1874.
Rosé, (W. N.) te 'sGravenhage, L.

a. N. 26 Oct. 1851. R. L. 1872.

Overi. 12 Oct. 1877.
Rossi, (G. B. de) te Bome, B. L.

a. L. 19 April 1877.
Rost van Tonningen, (D. W.) te Cheri-

hon (op Java) C. L. a. N. 7 Mei

1861. Vervallen.
Roiüez, (J.) te Gent, B. L. a. L.

2 Mei 1857. Overi. 16 Maart 1878.
Rueb, (A. S.) te Utrecht, L. a. N. 26

Oct. 1851. Overi. 11 Maart 1854.
Rutgers, (A.) te '5 Gravenhage, L.

a. L. 23 Febr. 1855. R. L. 12

Aprü 1875. Bed. 21 Sept. 1877.
Rijk, (J. C.) te 's Gravenhage, R.

L. a. N. 26 Oct. 1851. Overi. 2

Mei 1854.
Rijke, (P. L.)

1 Mei 1863.

te Leiden, L. a X.

B

XVIII

s.

Sagra, (Ramon de la) te Parijs, B. L.

a. N. 26 Oct. 1851. Overl. 25

Mei 1871.
Sande Lacóste, (C. M. van der) te

Amsterdam, L. a. N. 3 Mei 1869.
Savigny, (F. von) te Berlijn, B. L.

a. L. 19 April 1855. Overl. 25

Oct. 1861.
SchefFer, (J. G. de Hoop) te Am-
sterdam, L. a. L. 11 Mei 1872.
Schlegel, (G.) op Java, C. a. L. 10

Mei 1873. Bed. 15 Oct. 1877.
Schlegel, (H.) te Leiden, L. a. N.

23 Febr. 1855. R. L. 1874.
Schneevoogt, (G. E. Voorhelm) te

Amsterdam, L. a. N. 23 Febr.

1855. Overl. 17 Aiig. 1871.
Scholten, (J. H.) te Leiden, L. a.

L. 5 Mei 1856.
Sebastian, (A. A.) te Amsterdam,

L. a. N. 23 Febr. 1855. Bed.

17 Dec. 1856.
Seelig, (H. G.) te Breda, L. a. N.

23 Febr. 1855. R. L. 1856. Overl.

3 Oct. 1864.
Selenka, (E.) te Leiden, L. a. N. 10

Mei 1873. Bed. 28 Maart 1874.
Simons, (G.) te 's Gravenhage, L.

a. N. 26 Oct. 1851. Overl. 17

Nov. 1868.

Six, (J. P.) te Amsterdam,, L. a. L.

5 Mei 1862.
Sloet, (L. A. J. W.) te Arnhem, L.

a. L. 5 Mei 1856. E. L. 28

Maart 1876.
Stamkart, (F. J.) te Belft, L. a. N.

26 Oct. 1851. R. L. 27 Maart

1875.
Staring, (W. C. H.) op Boekhorst bij

Lochem, L. a. N. 23 Febr. 1855.

Overl. 4 Jiinij 1877.
Stratingli, (G. Acker) te Groningen,

L. a. L. 7 Mei 1861. R. L.

12 April 1875. Overl. 22 Oct.

187(^.
Stieltjes, (T. J.) te Rotterdam, L.

a. N. 2 Mei 1868.
Stuart, (A. B. Goten) te Batavia,

C. a. L. 3 Mei 1868. Overl. 4

Febr. 1876.
Stuart, (L. Cohen) te Delft. L. a.

N. 8 Mei 1865.
Struve, (O.) te St. Petershurg, B.

L. a. N. 4 Mei 1874.
Snringar, (W. F. R.) te Leiden, L.

a. N. 5 Mei 1861.
Swaving, (C.) te Buitenzorg (op

Jam), C. a. N. 23 Febr. 1855.

Vervallen.

T.

Tellegen, (B. H. D.) te Groningen,

L. a. L. 3 Mei 1869.
Temminck, (C. J.) ie Leiden, R.L.a.N.

26 Oct. 1851. Overl. 30 Jan. 1858.
Teysmann, (J. E.) te Buitenzorg (op

\Tava), C. a. N. 8 Mei 1865.
Theiner, (A.) te Rome, B. L. a. L.

4 Mei 1859. Overl. 10 Aug. 1874.

Thomson, (W.) te Glasgow, B. L.

a. N. 4 Mei 1874.
Tideman, (B. J.) te Amsterdam, L.

a. N. 10 Mei 1873.
Tiedemann, (F.) te ilf?McAÉ;w,B.L.a.N,

26 Oct. 1851. Overl. 23 Jan. 1861.
Tuuk, (N. H. van der) op Bali^

C. a. L. 2 Mei 1868.

XIX

ü.

UUmami, (C.) te Üarhruhe, B. L.lUrsel, (de Hertog van) te Brimel,
a. L. 19 April 1855. Overl. 12 B. L. a. N. 26 Oct. 1851. Overl.
Jan. 1865. I 27 Sept. 1860.

V.

Verdam, (G. J.) te Leiden, L. a. N.

26 Oct. 1851. Overl. 29 Oct. 1866.
Verbeek, (R. D. M.) te Padang, C.

a. N. 8 Mei 1878.
Verloren, (M. C.) te Amersfoort^

L. a. N. 2 Mei 1857.
Verwijs, (E.) te Leiden, L. a. h

3 Mei 1869.
Veth, (P. J.) te Leiden, L. a. L.

8 Mei 1865.
Virchow, (R.) te Berlijn, B. L. a.

N. 8 Mei 1860.
Vissering, (S.) ie Leiden, L. a. N.

7 Mei 1861.
Vogelsang, (H.) te Belft, L. a. N.

2 Mei 1868. Overl. 6 Junij 1874.

Vollenhoven, (S. C. Snellen van) te

's Gravenliage, L. a. N. 8 Mei 1860.
Vosmaer, (C.) te 'sGravenhcuje, L.

a. L. 11 Mei 1872.
Vries, Az., (G. de) te 'sGravenkage,

L. a. L. 2 Mei 1857.
Vries, (M. de) te Leiden, L. a. L.

23 Febr. 1855.
Vries, (H.de) te Amsterdam, L. a. N.

8 Mei 1878.
Vriese, (H. W. de) te Leiden, L. a. N.

26 Oct. 1851. Overl. 23 Jan. 1862.
Vrolik, (G.) te Amsterdam, R. L. a. N.

26 Oct. 1851. Overl. lONov. 1859.
Vrolik, (W.) te Amsterdam, Ij. a. N.

26 Oct. 1851. Overl. 22 Dec. 1863,

w.

Waals, (J. D. van der) te Amster-
dam, L. a. N. 4 Mei 1875.

Wal, (J. de) te Deventer, L. a.
L. 24 Maart 1855.

Wassink, (G.) te Batavia, C. a.
N. 2 Mei 1857. Overl. 17 Oct.
1864.

^V'eber, (W.) te Göttinqen, B. L.
a. N. 2 Mei 1868.

Z.

Zaaijer, (T.) te Leiden,
4 Mei 1874.

L. a. N.

Willigen, (V. S. M. van der) te Haar-
lem, L. a. N. 2 Mei 1857. Overl.
19 Febr. 1878.

Winkel, (L. A. te) te Leiden, L. a. L.
Mei 1861. Overl. 24 April 1868.

Wijck, (B. H. C. K. van der) te
Groningen, L. a. L. 3 Mei 1869,

Wöhler, (F.) te Göttingen, L. a. N,
4 Mei 1875.

Zeeman, (J.) te Amsterdam, L. a. N.
11 Mei 1870,

B*

LIJST

BINNEN- EN BUITENLANDSCHE

ACADEMIËN, GELEERDE GENOOTSCHAPPEN
EN INSTELLINGEN,

WAARMEDE DE KONINKLIJKE AKADEMIE VAN

WETENSCHAPPEN DOOR RUILING DER UITGEGEVEN WERKEN

IN VERBINDING IS.

NEDERLAND,

Hoogeschool, te Leiden.

Utrecht.

Groningen.

Polytechnische school, te Delft.

Universiteit, te Amsterdam.

Koninkliike Militaire Akademie, te Breda.

Maatschappij (llollandsche) der Wetenschappen, te Haarlem.
der Nederlandsche Letterkunde, te Leiden.

(Nederlandsche) ter bevordering van Nijverheid,

te Haarlem

ter bevordering der Bouwkunst, te Amsterdam.

Genootschap (Teylers tweede), te Haarlem,

(Zeeuwschi der Wetenschappen, te Middelburg.

(Provinciaal Utrechtsch) van Kunsten en Weten-
schappen, te Utrecht.

(Historisch), gevestigd te Utrecht.

(Bataafsch) der proefondervindelijke Wijsbegeerte,

te Rotterdam.

XXII

Genootschap (Provinciaal) van Kunsten en Wetenschappen in
Noord-Brabant, te 's Hertogenbosch.

(Wiskundig) onder de zinspreuk: Een onver-
moeide arbeid komt alles te boven, te Amsterdam.

(Koninklijk Zoölogisch): Natura ArtisMagistra,

te Amsterdam.

ter bevordering van Natuur-, Genees- en Heel-
kunde, te Amsterdam.

(Friesch) voor Geschied-, Oudheid en Taalkunde,

te Leeuwarden.

Instituut (Koninklijk) van Ingenieurs, te 's Gravenhage.

voor de Taal-, Land- en Volkenkunde

van Neêrlandsch Indië, te Delft.
(Koninklijk Nederlandsch Meteorologisch), te Utrecht.

Nederlandsche Entomologische Vereeniging, te Leiden.
Vereeniging (Overiisselsche) tot ontwikkeling van provinciale

welvaart, te Zwolle.
Nederlandsch Tijdschrift voor Geneeskunde, te Amsterdam.
Nederlandsche Maatschappij tot bevordering der Geneeskunst,

te Amsterdam.
Vereeniging voor* Volksvlijt, te Amsterdam.
Nederlandsche Handelmaatschappij, te Amsterdam.
Boekerij van de Tweede Kamer der Staten-Generaal, te 'sGra-

venhage.
Provinciale Bibliotheek van Friesland, te Leeuwarden.
Openbare Bibliotheek, te Amsterdam.
Stadsboekerij, te Zutphen.
Stads-Bibliotlieek, te Deventer.
Provinciale Bibliotheek, te Middelburg.
Leesmuseum, te Amsterdam.
Rotterdamsch Leeskabinet, te Rotterdam.
Nederlandsche dierkundige Vereeniging, te Leiden.

OOST-INDIË.

Bataviaasch Genootschap der Kunsten en Wetenschappen, te
Batavia.

XXTII

Koninklijke Natuurkundige Vereeniginging iu Ned. Indië, te
Batavia.

Nederlandsch-Indiscbe Maatschappij van Nijverheid, te Batavia.

Vereenigiug tot bevordering der geneeskundige Wetenschap-
pen, te Batavia.

WEST-INDIË.

Koloniale Bibliotheek, te Suriname.

BELGIË.

Académie royale des Sciences, Lettres et Arts de Belgique,
te Brussel.

de Médecine de Belgique, te Brussel.

Socie'té malacologique de Belgique, te Brussel.

entomologique beige, te Brussel.

Observatoire royal, te Brussel.

Académie d'Archéologie de Belgique, te Antwerpen.
Société royale des Sciences, te Luik.
Willems-Fonds, te Gent.
Université catholique de Louvain, te Leuven.

F R A N K R IJ K.

Académie nationale des Sciences, te Parijs.

Ecole nationale polytechnique, te Parijs.

Bibliothèque du Comité des Travaux historiques et des Sociétés

savautes, te Purijs.
Bibliothèque du Ministère de l'Agriculture, du Commerce et

des Travaux publics, te Parijs.
Muséum d'lfistoire naturelle, te Parijs.
Académie naturelle de Médecine, te Parijs.
Société de Biologie, te Parijs.
Ministère de la guerre, te Parijs.
Bibliothèque nationale, te Parijs.
Société botanique de France, te Parys.

mathématique de France, te Parijs.

Journal d'lTygiène (Pietra Santa), te Parijs.

Académie nationale des Sciences, Belles-Lettres et Arts te Lvoii.

XXIV

Sociétc nationale d'Agriculture, d'Histoire naturelle et d'Arts
utiles, te Lyon.

Linnéenne, te Lyon.

de Normandie, te Caen.

Académie des Sciences, Arts et Belles-Lettres, te Caen.

Société des Antiqaaires de Normandie, te Caen.

Académie nationale des Sciences, Tnscriptions et Belles-Lettres,

te Toulouse.
de Législation, te Toulouse.

nationale des Sciences, Belles-Lettres et Arts, te

Bordeaux.

Société des Sciences physiquc et naturelles, te Bordeaux.
Académie des Sciences, Arts et Belles-Lettres, te Dijon,
Société d'Agriculture et d'Industrie agricole de la Cóte d'or,

te Dijon.
Académie des Sciences, Belles-Lettres et Arts, te Rouaan.

des Sciences et Lettres, te Montpellier.

nationale de Savoie, te Chambéry.

de Stauislas (Société des Sciences, Lettres et Arts),

te Nancy.

Société des Sciences, te Nancy^.
Académie d'Émulatiou, te Kamerrijk.

Société nationale des Sciences, d'Agriculture et des Arts, te
Rijssel.

dunkerquoise pour l'encouragement des Sciences, des

Lettres et des Arts, te Duinkerken.

académique de St. Quentin (Sciences, Arts, Belles-
Lettres, Agriculture et Industrie), te St. Quentin.

nationale d'Agriculture, Sciences et Arts de l'Arron-

dissement de Valenciennes, te Valenciennes.

de l'Histoire et des Beaux-Arts de la Plandre mari-

time, te Bergues.

agricole, scientifique et littéraire des Pyrénées orieu-

tales, te Perpignan.

des Sciences naturelles, te Cherbourg.

(les Antiquaires de Picardie, te Amiens.

de la Morinie, te St. Omer,

XXV

GKOOT-BRITTANNIË en IERLAND.

Hoyal Society, te Londen.

Astronomical Society, te Londen.

Medical and Chirurgical Society, te Londen.

Geographical Society, te Londen.

Zoological Society, te Londen.
Linnean Society, te Londen.
Hydrographical Office (Admiralty), te Londen.
East-India Company, te Londen.
Philological Society, te Londen.
Anthropological Society, te Londen.
Clinical Society, te Londen.

Publishers of the Medical Record, te Londen.
Royal Observatory, te Green wich.
Cambridge Philosophicai Society, te Cambridge.
Literary and Piiilosophical Society, te Manchester.
Royal Society, te Edinburg.

Observatory, te Edinburg.

Dublin Society, te Dublin.

Catholic University of Ireland, te Dublin.

Irish Academy, te Dublin.

Geological Society, te Dublin.
Natural llistory Society, te Dublin.
Philosophicai Society, te Glasgow.

OOSTENRIJK.

Kaiserliche Akademie der Wissenschaften, te Weenen.
K. K. geologische Reichsanstalt, te Weenen.
K. K, geographische Gcsellschaft, te Weenen.
Zoologisch-botanische Gesellschaft, te Weenen.
Anthropologische Gesellschaft, te Weenen.
Königlich-böhmische Gesellschaft der Wissenschaften, te Praag.
Böhraischer Mathematiker-Verein, te Praag.
Académie des Sciences de llongrie, te Pesth.
Verein für vaterlaudische Naturkunde, te Presburg.
Das tirolische Ferdinandeum, te Innsbrück.

XXVT

Société historiqne de Styrie, te Gratz.
Naturwissenschaftlicher Verein für Steiennark, te Gratz.
Naturforschender Verein, te Brünn.

DUITSCHLAND.

Königliche Akademie der Wissenschaften, te Berlijn,

Königliche Sternwarte, te Koningsbergen.

Physikalisch ökonomische Gesellschaft, te Koningsbergen.

Naturforsehende Gesellsciiaft, te Dantzig.

Universiteit te Greifswald.

Naturforsehende Gesellschaft für vaterlandische Kultur, te

Breslau.
Oberlausitzische Gesellschaft der Wissenschaften, te Görlitz.
Die Philomathie, te Neisse
Naturforsehende Gesellschaft, te Halle.
Naturwissenschaftlicher Verein für Sachsen und Thüringen,

te Halle.
Verein von Altherthumsfreunden im Rheinlande, te Bonn.
Naturhistorischer Verein der preussischen Rheinlande u. West-

phalens, te Bonn.
Königliche Universitats-Bibliothek, te Bonn.
Gesellschaft für nützliche Forschuugen, te Trier.
Kieler Universitats-Bibliothek, te Kiel.
Königliche Sternwarte, te Kiel.

Königliche Gesellschaft der Wissenschaften, te Gottingen.
Naturforsehende Gesellschaft, te Emden.
Gesellschaft zur Beförderung der gesamniten Naturwissenschaf-

ten, te Marburg.
Verein für Naturkunde, te Fulda.
Wetterauische Gesellschaft für die gesammten Naturwissen-

schaften, te ilanau.
Verein für Naturkunde, te Wiesbaden.
Senckenbergische Stiftung, te Frankfort a/M.
Zoologische Gesellschaft, te Frankfort a/M.
K. K. Leopoldinisch Carolinische deutsche Akademie der Na-

turforscher, te Hresden.

XXVII

Vereiu für Erdkunde, te Dresden.
Köuiglicli sachsische Gesellschaft, te Leipzig.
Fürstlich Jablouowskische Gesellschaft, te Leipzig.
Astronomische Gesellschaft, te Leipzig.
Königliche Akadeinie der Wissenschaften, te Muuchen.
K. Hof- und Staatsbibliothek, te Munchen.
Physikalischmedicinische Gesellschaft, te Würzburg.
Historischer Verein für Unterfranken und Aschaffenburg, te

Würzburg,
Naturhistorischer Verein, te Augsburg.
Naturforschende Gesellschaft, te Bamberg.
Zoologisch raineralogischer Verein, te Regensburg,
Germanisches National-Museum, te Neurenberg.
PoUichia, naturwissenschaftlicher Verein der Rheinpfalz, te

Dürkheim.
Verein für vaterlandische Naturkunde, te Stuttgart.
Bibliothèque royale, te Stuttgart.
Gesellschaft zur Beförderung der Naturwissenschaften, te Frei

burg (in Breisgau).
Naturhistorisch-medizinischer Verein, te Pleidelberg.
Grossherzogliche Sternwarte, te Mannheim.
Oberhessische Gesellschaft für Natur- und ITeilkunde, te Giessen.
Verein für Naturkunde, te Offenbach a/M.
Verein der Freunde der Naturwissenschaften in Mecklenburg,

te Neubrandenburg.
Geographische Anstalt, te Gotha.
Naturwissenschaftlicher Verein, te Hamburg.
Verein für naturwissenschaftliche Unterhaltung, te Hamburg.
Naturforschender Verein, te Bremen.
Bibliothèque municipale, te Straasburg.
Verein für Nassau'sche Alterthumskunde und Geschichtsfor-

schung, te Wiesbaden.

LUXEMBURG,
Institut luxembourgeois, te Luxemburg.

ZWITSERLAND.
Société de Physique et d'Histoire natarelle, te Genève.

XXVIII

Öociété helvétique des Sciences naturelles, te Bern.

bernoise pour les Sciences naturelles, te Bern.

vaudoise des Sciences naturelles, te Lausanne.

ITALIË.

Accademia Reale dei Lincei, Ie Rome.

della Scienze dell' Istituto di Bologna, te Bologua.

K. Istituto di Scienze, Lettre ed Arti, te Venetië.

Istituto Lorabardo di S(.ieo«ie, Lettere ed Arti. te Milaan.
Accademia Reale delle Scienze, te Turijn.

— te Modena.

Cosmos. (Guido Cora), te Turijn.
Accademia Reale delle ."Scienze, te Napels.
Dr. Dohrn, Palazzo Torlonia, te Napels.

Consiglio di perfezzionamento annesso al R. Istituto tecnieo,

te Palermo.
R. Biblioteca nazionale, te Florence.
Archivio per l'Antropologia e la Etoologia, te Florence.
Societa Adriatica di Scienze naturali, te Triest.

Toscana di Scienze naturali, te Pisa.

POKTUGAL.

Academia Reale das Sciencias, te Lissabon.

SPANJE.

La Real Academia de Ciencias, te Madrid.
iVcademia Especial de Ingenieros, Madrid.

ZWEDEN EN NOOEWEGEN.

Kongelige Vetenskabs-Akaderaie, te Stockholm.

Bureau de la Recherche géologique de la Suède, te Stockholm.

Societas Scientiarum, te Upsala.

Universitas Oarolina, te Lund.

Kongelige Frederiks üniversitat, te Christiania.

Norske Videnskabs Selskab, te Drontheim.

XXIX

DENEMARKEN.

KoDgelige Danske Videnskabernes Selskab, te Kopenhagen.
Société royale des Antiquaires du Nord, te Kopenhagen.

E U S L A N D.

Académie impériale des Sciences te St. Petersburg.
Museé impérial de FErmitage, te St. Petersburg.
Observatoire physique central, te St. Petersburg.
Commission impériale archéologique, te St. Petersburg.
Société géographique de Russie, te St. Petersburg.
Jardin impérial botanique, te St. Petersburg.
Société impériale des Naturalistes, te Moskou.
Musée public, te Moskou.
Observatorium, te Pulkowa
Societas Scientiarum Fennica, te Heisingfors.
Académie des Sciences, te Dorpat.
Naturforscher-Gesellschaft, te Dorpat.
Naturforschender Verein, te Riga.

AZIË.

Meteorological Committee, te Calcutta.

Deutsche Gesellschaft fïïr Matur- und Vulkerkunde Ost-Asien's,
te Yedo.

AFRIKA.

Société Khédiviale de Géographie, te Caïro.

AMERIKA.

American Academy of' Arts and Sciences, te Boston and

Cambridge, Massachusetts.
Bostoji Society of Natural History, te Boston.
Observatory of Harvard College, te Cambridge, (Mass.)
State-Librarv of New-York, te Albauy.
Adirondack Survey Office, te Albany.
Academy of Natural Sciences, te Philadelphia.
American Philosophical Society, te Philadelphia.

Xxx

American Association for the advaucement of Sciences, te

Philadelphia.
Wagner Free Tnstitute of Science, te Philadelphia.
Smithsonian lustitution, te Washington.
Department of "Agriculture of the U. S. of America, te

Washington.
National Academy of Sciences, te Washington.
Surgeon-General's Office Library, te Washington.
Office U. S. Geological Survey of the Territories, te Washington.
American Medical Association, te Washington.

Journal of Sciences and Arts, te Newhaven.

Connecticut Academy of Arts and Sciences, te Newhaven.

Michigan-State Agricultural Society, te Détroit.

Academy of Science, te St. Louis (Missouri).

EUiot-Society of Natural lïistory, te Charleston (Zuid-Carolina).

Ohio-State Board of Agriculture, te Columbus.

State University of lowa, te Des Moines.

Chicago Academy of Sciences, te Chicago.

California Academy of Natural Sciences, te San Francisco.

Sociedad de Ciencias fisicas y naturales de Caracas, te Caracas

(Venezuela).
Wisconsin-State Agricultural Society, te Madisou.
Wisconsin Academy of Sciences, Arts and Lettres, te Madison.
Canadian Institute, te Torento.
Musee nacional, te Rio-Janeiro.
Central meteoiological Observatory, te Mexico.

AUSTEALTË.

Public Library, te Melbourne.

Linnean Society of New South Wales, te Sydney.

Royal Society of New South Wales, te Sydney.

REGLEMENT

KONINKLIJKE AKADEMIE

WETENSCHAPPEN.

REGLEMENT

voor de koninklijke akademie van wetenschappen.

Art. 1.

Er is voor bet geheele Rijk eene Koninklijke Akademie
van Wetenschappen, gevestigd te Arasterdam.

Art. 2.

De Akademie is bestemd tot:

a. een raadgevend ligchaam voor de Regering op het ge-
bied der wetenschap ;

b. een middenpunt van zaraenwerking voor de beoefenaars
der wetenschap in Nederland en zijne Overzeesche Bezittingen ;

c. een band van vereeniging tusschen de geleerden van
Nederland en die van andere landen ;

d. eene inrigting ter bevordering van zoodanige wetenschap-
pelijke onderzoekingen en ondernemingen, die slechts door za-
menwerking van de beoefenaars der wetenschap en door on-
dersteuning der Regering kunnen tot stand gebragt worden.

Art. 3.

Ter bereiking van dit doel zal de Akademie :

a verslag doen over zaken waaromtrent de Regering haren
raad zal inwinnen ;

h. voorstellen aan de Regering rigten betreffende belangen
der wetenschap, en zich te dien einde, voor zoo veel noodig
is, wenden tot de Hoofden der Departementen van Algemeen
Bestuur;

c, de pogingen van beoefenaars der wetenschap buiten de
Akademie ondersteunen, wanneer deze bevonden worden daarop

Jaaeboek 1878. C

XXXIV

aanspraak te hebben en hun te dien einde gelegenheid geven
hunne geschriften, werkzaamheden of voorstellen aan haar
oordeel te onderwerpen ;

d. voor zoo veel bij de ontwikkeling der wetenschap daar-
aan behoefte blijkt te bestaan, prijsvragen uitschreven en de
goedgekeurde antwoorden bekroonen en uitgeven ;

e. de uitgave van zoodanige belangrijke werken op zich
nemen, als anders voor den opbouw der wetenschap waar-
schijnlijk zouden verloren gaan;

f. beraadslagen over de wetenschappelijke mededeelingen
harer leden en de slotsommen daarvan openbaar maken;

g. de geschriften welke zy uitgeeft, aan gelijksoortige bui-
tenlandsche instellingen toezenden, en pogen de werken door
deze in het licht gegeven, in ruiling daarvoor te bekomen;

II. eene wetenschappelijke briefwisseling onderhouden met
hare buitenlandsche leden en met hare in 'sRijks Overzeesche
bezittingen gevestigde correspondenten.

Art. 4.

, De Akademie bestaat uit twee af deelingen:

eene voor de Wis- en Natuurkundige Wetenschappen, en
eene voor de Taal-, Letter-, Geschiedkundige en Wijsgeerige
Wetenschappen.

Art. 5.

Elke dezer afdeelingen telt ten hoogsten vijftig gewone of
binneiilandsche leden, twintig buitenlandsche leden, en in de
Overzeesche Bezittingen des Rijks tien correspondenten.

Art. 6.

De leden en correspondenten zullen zooveel mogelijk alle
vakken van wetenschap moeten vertegenwoordigen. Zij worden
door de Afdeelingen benoemd.

De benoemingen worden aan den Minister van Binnenland-
sche Zaken medegedeeld en door dezen aan de bekrachtiging
des Kuuiiigs ouder worpen.

XXXV

Art, 7.

Ter benoeming van nieuwe leden en correspondenten wordt,
zoo er openstaande plaatsen zijn en de vervulling door de Af"
deeling noodig wordt geootdeeld, jaarlijks, in de maand April,
in elke Afdeeling eene bijzondere vergadering gehouden op den
dag vóór de na te melden vereenigde vergadering der Akademie.

De keuze geschiedt uit eene vooraf opgemaakte lijst van
candidateu, wier aanspraken op het lidmaatschap door de leden
der Afdeeling overwogen worden.

De wijze van verkiezing wordt door het Reglement van Orde
voor elke Afdeeling bepaald.

Art. 8.

Wanneer een gewoon lid den ouderdom van zeventig jaren
heeft bereikt, wordt hij onder de Rustende leden opgenomen.

Op gronden ter beoordeeling van de Afdeeling waartoe hij
behoort, kan aan een gewoon lid dat dien ouderdom nog niet
heeft bereikt, op zijn verzoek, de titel van Rustend lid worden
toegekend.

De Rustende leden hebben de regten, zonder de verpligtingen,
der gewone leden.

Hunne plaats kan door nieuwe benoeming worden aangevuld.

Art. 9.

Gewone leden die, zonder wettige reden van verontschuldi-
ging, zich gedurende twee jaren geheel aan de werkzaamheden
der Akademie en de bijwoning der vergaderingen onttrekken,
zullen gerekend worden afstand van hun lidmaatschap te heb-
ben gedaan.

Aet. 10.

Elke Afdeeling houdt eenmaal in de maand eene gewone ver-
gadering, met uitzondering van de maanden Julij en Augustus.
Ook kunnen buitengewone vergaderingen worden belegd.

De gewone vergaderingen worden in het openbaar gehouden.
De tyd van hare opening en sluiting, benevens al wat tot de

C*

XXXVI

regeling der werkzaambeden behoort, wordt door bet Reglement
van Orde voorgescbreven.

De gewone leden der Akademie bebben regt van zitting in
alle gewone vergaderingen, docb zullen in de Af deeling tot
welke zij niet bebooren, alleen eene raadgevende stem kunnen
uitbrengen.

Art. 11.

Üe correspondenten, geroepen om door wetenscbappelijke
mededeelingeu tot bet doel der Akademie mede te werken,
bebben, bij tijdelijk verblijf in bet moederland, zitting in de
Afdeeling waartoe zij behooren, met eene raadgevende stem.

Art. 12.

De Akademie houdt jaarlijks in de maand April eene ver-
eenigde vergadering der beide Afdeelingen met gesloten deuren,
waarin de volgende werkzaambeden plaats bebben :

a. verslag van den staat en de werkzaambeden der Akademie ;
h. rekening en verantwoording over bet afgeloopen jaar;

c. raming der uitgaven voor het volgend jaar;

d. regeling van algemeene buishoudelyke belangen.

Art. 13.

De Akademie is geregtigd, op onbepaalde tijden eene pleg-
tige vereenigde vergadering in bet openbaar te houden, waar-
van vooraf een programma wordt vastgesteld, en tot welker
bijwoning de Koning en de leden van het Koninklijk Huis
worden uitgenoodigd.

Art. 14.

Een naauwkeurig verslag van den staat en de werkzaam-
beden der Akademie wordt jaarlijks aan den Koning, en in
afschrift aan den Minister van liiunenlandscbe Zaken, aange-
borlen. Dit veislnii^ wordt volgens Art. 12 vooraf aan de goed-
keuring der Akademie oudcrwuipen.

XXXVIl

Art. 15.

Elke Afdeeliug bekleedt bij afwisseling om bet andere jaar
den voorrang. De overgang heeft plaats na den afloop der
vereenigde zitting in Art. 12 vermeld.

Art. 16.

De Voorzitter der Afdeeliug (-.io tiidelijk den voorrang heeft»
is Algemeene Voorzitter der Akad^mie en bestuurt hare ver^
eenigde vergaderingen.

Art. 17.

Elke Afdeeliug benoemt haren Voorzitter en Onder Voorzitter
voor den tijd van écu jaar, en haren Seci'etaris voor den tijd
van vijf achtereenvolgende jaren: allen zijn by hunue aftreding
herkiesbaar.

De Onder- Voorzitters en Secretarissen wonen te Amsterdam.

De wijze van verkiezing wordt door het Reglement van Orde
geregeld.

De gedane keuzen worden aan den Minister van Binnenland-
sche Zaken medegedeeld, en door dezen aan den Koning ter
goedkeuring voorgedragen.

Art. 18.

De Voorzitters, Onder- Voorzitters en Secretarissen der beide
Afdeelingeu maken te zamen het Algemeen Bestuur der Aka-
demie uit.

Art 19.

Het Algemeen Bestuur benoemt de beambten der Akademie,
en is belast met al wat tot de algemeene huishouding en de
regeling der uitgaven behoort.

Het kan, zoo dikwijls het dit noodig acht, eeue vereenigde
vergadering der Akademie bijeenroepen.

XXXVIII

Art. 20.

Een der beide Secretarissen is tevens, zoo lang hij zijne
betrekking bekleedt, Algemeene Secretaris der Akademie, en
met de zorg voor hare boekerg en het beheer van hare geld-
middelen belast.

Hg -ïvordt benoemd door de Akademie in de vereenigde
vergaderingen der beide Afdeelingen in de maand April.

Art. 21.

De betrekkingen van Voorzitter en Onder-Voorzitter zijn
onbezoldigd.

Voor de Secretarissen wordt bij de jaarlijksche raming van
de uitgaven der Akademie eene som van vijftienhonderd gul-
den uitgetrokken, waarvan twee derde gedeelten, en alzoo dui-
zend gulden, aan den Algemeen en Secretaris worden toegelegd.

De gewone leden, buiten Amsterdam wonende, hebben, zoo
dikwerf zij ter vergadering komen, aanspraak op eene vergoe-
ding van reis- en verblijfkosten.

Art. 22.

De Akademie is gemagtigd, aan de Regering behoorlijk ont-
wikkelde en met reden omkleede voorstellen te doen, ten einde,
boven haar jaarlijksche subsidie, tijdelijk te worden te gemoet
gekomen voor een bepaald door haar aangewezen doel.

Art. 23.

Elke Afdeeling stelt een Reglement van Orde vast, dat aan
de goedkeuring van den Minister van Binnenlandsche Zaken
wordt onderworpen.

Behoort bij Koninklyk besluit van den 23stea February
1855, N". 1.

My bekend,

De Minister van Binnenlandsche Zaken,

VAN RkKNEN.

XXXIX

REGLEMENT VAN ORDE

VOOR DE AFDEELINPr WIS- EN NATÜURKUxVDIGE WETENSCHAPPEN.

WBRKZA.AMHEÜEN DER LEDEN.

§ 1.

De gewone vergaderingen der Afdeeling worden, met uitzon-
dering der maanden Juli] en Augustus, gehouden op den laat-
sten Saturdag van elke maand.

§ 2.

De leden der Afdeeling Taal-, Letter-, Geschiedkundige en
Wijsgeerige Wetenschappen, de gewone vergaderingen der Af-
deeling Wis- en Natuurkundige Wetenschappen bijwonende,
hebben regt op vergoeding van reis- en verblyf kosten.

Elk lid der Akademie ontvangt, ten minsten vier dagen vóór
de gewone vergaderingen van elke Afdeeling, een brief van
uitnoodigiug, waarin zooveel mogelijk de onderwerpen worden
vermeld die behandeld zullen worden.

§3.

De gewone vergaderingen worden op het in den brief van
beschrijving vermelde en door den Voorzitter bepaalde uur
geopend, en uiterlgk te drie uren gesloten.

Mogt de vergadering verlenging van dezen termijn verlan-
gen, dan is de Voorzitter geregtigd haar toe te staan.

§4.

De werkzaamheden der gewone vergaderingen zijn :
1°. het doen van verslag over zaken, waaromtrent de Rege-
ring den raad der Afdeeling mogt hebben ingewonnen ;
20. beraadslagingen over voorstellen aan de Regering, be-
treffende de belangen der wetenschap ;

XL

30. het aanbooreu van eu beraadslagen over mededeeUngen
en voorstellen, betreffende onderwerpen van wetenschap.

Tot dit laatste doei wordt jaarlijks in de buitengewone ver-
gadering van April een rooster vastgesteld van de spreekbeurten,
zoo als die achtereenvolgend in de gewone vergaderingen der
Afdeeling door de gewone leden zullen worden vervuld. Het
ontwerp van den rooster wordt in den beschrij \ringsbrief tot
de buitengewone vergadering van April aan de leden bekend
gemaakt.

Voor elke gewone vergadering worden ten minsten drie spre-
kers aangewezen.

Het staat elk lid vrij, ook buiten dergelijke aanwijzing, eene
voordragt in de vergadering te houden. De tijd, voor elke
spreekbeurt beschikbaar, is bepaald op een half uur.

De namen der sprekers worden in den beschrijvingsbrief en
in de openlijke aankondiging der vergadering bekend gemaakt.

§ &.

De Afdeeling geeft uit :

1 ". Verhandelingen in 4°.

21 Verslagen en MededeeUngen in 80.

3°. Processen' Verbaal.

In de Verslagen en MededeeUngen worden opgenomen zoo-
danige ingeleverde opstellen, die bepaald door den schrijver
daartoe zijn aangewezen of waaraan de Afdeeling die bestem-
ming wenscht te geven *).

§ 6.
De leden hebben het regt hunne verhandelingen en mede-
deelingen geplaatst te zien. Alleen in het geval, dat het Be-
stuur bezwaar maakt tegen het opnemen in de Werken, kan
op zijn praeadvies eene verhandeling of opstel van een Lid
by meerderheid van stemmen in eene buitengewone vergade-
rins: worden afgewezen.

*) (De wijzigingen in §§5, G, 7, 8, 13 en Ifi aansebra^t, zijn goedgekeurd
geworden den 13 Jan. 1S79, door den toenmaligen Minister van Binnen). Zaken).

C. .1. M.

XLI

§ 7.
Opstellen., hetzij voor de Verhandelingen in 4o. of voor de
Verslagen en Mededeelingen^ aangebodeü door personen bui-
ten de Akademie, worden in handen gesteld eener (,'oniraissie
van ten minsten twee Leden, die binnen eenen bij de be-
noeming vastgestelden tijd, daarover verslag uitbrengt. Het
indienen van het verslag, de deliberatiëu en het besluit om-
trent de aanneming geschieden in den regel in eene gewone
vergadering; bijaldien het oordeel der Commissie niet gunstig
is, in eene buitengewone vergadering.

§ 8.

Elk lid der Akademie ontvangt, behalve de Processen-
Verbaal, de VerJiandelingen en de Verslagen en Mededeelingen
dadelijk na hun verschyneu.

Laatstgenoemde worden in den boekhandel gebragt, en elke
verhandeling wordt afzonderlijk verkrijgbaar gesteld.

De schr^vers hebben aanspraak op vijf-en-twintig afzonder-
lijke exemplaren hunner verhandeling.

§ 9.

Zoo door eenig Departement van 's Lands Regering de voor-
lichting der Akademie verlangd wordt, benoemt de Voorzitter
eene commissie, bestaande uit zooveel leden als hem wensclie-
lijk zal voorkomen, ten einde daarop binnen eenen bij de be-
noeming vastgestelden tijd, de Akademie te dienen van berigt,
voorlichting en raad.

De commissie wordt in den regel benoemd in eene gewone
vergadering. In spoed eischende gevallen, alsook zoo daartoe
andere re lenen mogten bestaan, wordt de commissie in eene
buitengewone vergadering, of door den Voorzitter buiten den
tijd der vergaderingen, benoemd.

Het verslag der commissie wordt in eene gewone vergader-
ring voorgedragen.

Indien er bezwaren bestaan tegen de behandeling in het
openbaar, kan zulks ook in eene buitengewone vergadering
geschieden .

XLII

§ 10.

I )e Akademie verklaart zich uiet over de waarde vau eenig
haar ter beoordeeling toegezonden boekwerk, tenzij daartoe door
de Regering uitgenoodigd, of wanneer het boekwerk haar ter
mededinging naar eenen uitgeloofden prijs wordt toegezonden.

§ 11.

Zoo eenig lid mogt verlangen dat eene bepaalde prijsvraag
door de Akademie wierd uitgeschreven, is hij gehouden haar
in de maand Januarij aan den Secretaris der Afdeeling schrif-
telijk op te geven, die haar aan de leden bekend maakt.

De beraadslaging daarover heeft plaats in de vergadering
der maand Maart.

In geval van goedkeuring door de Afdeeling, wordt, na ge-
houden overleg met het algemeen Bestuur, voor zooveel de
regeling der uitgaven betreft, in de algemeene vergadering
kennis gegeven van de prijsuitschrijving der Afdeeling.

§12.

Op onbepaalde tijden worden met gesloten deuren buitenge-
wone vergaderingen gehouden, waartoe alleen de leden der af-
deeling worden opgeroepen. De Voorzitter is geregtigd, onmid-
dellijk vóór of na eene gewone vergadering, eene buitengewone
te beleggen. Bijaldien eeue buitengewone vergadering beschreven,
wordt, zullen de onderwerpen ter behandeling in den beschrij-
ving-sbrief worden vermeld.

§ 13.

Van de gewone en buitengewone vergaderingen wordt het
proces-verbaal vóór hare sluiting in kort ontwerp gelezen en
goedgekeurd ; daarna in zijne uitbreiding vastgesteld in eene
volgende vergadering, en dat van de gewone vergadering zoo
spoedig mogelijk uitgegeven.

De gedrukte processen- verbaal der buitengewone vergaderin-
gen worden alleen aan de leden der Akademie, alsook aan de
Departementen vau 'sLands Regering gezonden. Zij worden
niet in den boekhandel oebrae't.

XLIII

§ 14.

In alle gevallen van stemming geschiedt de beslissing bg
volstrekte meerderheid.

Bi] staking van stemmen beslist de stem vau den Voorzitter.

Ter bepaling van de rangorde der stemming wordt tot grond-
slag genomen de praesentie-lijst, op welke iedere naam een
nummer heeft. Volgens het lot wordt in elke vergadering
beslist, bij welk nummer de stemming zal aanvangen.

De leden der Afdeeling voor de Taal-, Letter-, Geschiedkun-
dige en Wijsgeerige Wetenschappen en de correspondenten der
Afdeeling voor de Wis- en Natuurkundige Wetenschappen, in
eene gewone vergadering tegenwoordig, hebben eene raadge-
vende stem.

§ 15.

Zoo de stemming de keuze van personen betreft, geschiedt
zij met toegevouwen stembriefjes. Indien bij eene eerste stem-
ming geen volstrekte meerderheid verkregen is, heeft er eene
tweede vrije stemming plaats.

Bij de derde stemming is men gebonden aan de twee perso-
nen, die bij de tweede vrije stemming de meeste stemmen op
zich vereenigd hebben. De volstrekte meerderheid beslist. Bg
gelijkstaande stemmen beslist het lot.

§ 16.

Als voorbereiding tot de verkiezing van Leden en Corres-
pondenten wordt door den Secretaris in eene buitengewone
vergadering, te houden in de maand Januarij, de staat der
Akademie medegedeeld, waaruit blijken moet, hoe groot het
aantal is der vacaturen voor gewoon Lid, voor buitenlandsch
Lid en voor Correspondent, en in hoeverre, ter voldoening
aan Art. 6 van het Organiek Reglement, de verschillende
vakken van wetenschap in de Afdeeling zijn vertegenwoordigd.
Op deze vergadering wordt aan ieder Lid gelegenheid gege-
ven de namen te noemen van hen, die naar zgn oordeel als
candidaten in aanmerking zouden kunnen komen.

In eene buitengewone vergadering, te houden in de maand

XLIV

Februari], wordt gelegenheid gegeven tot het voorstellen en
aanbevelen van candidaten. De aanbeveliüg geschiedt bij eene
door één of meer gewone Leden onderteekende memorie, die
voorgelezen en overlegd wordt, om op het bureau der Akademie,
tot de vergadering in de maand April, voor.de gewone Leden
ter inzage te blijven liggen.

Li eene buitengewone vergadering, te houden in de maand
Maart, worden de candidaten-lijsten opgemaakt. Op die lijsten,
resj). voor gewone Leden, buitenlaudsche Leden en Corres-
pondenten, worden de namen gebragt van hen, die, nadat de
memorie's op nieuw gelezen zijn en gelegenheid tot discussie
gegeven is, bij geheime stemming, twee derden van de stemmen
der aanwezige Leden op zich vereenigen.

In de daartoe volgens Art. 7 van het Organiek Reglement
beschreven buitengewone vergadering in de maand xVprii,
worden uit de candidatenlijsteu, met alphabetisch geordende
namen, zonder verdere discussie, de Leden en Correspondenten
gekozen, en wel één voor één — zoolang de lijsten niet zijn
uitgeput, zoolang er vacaturen zijn en eene volstrekte meerder-
heid der aanwezige Leden zich opéé n der candidaten vereenigt.

§ 17.

Zoo een lid der Afdeeling eenig voorstel, de Akademie be-
treffende, in de vereenigde vergadering van April ter beraad-
slaging wenscht te brengen, is hij gehouden, het aan den Voor-
zitter der Afdeeling zoodanig tijdig in te zenden, dat het in
eene daartoe beschreven buitengewone vergadering op den laat-
sten Saturdag der maand Maart ter beraadslaging zal kunnen
worden gebragt. Na goedkeuring der Afdeeling wordt het door
den Voorzitter aan het Bestuur der Akademie medegedeeld en
aan zyn oordeel, volgens § 31, onderworpen.

§ 18.
In de buitengewone vergadering van den laatsten Saturdag
der maand Maart worden twee leden benoemd, om, vereenigd
met twee leden der Letterkundige Afdeeling, eene commissie
uit te maken, aan w^elke, volgens § 37, de Rekening en Ver-
antwoording van den Algemeenen Secretaris ter beoordeeling
wordt gegeven.

XLY

VOOKZITTEE EN ON ü ER- VOORZITTER.
§ 19,

De Voorzitter leidt de beraadslaging in de vergaderingen en
handhaaft hare orde, volgens hetgeen daaromtrent in §§ 1, 3,
4, 9, 14, 15 en 16 is vastgesteld. In de orde der stemming
brengt hij zijne stem het laatst uit.

§ 20.

De Voorzitter volgt bij de leiding der handelingen van de
vergadering hij voorkeu?' de volgende orde:

1". lezing van het proces-verbaal der voorgaande vergadering,
dat, na goedkeuring, door den Voorzitter en den Secre-
taris geteekend wordt;
2". kennisgeving van ingekomen stukken en boekwerken;
3°. aanvragen van Regeringswege;
4". voorstellen van leden ;

5". mededeelingen van correspondenten en aanvragen van per-
sonen door geen titel aan de Akademie verbonden ;
6o. spreekbeurten en wetenschappelyke mededeelingen van

ter vergadering aanwezige leden;
7". laatste omvraag;

8". lezing en goedkeuring van de korte aauteekeniugen van
het verhandelde.

§ 21.
Zoo de Voorzitter verhinderd wordt de leiding der vergade-
ring op zich te nemen, geeft hij daarvan kennis aan den Onder-
Voorzitter en aan den Secretaris.

De Onder- Voorzitter vervangt bij ontstentenis den Voorzitter,
en treedt in al zijne regten en verpligtiugen.

SECRETARIS.

§ 22.

De Secretaris zorgt, dat eene aankondiging van elke gewone
vero-adering ter plaatsing in de AWlerlandsche Staats- Courant
en in de Amsterdamsche Courant tijdig worde opgezonden.

XLVI

§ 23.

Ui] is belast met de uitgave, de verzending en de bewaring
van al hetgeen door de Aideeling in het licht wordt gegeven.

§ 24.

Alle verslagen en brieven der Afdeeliug worden door hem
geteekend.

§ 25.

De Secretaris brengt al wat hij voor de Afdeeling ontvangt
ter kennisse van den Voorzitter.

§ 26.

De Secretaris geeft nimmer eenig stuk uit het archief der
Afdeeling, zonder behoorlijk bewijs van ontvangst. Dergelijke
afgifte kan alleen door leden gevorderd worden.

§ 27.

De Secretaris zorgt, dat zoodra de boekwerken welke door
de Afdeeliug uitgegeven worden, zijn afgedrukt, exemplaren
daarvan den algemeenen Secretaris worden ter hand gesteld,
volgens § 42.

Goedgekeurd,
De Minister van Binnenlandsche Zaken,
'sGravenhage, VAN REBNEN.

den ö^leii November 1855.

XLVII

REGLEMENT VAN ORDE

VOOR DE AFDEELING TAAL-, LETTER-, GESCHIEDKUNDIGE EN
WIJSGEEEIGE WETENSCHAPPEN.

WERKZAAMHEDEN DER LEDEN.

§1-

De gewone vergaderingen der Afdeeling worden, met uitzon-
dering der maanden Julij en Augustus, gehouden op den twee-
den Maandag van elke maand.

§2.

De leden der Afdeeling voor de Wis- en Natuurkundige
Wetenschappen, de gewone vergaderingen der Afdeeling Taal-,
Letter-, Geschiedkundige en Wijsgeerige Wetenschappen bijwo-
nende, hebben regt op vergoeding van reis- en verblijfkosten.

Elk lid der Akademie ontvangt, ten minsten vier dagen vóór
de gewone vergaderingen van elke Afdeeling, een brief van
uituoodiging, waarin zooveel mogeliik de onderwerpen worden
vermeld die behandeld zullen worden.

De gewone vergaderingen worden op het in den brief van
beschrijving vermelde en door den Voorzitter bepaalde uur ge-
opend en uiterlijk te drie uren gesloten.

Wanneer er na de gewone nog eeue buitengewone verga-
dering moet gehouden worden, zal de eerste een uur vroeger
worden gesloten.

§4.

De werkzaamheden der gewone vergaderingen zijn :
1°. het doen van verslag over zaken, waaromtrent de Rege-
ring den raad der Afdeeling mogt hebben ingewonnen ;

XLVIII

2°. beraadslaging over voorstellen aan de Regering, betref-
fende de belangen der wetenschap ;

3". het aanhüoren van en beraadslagen over mededeelingen
en voorstellen, betreffende onderwerpen van wetenschap.

§ 5.

De afdeeling geeft uit;

lo. Verhandelingen in 4P.

2^. Verslagen en Mededeelingen in 8°.

In deze laatsten worden opgenomen de processen-verbaal der
gewone vergaderingen, en zoodanige stukken, als, hetzij door
leden der Akademie, hetzij door personen niet aan de Akademie
verbonden, daartoe met goedkeuring der vergadering aange-
wezen worden.

§ 6.

Stukken bestemd voor de Verhandelingen^ worden in handen
gesteld eener commissie van ten minsten twee leden, die binnen
eenen vastgestelden tijd verslag uitbrengt. Het uitbrengen van
het verslag, de beraadslaging en het besluit omtrent de aanne-
ming geschieden in eene gewone vergadering. Op advies van
den Voorzitter en Secretaris kan zulks ook in eene buitenge-
wone vergadering plaats hebben.

§ 7.

Stukken bestemd voor de Verdagen en Mededeelingen wor-
den in handen gesteld eener commissie van redactie, benoemd
in de buitengewone vergadering der maand April, en bestaande,
behalve uit den Secretaris, ambtshalve lid der commissie, uit
vier leden, waarvan elk jaar twee aftreden, welke echter ter-
stond weder verkiesbaar zijn. Zij is tot de plaatsing der stuk-
ken in de Verslagen en Mededeelingen bevoegd. Mogt zij
daarin eenig bezwaar vinden, dan geeft zij daarvan in eene
buitengewone vergadering berigt, en wordt aan de leden de
beslissino overgelaten.

XLIX

§8.

Elk lid der Akademie ontvangt een afdruk van al wat door
de Afdeeling wordt in het licht gezonden.

§9.

Zoo van wege eenig Departement van Algemeen Bestuur
de voorlichting der Afdeeling verlangd wordt, benoemt de
Voorzitter eene commissie, bestaande uit zooveel leden als
hem wenschelyk zal voorkomen, ten einde daarop binnen een
bij de benoeming vastgestelden tijd, de Afdeeling te dienen
van berigt, voorlichting en raad.

Het verslag der commissie wordt in eene gewone verga-
dering voorgedragen.

Indien er bezwaren bestaan tegen de behandeling in het
openbaar, kan zulks ook in eene buitengewone vergadering
geschieden.

§ 10.

De Akademie verklaart zich niet over de waarde van eenig
haar ter beoordeeling toegezonden boekwerk, tenzij daartoe door
de Regeriug uitgenoodigd, of wanneer het boekwerk haar ter
mededinging naar een uitgeloofden prijs wordt toegezonden.

§ 11.

Zoo eenig lid mogt verlangen dat eene bepaalde prijsvraag
door de Akademie wierd uitgeschreven, is hij gehouden haar
in de maand Januarij aan den Secretaris der Afdeeling schrif-
telijk op te geven, die haar aan de leden bekend maakt.

De beraadslaging daarover heeft plaats in de vergadering
der maand Maart.

In geval van goedkeuring door de Afdeeling, wordt, na
gehouden overleg met het algemeen Bestuur, voor zooveel de
regeling der uitgaven betreft, in de algemeene vergadering
kennis gegeven van de prijsuitschrijving der Afdeeling.

§ 12.

Op onbepaalde tijden worden met gesloten deuren buitenge-
Jaakboek 1878. D

wone vergaderingen gehouden, waartoe alleen de leden der
Af'deeling worden opgeroepen. De Voorzitter is geregtigd,
onmiddellijk vóór of ua eene gewone vergadering, eeiie bui-
tengewone te beleggen Bijaldien eene buitengewone verga-
dering beschreven wordt, zullen de onderwerpen ter behan-
deling in den beschrijvingsbrief worden vermeld.

§ 13.

Alle voorstellen, welke niet slechts de orde van behande-
ling of de huishoudelijke aangelegenheden betreifen, worden
schriftelijk aan den Voorzitter ter hand gesteld.

§ 14.

Van de gewone en buitengewone vergaderingen wordt het
proces-verbaal vóór hare sluiting in kort ontwerp gelezen eu
goedgekeurd, daarna in zijne uitbreiding vastgesteld in eene
volgende vergadering, eu dat van de gev/one vergaderingen
zoo spoedig mogelijk in de Verslagen en Mededeelingen uit-
gegeven.

De processen-verbaal der bnitengewone vergaderingen wor-
den, wanneer tot het drukken daarvan besloten wordt, alleen
aan de leden der Akademie, alsook aan de Departementen
van Algemeen Bestuur in druk medegedeeld.

§ 15.

In alle gevallen van stemming geschiedt de beslissing bij
volstrekte meerderheid.

Bij staking van stemmen beslist de stem van den Voorzitter.

Ter bepaling van de rangorde der stemming wordt tot
grondslag genomen de praesentie-lijst, op welke iedere naam
een nummer heeft. Volgens het lot wordt in elke vergadering
beslist, bij welk nummer de stemming zal aanvangen

De leden der Afdeeling voor de Wis- en Natuurkundige
Wetenschappen en de correspondenten der Afdeeling voor de
Taal-, Letter-, Geschiedkundige en Wijsgeerige Wetenschap-
pen, in eene gewone vergadering tegenwoordig, hebben eene
raad<fevende stem.

LI

§ 16.

Zoo de stemniiug de keuze van personen betreft, geschiedt
zij met toegevouwen stembriefjes. Indien bij eeae eerste stem-
ming geen volstrekte meerderheid verkregen is, heeft er eene
tweede vrije stemming plaats, lïij de derde stemming is men
gebonden aan de twee personen, die bij de tweede vrije stemming
de meeste stemmen op zich vereenigd hebben. De volstrekte
meerderheid beslist. Bij gelijkstaande stemmen beslist het lot.

§ 17.

Tot de verkiezing van leden wordt in eene daartoe beschre-
ven buitengewone vergadering der maand Maart beraadslaagd
over de vraag, of eene openstaande plaats zal worden vervuld.

Daarna wordt eene lijst opgemaakt vau candidaten, die ten
minsten een derde der aanwezige stemmen op zich vereenigd heb-
ben, en wier aanspraken op het lidmaatschap door de leden der
Afdeeling overwogen worden. Uit deze lijst geschiedt de keuze
bij volstrekte meerderheid van stemmen, in eene daartoe be-
schreven buitengewone vergadering in de maand April.

§ 18.

Zoo een lid der Afdeeling eenig voorstel, de Akademie be-
treffende, in de vereenigde vergadering van April ter beraad-
slaging wenscht te brengen, is hij gehouden, het aan den Voor-
zitter der Afdeeling tijdig in te zenden, zoodat het in eene
daartoe beschreven buitengewone vergadering op den tweeden
Maandag der maand Maart ter beraadslaging zal kunnen wor-
den gebragt. Na goedkeuring der Afdeeling wordt het door
den Voorzitter aan het Bestuur der Akademie medegedeeld
en aan zijn oordeel volgens § 31, onderworpen.

In de buitengewone vergadering van den tweeden Maandag
der maand Maait worden twee leden benoemd, om, vereenigd
met twee leden der Natuurkundige Afdeeling, eene commissie
uit te maken, aan welke, volgeus § 37, de Rekening en Ver-
antwoording van deu algemeenen Secretaris ter beoordeeling
wordt gegeven.

D*

Lil

VOORZITTER EN ONDER- VOORZITTER.

§ 19.
De Voorzitter leidt de beraadslagingen in de vergaderingen
en handhaaft hare orde, volgens hetgeen daaromtrent in §§ 1,
3, 4, 9, 14, 15 en 16 is vastgesteld. In de orde der stem-
ming brengt hij zijne stem het laatst uit.

§ 20.

De Voorzitter volgt by de leiding van de handelingen der
vergadering hij voorkeur de volgende orde:

10. lezing van het proces-verbaal der voorgaande vergade-
ring, dat, na goedkeuring, door den Voorzitter en den
Secretaris geteekend wordt ;

2°. kennisgeving van ingekomen stukken en boekwerken;

30. aanvragen van Regeringswege ;

40. voorstellen van leden ;

50. mededeelingen van correspondenten en aanvragen van
personen, door geen titel aan de Akademie verbonden ;

6*^. wetenschappelijke mededeelingen van ter vergadering
aanwezige leden;

7°. laatste omvraag;

8^. lezing en goedkeuring van de korte aanteekeningen
van het verhandelde.

§ 21.

Zoo de Voorzitter verhinderd wordt de leiding der vergade-
ring op zich te nemen, geeft hij daarvan kennis aan den
Onder-Voorzitter en aan den Secretaris.

De Onder-Voorzitter vervangt bij ontstentenis den Voor-
zitter, en treedt in al zijne regten en verpligtingen.

SECRETARIS.

§ 22.

De Secretaris zorgt, dat eene aankondiging van elke gewone
verfTadering ter plaatsing in de Nederlandsche Staats- Courant
en iu de Ainstcrüamschc Cvurunt tijdig worde opgezonden.

LÏII

§ 23.

Hij is belast met de uitgave, de verzending en de bewaring
van al hetgeen door de Afdeeliug in het licht wordt gegeven.

§ 24.

Alle verslagen en brieven der Afdeeling worden door hem
geteekend.

§ 25.

De Secretaris brengt al wat hy voor de Afdeeling ont-
vangt, ter kennisse van den Voorzitter.

§ 26.

De Secretaris geeft nimmer eenig stuk uit het archief der
Afdeeling, zonder behoorlijk bewys van ontvangst. Dergelijke
afgifte kan alleen door leden gevorderd worden.

§ 27.

De Secretaris zorgt, dat zoodra de boekwerken welke door
de Afdeeling uitgegeven worden, zijn afgedrukt, exemplaren
daarvan den algemeenen Secretaris worden ter hand gesteld,
ter verzending volgens § 42,

Goedgekeurd,

Be Minister van Binnenlandsche Zaken,

's Grawnlage, VAN EEENEN.

éen Gden November 1855,

LIV

ALGEMEENE BEPALINGEN.

BESTUUK DEE AKADEMIE.

§ 28.

De tiidelijke algemeene Voorzitter en Secretaris maken
het bureau van bet Bestuur uit.

§ 29.

Het Bestuur bebeert de algemeene buisboudelijke belangen
der Akademie, en doet, voor zoo verre noodig, de gevor-
derde voorstellen daartoe aan 's Lands Regering.

§■ 30.

De raming der uitgaven voor het volgend jaar wordt in
de eerste week van de maand April door den algemeenen
Secretaris aan bet oordeel van bet Bestuur onderworpen, en
na goedkeuring, gebragt in de vereenigde vergadering der
beide Afdeelingen, v-olgens art. 12 van het organiek Regle-
ment, te houden in de maand April.

§ 31.

Telken jare, in de eerste week der maand April, beraad-
slaagt het Bestuur over de punten van beschrijving der ver-
eenigde vergadering van de beide Afdeelingen, te houden in
de maand April, en beoordeelt de voorstellen, welke daartoe
van de Afdeelingen zijn ingekomen.

§ 32.

Zoo het bijeenroepen eener buitengewone vereenigde vei'-
gadeiiug noodig wordt geacht, bepaalt het Bestuur daartoe
de punten van beschrijving.

LY

§ 38.

■ Zoo een lid der Akademie den aankoop van een of meer-
dere boekwerken verlangt, zal bij daartoe bet voorstel doen in
de Afdeeling waartoe hij beboort. Zoo de Afdeeling den aan-
koop wenscbelijk acbt, doet zij het voorstel daartoe aan bet
Bestuur, dat de uitvoerbaarheid van den aankoop, in verband
met den staat der kas van de Akademie, beoordeelt, en
daarop besluit.

VEREENIGDE VERGADEKING VAN DE BEIDE APDEELINGEN
DER AKADEMIE.

§ 34.

De leden der Akademie worden ten minsten acbt dagen te
voren opgeroepen tot de vereenigde vergadering, volgens art.
12 van bet organiek Reglement, te bonden in de maand April.

De beschrijviugsbrief wordt geteekend door den algemeeneu
Secretaris.

De onderwerpen ter behandeling, vastgesteld in de verga-
dering van bet Bestuur, worden in den beschrijvingsbrief
vermeld.

§ 35.

Na de vereenigde zitting van April, wordt van de afwisse-
ling van den voorrang kennis gegeven aan den Minister van
Binnenlandscbe Zaken.

§ 36.

In de vereenigde vergadering voornoemd, wordt bet verslag
van den staat en de werkzaamheden der Akademie voorge-
dragen door den algemeenen Secretaris. Na goedkeuring door
baar, wordt het den Koning aangeboden, en in afschrift aan
neu Minister van Binnenlandscbe Zaken medegedeeld.

§ 37.
De algemeene Secretaris zorgt^ dat de Rekening en Verant-

LVI

woording over het afgeloopeu jimr gereed zy vóór den IB^en
April. Elke Afdeeling benoemt in de buitengewone vergade-
ringen der maand Maart twee leden, welke eene commissie
tot onderzoek van de Rekening en Verantwoording uitmaken.
De namen dier leden worden door de Secretarissen der Af-
deeling aan den algemeenen Secretaris bekend gemaakt. De
algeuieene Secretaris zorgt, dat aan het oudste lid der com-
missie uit de voorzittende Afdeeling, de Rekening en Ver-
antwoording met hare Bescheiden en Memorie van Toelich-
ting tijdig worden ter hand gesteld.

De commissie brengt haar verslag uit in de vereenigde
vergadering der maand April. In geval van goedkeuring
wordt de Rekening en Verantwoording door den algemeenen
Voorzitter geteekend, en in afschrift medegedeeld aan den
Minister van Binnenlandsche Zaken. Zij wordt opgenomen
in het proces-verbaal der vereenigde vergadering.

ALGEMEENE SECEETAEIS.

§ 38.

De algemeene Secretaris brengt de besluiten ten uitvoer
der vereenigde vergadering, van de Akademie en van haar
Bestuur. Hij teekent de van haar uitgaande brieven en zorgt
dat het proces-verbaal van haar, na goedkeuring door het
Bestuur der Akademie, gedrukt aan hare leden en corres-
pondenten, als ook aan de Hoofden der Departementen van
algemeen Bestuur verzonden worde.

§ 39.

De algemeene Secretaris is belast met de zorg voor de
boekerij der Akademie. Hij doet de aankoopen, waartoe in
de vergaderingen van het Bestuur besloten wordt, draagt zorg
voor de completeering der in de boekerij voorhanden boek-
werken, alsook voor het inbinden daarvan, voor zoo verre
zulks gevorderd wordt. Hij zorgt voor de vervaardiging en
het in druk uitgeven van eenen Catalogus der boekerij, iaat

LVII

dezen behoorlijk bijschrijven, en geeft elke maand in de
Verslagen en Mededeelingen der Afdeeling, waarvan hij de
Secretaris is, eene volledige lijst uit van de ten geschenke
ontvangen en aangekochte boekwerken, met hunne inhouds-
opgave. Hij stelt aan het Bestuur de maatregelen voor, ge-
vorderd tot bewaring en uitbreiding der boekerij.

§ 40.

De leden der Akademie hebben het regt, om boeken uit
de boekerij der Akademie ten gebruike te ontvangen, onder
voorwaarde, dat daarvoor een behoorlijk bewijs van ontvangst
worde verleend; dat geen boekwerk langer dan gedurende
drie maanden buiten de boekerij blyve, en in geval van
beschadiging, de aangebragte schade door den gebruiker
vergoed worde.

Eenige kostbare plaatwerken in groot formaat, waarvan
eene lyst, opgemaakt door den algemeenen Secretaris en
goedgekeurd door het Bestuur, in de boekerij ter visie be-
hoort te liggen, zullen alleen op magtiging van het Bestuur
aan de leden ten gebruike worden gegeven.

De algemeene Secretaris is gemagtigd, om onder gelijke voor-
waarde, boeken ten gebruike te geven aan personen, door geen
titel aan de Akademie verbonden, mits dat hun bewijs van
ontvangst ook door een lid der Akademie geteekend worde*

Van de ten gebruike gegeven boekwerken wordt een re-
gister door den algemeenen Secretaris gehouden. De be-
wijzen van ontvangst worden zorgvuldig door hem op het
bureau der Akademie bewaard.

§ 41.

In de vereenigde vergadering van de maand April brengt
de algemeene Secretaris een verslag uit over den staat der
boekery, en doet hij de voorstellen, welke tot hare bewaring
en uitbreiding aan het Bestuur geschikt zijn voorgekomen,

§42.

De algemeene Secretaris zorgt, dat er een inventaris zn

LVIII

der bezittingen van de Akademie, en bewaart deze op de wijze,
welke aan het Bestuur doeltreffend voorkomt. Hij heeft het
archief en het magazijn der Akademie onder zijn beheer, en
zorgt voor de verzending van de door de beide Afdeelingen
der Akademie uitgegeven werken aan den Koning, de Prmsen
van het Voistelijk iluis, de Hoofden der Departementen van
algemeen Bestuur, de Leden en (Jorrespondenten der Aka-
demie en de Binnen- en Buitenlaudsche Genootschappen,
waarmede de Akademie in verbinding is.

Hiervan wordt eene lyst van expeditie door hem bewaard.

Hij zorgt dat de exemplaren, waarover de i^kademie de
beschikking heeft, behoorlijk bewaard en in een magazijn-
boek verantwoord worden.

§ 43.

De algemeene Secretaris ontvangt de toelage, welke van
's Rijkswege aan de Akademie wordt verstrekt, alsook de
overige baten der Akademie. Hij beheert deze gelden, doet
daaruit de noodige betalingen, en verantwoordt ze op de
wijze in § 30 en 37 omschreven.

BERIGT OMTRENT WIJZIGINGEN IN DE ALGEMEENE BE-
PALINGEN VAN UE REGLEMENTEN VAN ORDE.

Door het Bestuur der Akademie zijn veranderingen ge-
maakt in § 30 en 37 der Algemeene Bepalingen, met wier
strekking zich ^s Lands Regering heeft vereenigd. Deze strek-
king uu is: dat, naar aanleiding ook van den wensch, uit-
gedrukt in de vereenigde zitting van 24 April 1858, betere
regelmaat worde gebragt in het vaststellen der begrooting.
Ten einde daartoe te geraken, heeft het Bestuur der Aka-
demie aan den Minister van Binneulandsche Zaken vergun-
ning gevraagd en van zijne Excell. verkregen, om alinea
1/ en c van Art. 12 Org. Regl. aldus te lezen, dat onder

LIX

afgeloopen en volgend jaar het Akademie- en niet het bur-
gerlijk jaar worde verstaan. Hieruit zijn de volgende bepa-
lingen voortgevloeid :

1^. Sluiting der rekening van de Akademie telken jare
vóór ultimo Maart ;

20. Sluiting der afrekening voor de vergoeding van reis-
en verblijfkosten telken jare op den laatsten Saturdag der
maand December en uitbetaling daarvan vóór of op den
laatsten Saturdag der volgende maand Februarij.

Om zulks mogelijk te maken, is het noodig, dat in de al-
gemeene bepalingen § 30 en § 37 worden gelezen, goelijk zij
nu in dit Jaarboek op blz. LIV en LV gesteld zijn.

LXI

VEIJDOM VAN BRIEFPORT.

Ten opzigte van het genot van vrijdom van hriefport, is
het noodzakelijk, den H.H. Leden der Academie te doen op-
merken, dat de brieven, onder kruisband en eigenhandig
contreseign verzonden, aan het bureau van het Postkantoor
behooren te worden afgegeven. Zoo zij in de bus worden ge-
stoken, vervalt de vrijdom, en ivorden de brieven getaxeerd.
De vrijdom bepaalt zich uitsluitend tot den dienst der Academie.

LXII

PROGRAMMA cerïaminis poetici ab academia regia

DISCIPLINARUM NEERLANDICA EX LEGATO HOEUFFTIANO
INDICÏI IN ANNUM MDCCCLXXVIU.

Legitimo tempore novem caraiiua certamini oblata sunt,
de quibus in conventu Ordinis litterarii a. d. V. ld. Martias
sic indicatum est.

I. Lihertas. Ad Italos iiiscribitur ode. qua argumeutum
gravissimum tam leviter tractatur, ut iiulla eius ratio baberi
possit. Neque is qui elegiam misit, quae inscribitur : Pater
primo Vère Jilium animi cawia in suhurhanum ducit, ([uam
JI fecimus, divitem veuam poeticam osteudit. Adspersit
suura laborem floscnlis veteruni poetarum. Ubi suus est non
raro bibitur.

ITI. Epistola ecclesiae Ephesi ad Divutn loannem Evan-
gelistarn in Patmon relegatum cura eins responso est lan-
gnida imitatio Ovidii, sed poeta longe ab ingenio et elocu-
tione S. Joannis distat.

IV. ('armen inscriptum Ad veterum faictorem videtur esse
satira in rerum Italiae conditionem, qaae erat regnante Vic-
torie Emanuele II. Sed non commendatur abundantia salis,
passim laborat obscuritate, scripta est sermone parum terso.

V. Elegia, quae inscribitur I)i ripa, oiaisso niinia reli-
gione nomine flurainis, suavior est lectu, sed paruni commen-
datur puritate sermonis et inventionis lande.

Iii cfirmine VI baud sine arte describuntur tria inventa
pendulum, thermometrum, telescopium, ut ipsins poetae voca-
bulis utamur, quae Galileo, — recte au secus non quaeri-
mus — tribuuntur. Sed poeta debuerat Galileum celebrare
ob illas res inventas, non facere res nullo vinculo inter se
aptas arguraentum carminis, si quid condere vellet quod
libenter legeretur.

VII. Fuciiaia lams melioris notae est. In eo describitur

LXIII

vanus Inip. Claudii conatus eius domaudi, et solers opera
Gallorum qui Priucipe ïorlouia auctore eum exsiccarunt.
Multa in longiori carunue niteut, sed non est simplex et
ununi, nee ita liniatum ut sine exceptione laudari possit.

VIII. Pulices qui cecinit, summa arle versaius est in re
tenui, eb sine ulla dubitatione praemio donaretur, nisi gra-
vius argumeiitum feliciter tractatum esset ab aemulo, qui
misit duo Idyllia de Insxihrum agricolarum in iramatlanticas
regiones demigratione. Haec adeo placuorunt iudicibus, ut
niinime dubitarent praemium aureum huic poetae adsignare.
Poema suum muniverat hoc lemmate : Nostra nee eruhuit
silvas habitare Thalia. Aperta schedula iisdem verbis sig-
nata prodiit nomen Feancisci Pavesi Mediolanensis. Proxi-
mus a victore locus tribuitur poetae carminis VIII, tertins
ei, qui carmen VII fecit. Rogati ut veuiam darent carminum
suorum sumptu legati Iloeufftiani typis describendorum, auc-
tores se professi sunt Petrus Essseiva Friburgensis Helvetius
et Petrus Rosati Interamnas.

IS'ovum certameu usitatis legibus indicitur. Carmina latina
certamiui destinata ne ex alia lingua translata neve iara
edita privative argumenti sunto, L versibus ne minora, eaque
nitide et ignota iudicibus manu scripta sumptibus poetarura
ante Kalendas lauuarias anni sequentis mittuutor Joanni C.
G. Boot, Ürdini litterario ab actis, munita symbolo, pariter
iiiscribendo schedulae obsigiiatae, quae poetae nomeu et
doninm indicabit.

De carminibus sententia feretur in conventu legitimo Or-
diuis mense Martio.

Schedulae reiectis carminibus additae combureutur.

Praemium victoris eiit numus aureus CC florenorum. Car-
men praemio douatum edeliir sumptibus ex legato erogandis,
eiquH adiungentur alia quae editione digna iudicabuntur, si
poetae edendi veniam rogati dederint.

C. G. OPZOOMER,

A m s t e 1 o d a m i, pridie Kal. April. Ordinis Praeses.

CIOIOCCCLXXVIII.

PROCES-VERBAAL

Vereeiiïfle Verpieriiig der Mk AWeeliipn

KONINKLIJKE AKADEJHE VAN WETENSCHAPPEN.

.lAARBOtK 1878. E

INLEIDING.

Tot de Vereenigjde Vercradering van de beide Afdeelingen
der KoDiüklijke Akademie van Wetenschappen, gevestigd te
Amsterdam, waren de Leden met den volgenden brief op-
geroepen :

Amsterdam, den 20sten April 1878.

Ik heb de eer U te noodigen op Saturdag den 27**™ April
e. k. des morgens te Elf uren en Dertig minuten, tot eene
Vereenigde Vergadering van de heide AfdeeUngen der Ko-
ninklijke Akademie van Wetenschappen, voorgeschreven bij
Art. 12 van het Organiek Reglement.

C. J. MATTHES,

Algemeene S ecretaris.

ONDERWERPEN VAN BEHANDELING.

P. Ontwerp -Verslag van den staat en de werkzaamheden der
Academie ;

2°. Rekening en Verantwoording van den Algemeenen Se-
cretaris, over het jaar 1877 — 1878, en Rapport van de
Heeren T. Place, IX Bierens de Haan, J. T. Buys en
S. A- Naber, door de twee Afdeelingen der Academie in
Commissie benoemd tot het nazien daarvan ;

E*

LXVIII

3o. Raming van Ontvangsten en Uitgaven over 1878 — 1879;

40, Verslag van de Charter-Commissie;

50. Verslag aangaande Boekerij en Mant- en Penningkabinet ;

6°. Voorstel van het Algemeen Bestuur, om eene Commissie
te benoemen van tien Leden, vijf uit iedere Afdeeling,
waarvan jaarlijks twee, één van iedere Afdeeling, aftreden,
en aan deze Commissie op te dragen :

a. Om te onderzoeken^ welke vnjzigingen, met het oog op
de belangen der wetenschap, in de Wet van 28 April 1876
{Staatsblad N°. 102;, en in de daaruit voortgevloeide maat-
regelen van inwendig bestuur, gevorderd worden ;

b. Jaarlijks, op de vereenigde vergadering der heide
Afdeelingen, volgens Art 12 van het Reglement te houden
in de maand April, de resultaten mede ie deeUn van haar
onderzoek, en de Academie te dienen van advies nopens de
wenschelijkheid, om zich te dier zake te wenden tot den
Minister van Binnenlandsche Zaken;

c. In dringende gevallen hare adviezen uit te brengen
op eene buitengewone vereenigde vergadering, op verzoek der
Commissie, door het Algemeen Bestuur krachtens Art. 19
van het Reglement te heieggen.

1^. Verwisseling? van den voorrang der Afdeelingen.

TOELICHTING TOT HET VOOLIÖTEL SUB. N». 6.

Terwijl, volgeiis Art. 2 van het Reglement, de Academie
in de eerste plaats »is bestemd tot een raadgevend ligehaam
»voor de Regering op het gebied der wetenschap " schrijft
Art. 3 haar o. a. voor, »ter bereiking van dit doel voorstel-
»len aan de Regering te rigten betreffende belangen der we-
»tenschap en zich te dien einde, voor zooveel noodig is, te
» wenden tot de Hoofden der Departementen van Algemeen
»Bestuur."

LXIX

Tot de belangen der wetenschap behoort bij uitnemendheid
de regeling van het Hooger Onderwijs, Het is dus, krachtens
het Reglement, de roeping der Academie : omtrent dat onder-
wijs voorstellen te rigten tot den Minister van Binnenland-
sche Zaken, wanneer zij dit noodig acht. En waar die roeping
bestaat, kan het de pligt worden der Academie daaraan ge-
hoor te geven. In aanmerking nemende, aan de eeue zijde,
dat aan de bedoelde regeling voor den Wetgever eiofenaarditre
bezwaren verbonden ziju, ten gevolge waarvan blijkens de
ervari)ig de beslissing omtrent menig gewigtig punt schier
aan het toeval is prijs gegeven, aan de andere zijde consta-
teereude, dat de Academie bestaat uit onafhankelijke en on-
partijdige mannen, die de veelzijdige kennis, door het onder-
wer]) gevorderd, vertegenwoordigen, heeft het Bestuur gemeend,
dat het hier inderdaad geldt een pligt, waaraan de Academie
zich niet mag onttrekken.

Om dien pligt naar eisch te vervullen, behoort de Acade-
mie, naar het oordeel van het Bestuur, zich te doen voor-
lichten door eene Commissie uit haar midden, die de bestaande
regeling van het Hooger Onderwijs tot een onderwerp maakt
van naauwgezet onderzoek, de leemten en gebreken daarin
aanwijst en tevens de middelen van herstel.

De benoeming eener zoodanige Commissie is de strekking
van het voorstel.

Het Bestuur durft vertrouwen, dat het streven der Acade-
mie in deze door de Regering zal worden op prijs gesteld,
en dat in den strijd der elkander kruissende meeningen aan
hare uitspraak eenig gezag zal worden toegekend.

De taak der Commissie zal niet zijn van voorbijgaanden
aard. Sommige gebreken in de bedoelde regeling zullen eerst
allengs in de practijk aan het licht treden, en ten allen tijde
zal de vooruitgang der wetenschap nieuwe doen ontstaan De
Commissie behoort daarom te zijn eene permanente. In perio-
dieke aftreding der leden zal een waarborg te meer gegeven
zyn tegen eenzijdigheid.

Aan den arbeid der Commissie moet alle overijling vreemd
blijven, Sat cito, si sat bene. Daarom zal de behandeling van

LXX

ieder punt in den regel kunnen wachten tot de gewone ver-
eenigde Vergadering. Eeue buitengewone kan echter noodig
worden, wanneer bijv. wetsontwerpen zijn ingediend, die het
onverwijld uitbrengen van het gevoelen der Academie ver-
eischeu.

Hierop heeft Litt. c betrekking.

Om aan het voorschrift van Art. 3 van het Reglement in
den ruimsten zin te voldoen, moet de vraag of bijzondere
wetenschappelijke belangen te behartigen zijn, ook in het al-
gemeen worden overwogen. Deze taak wordt in Litt. d aan
dezelfde Commissie opgedragen.

Met deze opmerkingen acht het Bestuur zyn voorstel ge-
noegzaam toegelicht, en onderwerpt het met vertrouwen aan
het oordeel der Academie.

PROCES-VERBAAL

VAN DE

Vereeilsie Terpflerlii Ier Mü AfieeliiipB

DFR

KONINKLIJKE AKADEMIE VAN WETENSCHAPPEN,

GEHOUDEN DEN 27sten APRIL 1878, DES MORGENS
TE HALF TWAALF UREN.

Algemeene Voorzitter . , f. c. donders.
Algemeene Secretaris . . c. j. matthes.

Tegenwoordig de Heeren : j. c. g. boot, j. a. c. oüdeMans,

W. G. BRILL, P. L. RIJKE, G. MEES AZ., J. A. FRUIN, M. J. DE GOEJE»
P. DE JONG, E. H. VON BAUMHAUER, J. BOSSCHA, G. DE VRIES AZ.»
H. G. VAN DE SANDE BAKHUIJZEN, A. HEYNSIUS, G. F. W. BAEHR,
D. BIERENS DE HAAN, C. LEEMANS, W. F. B. SURINGAR, J. P. N. LAND,
N. W. P. RAUWENHOFF, L. COHEN STUART, S. HOEKSTRA BZ., T. PLACE,
S. A. NABER, J. G. DK HOOP SCHEFFER, W. MOLL, M, F. A. G. CAMPBELL,
C. A. J. A. OUDEMANS, TH. W. ENGELMANN, F. J. VAN DEN BERG,
J. D. VAN DER WAALS, J. VAN GEUNS, A. W. M. VAN HASSELT,
C. M. FRANCKEN, 3. DE WAL, F. J. STAMKART, H. C. DIBBITS,
N. BEETS.

De Heeren b. j. tideman, j. b. t. ortt, th. h. mac gillavry,
J. w. gunning, c. w. opzoomer, j. dirks, en th. borret heb-
ben schriftelijk hunne afwezigheid verontschuldigd.

LXXII

De Voorzitter opent de Vergadering.

I.

De Algemeene Secretaris draagt alsiiu liet door hem
ontworpen Verslag voor van den staat en de werkzaam-
heden der Academie, van dezen inhoud :

SIRE!

Als naar gewoonte heeft de Koninklijke Akadeaiie van
Wetenschappen wederom de eer aan Uwe Majesteit hetjaar-
iijksch verslag aan te bieden harer werkzaamheden, waaruit
moge blijken dat de instelling am haar doel beantwoordt,
en Neêrlands eer in de beoefening en bevordering der we-
tenschappen ophoudt. Dat zij als zoodanig in den vreemde
gewaardeerd wordt, daarvan getuigde de ingenomenheid waar-
mede hare vertegenwoordiging bij de feestelijke viering van
het 400-jarig bestaan der Universiteit te Upsala, in den per-
soon van haren Voorzitter, begroet werd,

Mag en moet men verwachten dat een ligchaam als de
Academie de reijen van de beoefenaars der wetenschap voor-
aangaat en leidt, het is niet minder hare taak overhaaste
schreden terug te houden, ongewettigde gevolgtrekkingen te
wraken en daar waar onzer kennis nog; veel gebrekkiofs aan-

o o o

kleeft, dit vooral niet over het hoofd te zien of te verbloemen.
Van het gewigt ook van dien pligt overtuigd, aarzelde
de Commissie, aan wie door de Academie was opgedragen
de beantwoording der haar gestelde vraag naar de eigen-
schappen die de schadelykheid bepalen voor de openbare
gezondheid van de vuilnis van organisch en oorsprong die in
de steden wordt voortgebragt, volmondig er voor uit te ko-
men en met klem van redenen aan te toonen ( Versl. en
Medd., Dl. XI, blz. 347): dat, wel is waarin vuilnis van or-
gani?chen oorsprong schadelijke scheikundige verbindingen zich
kunnen vormen, en er tevens welligt onder de laagste orga-
nismen eenige zijn die met zekere ziekten in verband staan,

LXXIII

maar dat omtrent den aard dier schadelijke bestanddeeleu in
den tegen woordigen stand der weteuschap nog niets met ze-
kerheid te zeggen valt. De Academie vermeent dat zulk eene
uitspraak hare betrekkelijke waarde heeft, met het oog ojs
vele oppervlakkige redeneringen, op grond waarvan deze of
gene vaak zeer kostbare inrigting in het belang der openbare
gezondheid wordt aanbevolen en aangedrongen.

Bereids in den jare 1872 opperde een lid der Academie, de
Heer Buus Ballot, het denkbeeld der wenschelijkheid van een
algemeen aangenomen stelsel van meteorologische waarnemin-
gen, hetwelk onlangs de lieereu von Wilczek en Weyprecht
tot uitvoering wenschten te brengen met opzigt tot de pool-
strekeu, door eene internationale zamen werking in het leven
te roepen, met het doel: om stations te stichten rondom een
van de twee of wel beide poolbekkens tot het doen van ge-
lijktijdige meteorologische en magnetische waarnemingen naar
een welberaamd plan. Zij wendden zich ook tot onze Acade-
mie, om voorspraak en aaubeveling bij Uwer Majesteits rege-
ring tot deelneming. In aanmerking v. n het hoog belang
daarvan voor de aardrijkskunde in 't algemeen, werd znlks
in handen gesteld van eene gemengde Commissie uit de beide
Afdeelingen, die daarop een gunstig oordeel uitbragt {Versl.
en Medd., Letterk. p. 243), wijzende ook op den roem der
vaderen in die gewesten behaald, die aan Nederland bijna de
verpligtiug oplegde in dezen niet achterlijk te blijven. Voor-
shands is daaraan echter geen verder gevolg gegeven. De
oorlog toch waarin lluslaiid, welks krachtige medehulp niet
gemist kan worden, op het oogenblik verkeerde, deed de zaak
uitstellen. Het is te hopen, dat men zich dat uitstel hier te
lande ten nutte zal maken door het uilzenden van weltoege-
ruste vaartuigen naar de noordpool streken, als tot eene oefen -
school voor landgenooten aan wie men later het uitbrengen
van een wetenschappelijk station als bedoeld wordt, zou kun-
nen toevertrouwen.

De vergaderingen der Acadeaiie kenmerkten zich gedurende
den verstreken jaarkring door eene talrijke opkomst der leden.

Bij de Afdeeling voor de Wis- en Natuurkundige weten«

LX XIV

schappen leverden de Heeren Bierrns de Haan en BaeHR
bijdragen van wiskundigen aard, te weten, eerstgenoemde:
Nalezingen op de Bouwstoffen N'>. I— XVII voor de geschie-
denis der wis- en natuurkundige wetenschappen in de Neder-
landen {Versl. en Medd., Dl. XII, p. 127), eeue verhandeling
Over het differentieer en van eenige elliptische integralen naar
een modulus of functie daarvan^ alsmede bijdragen tot de
theorie der bepaalde integralen [Versl. en Medd. Dl. XII) en
tot de waarschijnlijkheidsreke7iing. De Heer Baehr deelde een
middel mede om uit schommelingen van een parallelepipedisch
ligchaam op een gebogen oppervlak tot de kromming in het
aanrakingspunt te besluiten. Wyders bood hij eene bijdrage
aan tot de theorie der attractie ( Versl. en Medd , Dl. XIII,
p. 145). De Heer P. H. Öchoute, door geen titel aan de Aca-
demie verbonden, leverde Eenige beschouwingen naar aanlei-
ding van het grootste aantal veelvoudige punten eener algebraï-
sche kromme [Versl. en Medd.., Dl. XIII, p. 96).

Op sterrekundig gebied ligt de berekening door den Heer
VAN DE Sande Bakhuijzen van de baan van den vuurbol op
14 Julij l l., in ons land en in België waargenomen, waar-
voor de gewone methoden geen genoegzame naauwkeurigheid
waarborgden, vermits tijdens de verschijning des avonds vóór
9 uren bijna geen sterren zigtbaar waren.

Een onderwerp, hetwelk betrekking heeft op de voorgeno-
men droogmakiug d